Društvo

Okončana sanacija starobarskog Spomenika oslobodiocu

by Anđela Andrijašević; photo by Adi Karađuzović | 05:06:2017 | 11:11:13

Ovih dana je okončana sanacija Spomenika oslobodiocu u Starom Baru, jednog od najspecifičnijih monumenata koje ima Crna Gora.
 
Sanacija je sprovedena u okviru projekta za koji je bila zadužena JU Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore, u skladu sa Programom zaštite i očuvanja kulturnih dobara za 2017. godinu, a u saradnji sa Kulturnim centrom Bar.
 

Spomenik je očišćen od rastinja koje je iznicalo iz njega tokom godina, uklonjena je nataložena zemlja i skrajnuta drvena konstrukcija koja je urušavala osnovni izgled.
 

Spomenik oslobodiocu se izdiže još od 1881. godine ponad centralnog starobarskog trga, utopljen u okolnu arhitektonsku cjelinu, sačinjen od fragmenata tzv. kamene plastike iz starog barskog grada, odvaljene sa zidova za vrijeme završnih borbi Crnogoraca i Turaka, 1878. godine. U vojevanju čitav je grad runiran do neupotrebljivosti, a sa bogato ukrašenih zidova “preživjeli” natpisi i grbovi uzidani su u “spomen umrlijeh, podignut spomen slavom besmrtnome”.
 

Jedan od ugrađenih latinskih natpisa je i jedini preostali “Barski epitaf” koji spada u najstarija književna djela na našim prostorima. Radi se o stihovima na latinskom jeziku, nekada uklesanim u kamene ploče unutar katedrale sv. Đorđa, ispod kojih su sahranjeni velikodostojnici barske Nadbiskupije, od vremena rane Duklje do XIV vijeka.
 
Na Spomeniku se nalaze i dva osmanlijska natpisa: jedan potiče sa sultan-Ahmedove džamije, dok je drugi natpis sa javne česme unutar zidina, i govori o silahšoru Zejnel Abidinu koji je podigao 1169. godine (1756. god.).


Na vrhu centralnog stuba je jedna od velikih granata, kojima je s turskih oklopnica gađana crnogorska vojska, a postavljena je “zato da se uvjere kako naš budući naraštaj, tako i naši prijatelji, s kakvijem smo se neprijateljem morali boriti, dok smo došli do toga da onijem istim sredstvima kojijem smo gađani, kitimo spomen slavnom gospodaru”.

 
Povodom svečanog otvaranja Spomenika, na Spasovdan 1881.godine, „Glas Crnogorca“ je objavio da je Bar “varoš prva između svijeh koja podiže spomenik svome Knjazu oslobodiocu i to takav spomenik koji je sama istorija prošlosti i sadašnjosti Bara”.