Spomenici

Spomenici kulture: Manastir Donji Brčeli, Crmnica, XV vijek

| 28:04:2012 | 18:33:09

Pravoslavni manastir Donji Brčeli nalazi se u istoimenom crmničkom selu. Osnivanje se vezuje za početak XV vijeka, i Jelenu Balšić, koja je podigla prvobitnu manastirsku crkvu “proste izrade”, na čijim je temeljima podignuta nova, većih dimenzija.

Ispod poda nove crkve izgrađena je zasvedena prostorija, koja je za vrijeme Šćepana Malog služila kao tamnica. Šćepan Mali je, od kraja 1768. godine, bio stalno nastanjen u Brčelima, a u ovom manastiru je bio ubijen i sahranjen.

Crkva sv. Nikole manastira Donji Brčeli je današnji izgled dobila 1861. godine, zaslugom kralja Nikole. Pri manastiru je radila osnovna škola koja je 1868. godine iz gornjeg manastira Brčela prebačena u donji. Sa sjeverne strane se zgrada škole naslanjala na samu crkvu. Manastir je restauriran i 1891. godine, a zgrade konaka i škole srušene su u toku Drugog svjetskog rata.

Obnovljena manastirska crkva je jednobrodna građevina pravougaone osnove, zidana je pravilnim kamenim tesanicima, slaganim u horizontalne redove, dugačka oko 16,5 metara, a široka 6,5. Na zapadnoj fasadi crkve, iznad ulaznih vrata nalaza se dvije kamene ploče, jedna ispod druge, sa grbom i monogramom kralja Nikole i godinom obnove crkve, 1861. godine.

Crkva posjeduje osobenu dekoraciju, tipičnu za arhitekturu romanike: ispod krovnog vijenca sa južne strane i krovnog vijenca apside postavljen je friz arkadica sa konzolama. Lukovi arkada su izvedeni od sige sa višestruko profilisanim konzolama od bijelog i ružičastog kamena i najvjerovatnije potiču sa hrama Jelene Balšić. Na podu je naznačena osnova starije crkve.

U crkvi se nalazi veliki drveni ikonostas, sa 47 ikona različitih formi i dimenzija, čiji su autori makedonska slikarska porodica Đinovski.