Spomenici prirode

Stara maslina - spomenik prirode

by Željko Milović | 29:04:2012 | 16:37:09

Vrijednost Stare masline na Mirovici, nedaleko od magistrale koja vodi iz Bara prema Ulcinju, neprocjenjiva je, jer dokazuje postojanje drevnih civilizacija na ovom tlu. Njena se starost cijeni između 2000 i 2700 godina.

Najstarije drvo u zemlji, i u ovom dijelu Evrope, nezamjenljivi je dio vizuelnog, ali i duhovnog identiteta Bara. Auru svetosti daje joj predanje da je kraj u kome se nalazi - Mirovica, dobio ime upravo po tome što su se pod njenom krošnjom mirili zavađeni. Stara maslina je od sorte žutice, rađa redovno, i daje ulje jako visokog kvaliteta.

Zavjet čuvanja Stare masline prenošen je s koljena koljeno, a starijim žiteljima još uvijek je živo sjećanje na najstrožu zabranu kidanja grana ili listova sa nje. Predanja bilježe i prokletstvo koje bi zadesilo svakog ko je pokušao da uništi ili posječe ovu svetu biljku.

Posljednji privatni vlasnik Stare masline bio je Veliša Nikočević, kome je okupaciona italijanska vlast ponudila 1941. godine 2.500.000 lira u zlatu da je proda, jer su željeli da je sa korjenom presele u Prirodnjački muzej u Bariju. No, ugledni domaćin, svjestan njene vrijednosti, energično je odbio ovu nevjerovatnu ponudu!.

Zbog svojih prirodnih, morfoloških, ambijentalnih, estetskih i istorijskih vrijednosti, Stara je maslina 1957. godine proglašena za „opšte dobro“. Novi vlasnik postala je Opština Bar, pa ju je ustupila kompaniji za preradu maslina „Primorka“ koja je bila njen zvanični vlasnik.

Drvo je zapaljeno početkom septembra 1958. godine, i nezvanično su optuživani barski kockari koji su se kartali unutar nje, ali stvarni počinilac ovog djela nikad nije pronađen.

Kompanija "Primorka“, u golemim finansijskim problemima ne prelazu između dva milenijuma, nije odvajala sredstva za održavanje Stare masline. Početkom septembra 2004. godine, gotovo trećina stabla se odlomila i pala. Odlomljeni dio je postao jedan od eksponata Zavičajnog muzeja.

SO Bar je 2007. godine kultivisala prostor oko “barske svetice”. Autor projekta je arhitekta Cvetko Bošković. Betonirao se prostor oko masline radi lakšeg pristupa, uređena je saobraćajnica, napravljen punkt za prodaju ulaznica i razglednica… Od 2008. godine Opština Bar je ustupila Staru maslinu na Mirovici na upravljanje JP Kulturni centar.

Stara maslina je vjekovna inspiracija zavičajnih umjetnika, pod njom su snimljeni mnogobrojni TV spotovi, dala je ime glavnoj nagradi “Internacionalnog TV festivala”, na dresovima su je nosili košarkaši ekipe “Primorka”, pod njom se dvadesetak godina održava Festival dječijeg i stvaralaštva za djecu, a svake godine organizuje se i "Hodočašće do Stare masline". Nalazi se i na plaketama barskog Društva dobrovoljnih davalaca krvi.