Kultura

Počela obnova crkve Svete Katarine

by POBJEDA | 16:03:2018 | 12:05:51

Počela je restauracija crkve Svete Katarine, objekta koji je najupečatljivije obilježje srednjovjekovne umjetnosti u Starom gradu Baru i po svojim arhitektonskim osobinama možda i najznačajniji objekat sakralnog graditeljstva na Zetskom primorju 14. vijeka.
 
Projekat restauracije crkve svojevremeno je uradio tim na čelu sa Omerom Peročevićem, koji je napravio konzervatorske uslove i koji je najzaslužniji što se sve nije bacilo ad acta, te Ilijom Laloševićem, Zoranom Milošević, Katarinom Nikolić, Željkom Radovanovićem i Jovicom Radovanovićem, kao saradnikom.
 
“Naravno, projekat je doživio par revizionih prepravki koje su u korelaciji sa sadašnjim stanjem, jer je crkva posljednjih godina znatno urušena. Dopunjen je i stručnim mišljenjem aktuelnog stručnog nadzornika Božidara Jovićevića. Nakon restauracije dobićemo arhitektonski najreprezentativniji objekat u Starom Baru. Služiće kao izložbeni prostor”, kaže koordinator radova, arheolog Mladen Zagarčanin.

 
Postojeća zidna platna crkve, sačuvana u neujednačenim visinama, konstruktivno su nestabilna i sklona padu, a pojedini djelovi nalaze se u ruševnom stanju.
 
“Sagrađena nad prolazom, Sveta Katarina se svojom gotičkom prefinjenoću uzdiže iznad svih sličnih zdanja ovog perioda, tako da je njena impozantnost, i danas, iako raspukla, polusrušena, još uvijek na neki način arhitektonska dominanta grada i medijevalne arhitekture na prostoru Crne Gore. Nakon niza arheoloških istraživanja i proučavanja njene arhitekture, a to seže od prvih jasnih zapažanja Đurđa Boškovića, crkva je kompletno proučena. Njene skromne dimenzije nemaju onu primarnu prepoznatljivost koja karakteriše veće crkvene građevine, sabornog tipa, ili neke crkve u okviru manastirskih cjelina”, ističe Zagarčanin, naglašavajući da je proučen i prostor sa njene južne strane koji je vjekovima funkcionalno vezan za crkvu, ali i objekat koji se nalazio sa sjeverne strane, gdje su otkriveni slojevi mnogih epoha, od Vizantije do otomanskog doba.
 
Mada se radi o zdanju koje po svojim gabaritima nije reprezentativno, zbog specifične kamene fasade, restauracija crkve Svete Katarine je zahtjevnija od svega što je na objektima koji datiraju iz 14. vijeka do sada rađeno u Crnoj Gori. Restauracija je povjerena crnogorskoj ekspozituri kompanije “Koto” sa sjedištem u Beogradu, koja ima veliku licencu za projektovanje i izvođanje radova na kulturnim dobrima od izuzetnog značaja. Konzervatorsko-restauratorski radovi su se vremenom izdvojili kao uža specijalnost te firme i obuhvataju radove na tvrđavama, muzejima, narodnom graditeljstvu, fasadama, spomenicima, crkvama i manastirima.
 
“’Koto’ je firma koja, zahvaljujući timu vrhunskih stručnjaka, predanom radu, profesionalnom odnosu i kvalitetno izvedenim radovima, ima uspješnu saradnju i sa investitorima kao što su Unesco i Evropska unija, a sve radi obnavljanja, zaštite i očuvanja spomenika kulture. Terenski nadzor povjerili su arheologu konzervatoru Đorđu Milosavljeviću, dok je u ime investitora, Kulturnog centra Bar, za nadzor zadužen crnogorski ekspert Božidar Jovićević”, kaže Zagarčanin.

 
Restauraciju crkve organizovao je Kulturni centar Bar, a sva finansijska sredstva koja su dovoljna da se završe restauratorsko-konzervatorski radovi je obezbijedilo Ministarstvo kulture Crne Gore. Planirano je da posao bude okončan za 120 radnih dana.
 
Crkva Svete Katarine je podignuta nad prolazom iznad ulice koja se od zapada strmo penje prema Londži.
 
“Kao i kod najstarije ulazne kapije u gradu, čija je prva faza nastala u periodu s kraja osmog ili najvjerovatnije početka osmog vijeka, a druga najkasnije u prvoj polovini 14. vijeka, i ovdje je, takođe nad prolazom, napravljena svečana crkva koja je obilježavala zasebno koncipiran prostor u gradu. Kako je to primijetio profesor Đeliki, ‘bila je rezervisana za određeni sakralni kontekst formiran oko katedrale Svetog Đorđa’. Nakon obimnih arheoloških radova, sada postoji prilično veliki broj dokaza koji potvrđuju pretpostavku da je kompleks Barske arhiepiskopije počinjao upravo odavde, idući sa zapada, dok je sa sjevera ovaj prostor počinjao između paralelno sagrađenih funerarnih kapela, svakako manjih zadužbinskih crkvica sagrađenih u periodu od 12. do 14. vijeka. Nakon 1571. crkva je preuređena u profani objekat - begovsku kuću. Kao takva je ostala do 1878. godine”, podsjeća Mladen Zagarčanin.