Društvo

Dr Vukosavović - svjetski stručnjak u posjeti rodnom Baru

by Mila Vukosavović | 10:08:2017 | 17:23:15

“Kako da ne! Crna Gora je u srcu! Bio bih presrećan da dođem, držim predavanja na crnogorskom univerzitetu i svojim znanjem doprinesem našoj zemlji i našem divnom narodu. Imao sam prilike da živim na raznim kontinentima, obrazujem se i naučim brojne svjetske, žive i izumrle jezike, da izučavam drevno pravo, istoriju prava, arheologiju, istoriju starih civilizacija i rado bih svoja znanja prenio mladim generacijama u Crnoj Gori” - ovo su riječi jednog  od vodećih planetarnih stručnjaka iz oblasti drevnog prava, dr Filipa Vukosavovića - rođenog Baranina, koji ovih dana provodi kratak odmor pod svodom rodnog neba. 
 

Dr Filip Vukosavović je direktor i glavni kustos Nacionalnog pomorskog muzeja u izraelskom gradu Haifa, gdje je stigao iz Jerusalima u kojem je prethodno godinama bio direktor Muzeja biblijskih zemalja, i svojim naučnim otkrićima, arheološkim i istorijskim istraživanjima, priređivanjem izložbi, publikacija i knjiga skrenuo na sebe pažnju svjetske stručne javnosti, koja ga svrstala u vodećeg planetarnog poznavaoca civilizacije bliskoistočnih zemalja. 
 
Rođen je u Baru, djetinjstvo je proveo u Ulici Maršala Tita i roditeljskoj kući u Sutomoru, a školovanje i život nastavio u Beogradu, gdje jer završio Pravni fakultet. No, Crnu Goru je Filip često posjećivao i uvijek joj se sa istom čežnjom i željom vraćao.
 
“Od toga gdje smo i čime se bavimo, bitnije je ono što je u srcu, a to je moj rodni  Bar”, kaže Filip i navodi da čim stigne, prvo što uradi je posjeta groblju na kojem počiva njegov otac - general Raško Vukosavović, obilazak očeve kamene kuće u selu Sotonići i cjelodnevni boravak na Skadarskom jezeru.
 
“Veoma mi je važno da ženi koja je Amerikanka i kćerki Danici rođenoj u Izraelu pokažem Crnu Goru, našu kulturu, ljude, zemlju, istoriju. Ljubav prema Crnoj Gori je neka vrsta opsesije i ma gdje da se nalazim pričam o svojoj porodici, o istoriji svoje familije”, ističe on.
 
U radnoj biografiji Filipa Vukosavovića su dvije magistarske studije i doktorska disertacija iz oblasti drevnog prava. Stručnjak je za izučavanje kulture, jezika, istorije i prava zemalja Bliskog istoka. Govori  drevne jezike, naročito one stare oko 5000 godina, jezik Asirije, zemalja Babilona i ostale jezike iz porodice starosemitskih naroda. Učenje starohebrejskog je započelo tokom magistarskih studija  u Bostonu, a u Izraelu usavršava sumerski, akadijski i sve ostale iz porodice starosemitskih jezika. Njihovo znanje je omogućilo lakše razumijevanje istorije, kulture i obrazovanja bliskoistočnog podneblja.
 
Filipova najuža stručnost je pravni dio istorije, proučavanje prvih, najranijih zakonodavstava. “Sve to je nastalo u Mesopotamiji, na području današnjeg Iraka, gdje u nekadašnjoj kolijevci civilizacije u ovom  trenutku vlada potpuno rasulo”, navodi Filip, nadovezujući se na aktuelnu problematiku bliskoistočne krize.
 

Bezumlje ratova i krize na Bliskom istoku, iz ugla naučnog radnika i građanina Izraela komentariše kao nešto zastrašujuće, besciljno, što nikome ne može donijeti dobra: “Kad učimo o drevnom Bliskom istoku, kažemo da je to kolijevka civilizacije. Zato što većina kulture potiče iz Mesopotamije. Prvo pismo nastaje  u Iraku, prvi sud se formira na tom području, prve cigle za izgradnju, prvi izumi za navodnjavanje zemlje, prva škola i zakonodavstvo. I danas se naslanjamo na  ono što je narod Mesopotamije započeo prije  4500 godina. Sva ta dobra, sva ta zaostavština, sada su pretvorena u groblja civilizacije. To je zastrašujuće i potpuno rasulo. U hebrejskom jeziku riječ ERES znači kolijevka, a HERES uništavanje. U toj igri riječi ‘ERES-HERES’, krije se slika onoga što se dešava danas: uništavanje kolijevke, ne obično rušenje, već sistematsko brisanje svega, svih tekovina civilizacije. Raznovrsne fundamentalističke  grupe pokušavaju da obrišu sa lica zemlje sve drevne vrijednosti, što mene i druge stručnjake plaši, jer ako se ne zaustave, ne bi imali gdje da odemo i šta da istražujemo. Jeadan od primjera takvog stradanja je grad Mosul, gdje su fundamentalisti ulazili i bušilicom i dinamitom razarali drevne zgrade. Slično je i sa Palmirom, jednim od najčuvenijih sirijskih gradova za vrijeme rimskog i grčkog perioda, gdje su srušeni apsolutno svi hramovi, palate, kulturna zaostavština... Srušila ih je mržnja, ekstremne grupe u nastojanju da sve vrate nekom originalnom Islamu, originalnoj vjeri, u koju danas niko od njihovih prosvijećenih ljudi više ne vjeruje i ne slaže se sa njom. Zato više nikome nije bitno da li je neko musliman ili hrišćanin, ili Jevrej, svi na Bliskom istoku zajedno patimo zbog uništavanja ove stare civilizacije, kolijevke naroda i jezika”, jasan je dr Vukosavović.
 
“Ekstremisti žele uništiti sve, osim ono u šta oni vjeruju. Ruše, čak i kada su svjesni da je ono što ruše, a vezano za civilizaciju, vezano i za njih same. Nisu svjesni da se stanje od prije 2000 godina ne može vratiti. Prisutna je velika količina mržnje i netolerancije, koja mene lično jako podsjeća na bivšu Jugoslaviju. Sva se ta situacija reflektuje i na Izrael, gdje često stižu rakete iz Sirije i nemiri uzrokovani  uzavrelom situacijom, kaže on.
 
Otuda i ne čudi, što je po njegovom ličnom priznanju, gledajući satelitski snimak srušenog hrama u Palmiri i zamoljen da u izraelskom časopisu o tome napiše tekst, osjetio toliku tugu, da je dok ga je pisao i zaplakao. Evo dijela tog teksta: “Sistematski pokušaj različitih islamskih grupa da potpuno uklone sve što smatraju nepodobnim, neprihvatljivim i nesvakidašnjim je promjena od koje se nikada nećemo oporaviti. Joše jedan hram u Palmiri je obrisao ISIS. Još jedan čudesan primjer ljudske kreativnosti, genijalnosti i ljepote je nestao zauvjek-ne slomljen, oštećen, ili uništen, već obrisan, obrisan sa lica zemlje. Slomljeni se mogu popraviti, oštećeni se mogu popraviti, čak i uništeni mogu biti obnovljeni, ali obrisanih jednostavno nema više”.
 

Doktorska disertacija  Filipa Vukosavovića govori o najranijim zakonodavnim tekstovima u istoriji čovječanstva koji su napisani na sumerskom jeziku, klinastim pismom, pa nije ni čudo što je među brojnim Izraelcima baš on bio direktor i glavni kustos Muzeja Biblijskih zemalja u Jerusalimu.
 
“Biti kustos u Muzeju znači biti izložen raznoraznim temama i imati priliku da se nauče, ali i otkriju brojne stvari. Radio sam mnoge istorijske izložbe, religijske postavke. Samo jedna od njih, koja se odnosila na Babilonsko izgnanstvo i izgnanstvo iz drugih zemalja Bliskog istoka prema Babilonu u 6. vijeku p.n.e. okupila je preko 200.000 posjetilaca.  Što više učim, to više i shvatam koliko malo znam i zato se stalno usavršavam. To je posao koji mi otvara oči, koji radim sa ljubavlju i širi vidike”, objašnjava dr Vukosavović.
 
Za izučavanje istorije je bitno i smatra se relevantnim da se istorijski nalazi poklope sa nekim tekstovima iz tog perioda, poput religioznih tekstova iz Biblije i Kurana, ili nereligijskih tekstova pisanih klinastim pismom: “Dok sam radio doktorat u Jerusalimu, bio sam u prilici da jedan već poznat, ali ne i dobro protumačen tekst, pročitam na pravi način. Pronašao sam ga u arhivi njujorškog Kornvel univerziteta. Zahvaljujući tome uspio sam da rekonstruišem dio istorije, za koji do danas nismo znali da se razvija u tom pravcu, tako da se naše shvatanje određene teme od prije 4000 godina promijenilo nakon mog rada na tome”.
 
Jedan od bitnijih nalaza je i tablica množenja. Decenijama se znalo da postoji određen broj tablica. Nedostajala je jedna, koju sam prelistavajući stotine ne tako istorijski vrijednih zapisa na klinastom pismu, pretežno ekonomskih papira, pronašao u privatnoj kolekciji prijatelja, koji me zamolio da pregledam njegove spise. Ta jedna nedostajuća i pronađena tablica ispunila je prazninu u istoriji i donijela radost naučnom svijetu”, priča Filip Vukosavović, sumirajući utiske tokom rukovođenja Muzejom biblijskih zemlja u Jerusalimu.
 
Razlog za promjenu poslovnog okruženja, pored želje da se izučava nešto novo, bio je motivisan i podnebljem sa kojeg potiče: “Rođen sam na moru. Haifa je grad sličan Baru. Ima more, dosta plaža, luku. Tu sam potpuno promijenio oblast istraživanja u odnosu na Muzej biblijskih zemalja I naišao na nove naučne izazove. Izučava se pomorska istorija Mediterana, od Turske, preko Sirije, Izraela, Libana i Egipta. Puno se bavimo pomorskom arheologijom, što je potpuno drugačija vrsta arheologije od one kojom sam se bavio u Jerusalimu, iako obuhvata razvoj pomorstva od najdavnijih dana do savremenog”.
 

Pored svog plodonosnog naučnog rada, dr Filip Vukosavović je često angažovan kao  vanredni profesor na uglednim američkim univerzitetima i predavač na visokoškolskim ustanovama širom Evrope. Učesnik je brojnih televizijskih emisija u Izraelu, gost svjetskih medijskih radio i novinskih kuća, poput BBC-a, Reutersa... Kao vrsni poznavalac drevnih zakona, rado je viđen gost izraelskog premijera Benjamina Netanjahua gdje stručno pojašnjava naučna i istorijska otkrića.
 
“Boravak u Baru je, kako ističe, prošao brzo i trajao kratko, ali dovoljno da se srce ispuni ljepotama rodnog kraja, uživa u porodičnoj kući u Sutomoru, obiđe majka i staro ognjište oca, posjeti rodbina, a  članovi najuže porodice: supruga i kćerka - nauče još po nečem novom o istoriji i kulturi Crne Gore”, završava svoju priču Filip, koji na našu opasku sa početka priče potvrđuje da bi svoja znanja i dostignuća, zarad ljubavi prema rodnom kraju, veoma rado prenosio studentima crnogorskog univerziteta.