Spomenici

Spomenici kulture: Tvrđava Grmožur, Skadarsko jezero, XIX vijek

| 28:04:2012 | 01:34:34

Tvrđava Grmožur nalazi se na istoimenom ostrvu u sjeverozapadnom dijelu Skadarskog jezera.

Podigli su je Turci 1843. godine, i uz Lesendro, Vranjinu i Žabljak činilo je štit prema Crnoj Gori. Osvojena je od strane Crnogoraca 24. januara 1878. godine. Od tog vremena tvrđava je, ukazom knjaza Nikole, korišćena kao zatvor. U pravilima rada stajalo je da, ukoliko nekome od stražara pobjegne zatvorenik, on preuzima njegovo mjesto i služi njegovu kaznu.

U zatvor na Grmožuru ljudi su uglavnom dolazili zbog ubistava i nešto manje zbog krađe. Tek od početka XX vijeka, na ovom mjestu kaznu odslužuju i politički zatvorenici, uključujući i beogradske studente nakon pokušaja atentata na kralja Nikolu. Grmožur je bio u funkciji sve do Balkanskih ratova, kada je zbog strateških razloga Centralni zatvor prebačen u Jusovaču, u Podgorici. U zemljotresu koji je 1905. pogodio područje Skadarskog jezera, tvrđava je stradala, nakon čega nije obnavljana, ni korištena.

Tvrđava Grmožur na "Ostrvu zmija" (kako su ga nekad zvali Crmničani) ima odbrambene zidove koji prate osnovni oblik i konfiguraciju terena, zatvarajući prostor od oko 430 metara kvadratnih. Ograđeni prostor je poprečnim zidom podijeljen na dva dijela, između kojih je komunikacija ostvarena probijanjem vrata u poprečnom zidu. U utvrđenje se ulazilo kroz dvije kapije, a ulazi, formirani kao portali, su branjeni kulama. Svi objekti su od lomljenog kamena, utopljenog u krečni malter. Debljina zidova se kreće od 50 do 120 cm.