Kultura

Književni program Ljetopisa kao parabola balkanskog mentaliteta

by Željko Milović | 10:06:2018 | 18:13:44

Tačno sedam dana prije prve večeri književnog programa Ljetopisa, crnogorske premijere predstavljanja biografije Margite Stefanović, klavijaturistkinje sastava EKV iz pera Dušana Vesića, autorskim tekstom u kome se objašnjava koncept i sadržaj ovog segmenta najzanačajnije barske kulturne manifestacije, oglasio se prof. Milun Lutovac:
 
Granice nijesu linije koje dijele i razdvajaju, iscrtavajući tako grube crte fizionomije nekog zasebnog podneblja i identiteta, naprotiv, one ujednačavaju i benevalentnim duhovima, i, same sobom, povezuju strane koje igrom „tajnoga slučaja“ čine podvojenu cjelinu.
 
Granice su šavovi, a ne procjepi.
 
Povezujući razlike one, držeći višestranost na okupu, održavaju "u igri“, igru paraestetike.
 
Sve što postoji, pa i naše institucije kulture i identiteti, ima svoj korijen i izniklo je, i oblikovalo se, iz  nama nepoznatih geoloških, civilizacijskih i psiholoških slojeva. Ono što je preblizu da bi se vidjelo, upravo je žaljenja vrijedno bezrezervno patriotsko žrtvovanje, koje se postavljajući na mjesto čuvara identiteta, u stvari, priklanja demonu identiteta.
 
Identitet je uvijek gonjen svojim sopstvom. On je samom sebi uhoda - samom sebi demon i hrana. Kada nekog “pojede” vlastiti identitet, onda mu  polovina uvijek nedostaje. Osjećaj praznine sopstva preostalu ličnost goni da nadoknadi ono što mu nedostaje, uvjeravajući druge u istinitost sopstvene maske i puke spoljašnjosti.
 
Upravo zato, koncept književnog programa ovogodišnjeg Barskog ljetopisa, za one koji čitaju - jer neko čita - ujedno je i dar i opomena. Djela i autori odabrani za predstavljanje tumači su jedne nove estetike koja nije razaranje modernih oblika, niti vaskrsavanje prošlosti, nego miroljubiva koegzistencija stilova, u prilog antinomskom saglasju i opuštenosti umjetničkog prostora u kojem su identitetske uloge ispremještane, a ipak, uprkos svemu, pokreću na izbor i sud.
 
Prvi u književnom dijelu “Barskog ljetopisa” je jedan od najvažnijih rock-novinara Jugoslavije Dušan Vesić, koji je ispisao potresnu knjigu o blistavom daru i tragičnom kraju najveće heroine jugoslovenskog rock”n”rolla Margiti Stefanović – “Magi, kao da je bila nekad”.
 
Iz Slovenije dolazi Jurij Hudolin koji će na Ljetopisu promovisati, po sudu relevantne kritike, jedan od najboljih romana regionalne književnosti XXI veka, “Pastorak”. Roman “Silencio”, “rekonstruisana i domaštana biografija kapriciozno genijalnog i genijalno kapricioznog Bobija Fišera...” treći je književni program, zahvaljujući lucidnom, mladom Baraninu dr Vladimiru Vujoviću.
 
Iz Bosne i Hercegovine stiže “Raskršće svjetova”. Književnik Sabahudin Hadžialić već je svojom prvom knjigom “Kutija života”, zanimljive i intrigantne istorijsko-biografske sage, probudio maštu kod čitalaca…
 
Nastavak slijedi u vidu “Andrićeve lestvice užasa”. Glavni junak novog romana Svetislava Basare polazi iz Beograda u Zagreb na promociju svoje knjige, svraća kod prijatelja, međutim, susret dva stara znanca pretvara se u “parabolu balkanskog mentaliteta”, u neobuzdan i bespoštedan dijalog, koji iz temelja vrši  seciranje svih lokalnih i nacionalnih svetinja, kao i mitova o njima, “pod aurom borbene gluposti, primitivizma i iskvarenosti...”. Uživajte u nama samima!”,
 

Nakon Basare, čeka nas roman našeg sugrađanina Aleksandra Saše Bečanovića “Arcueil - iluzorni almanah”, to jest, priča o “božanskom markizu”, francuskom misliocu, piscu i amblematičnom otpadniku, Markizu de Sadu. “Bez malo otrova ne bi se moglo živjeti”, riječi su uvaženog prof. emeritusa Milivoj Solara.
 
Poznat kao autor priča i polemičar Jovica Aćin, na ovogodišnjem Barskom ljetopisu predstaviće se  svojim prvim romanom “Srodnici”. Svako naše traganje za srodnicima liči na onu tajnu - ako je ne otkriješ  kajaćeš se, a ako je otkriješ, kajaćeš se još više…Da li je tako i sa “srodnicima” Jovice Aćina, procijenite sami…
 
Internacionalno predstavljanje na Barskom ljetopisu pripalo je Jicak Bar Josefu iz Izraela i njegovom potresnom romanu “Sjećanje na ljubav”. Jicak Bar Josef rođen je u Tel Avivu 1949. godine. Diplomirao je nacionalnu istoriju na Univerzitetu u Jerusalimu, a magistrirao komparativnu književnost. Dobitnik je Kugelove (1995) i Premijerove (2002) nagrade za književnost. Ovo, po svemu sudeći značajno predstavljanje, Ljetopis organizuje u saradnji sa IK “CLIO” iz Beograda.
 
O danteovskom istraživanju sebe, svoje poezije, kao i svijeta oko nas, govori dobitnik prošlogodišnje nagrade za poeziju “Risto Ratković”, pjesnik Balša Brković, sa kojim ćemo predstaviti zbirku pjesama “Crno  igralište”. Nakon “Igrališta”, citat koji najavljuje promociju prvog romana dramaturškinje Ružice Vasić “Domodržnica”: “Vidite, ja ne verujem da će svet nestati udarom meteora ili višestrukim pucanjem zemljine kore. Svet će, ako ikada nestane, nestati zbog mira, harmonije i konformizma kojem težimo...”. Otkrijte ono što, možda, već znate, ali ne, sigurno, na ovaj način.
 
Na kraju, mladi talentovani makedonski pisac Petar Andonovski koji dolazi iz Makedonije sa očima boje cipela. Promocija romana P. Andonovskog “Oči boje cipela” za kraj književnog programa.
 
Ovo je, u najkraćem, književni program “boje južnoslavenskog prostora”, kojem je, izuzev djela uvaženog gosta iz Izraela, rodno mjesto Bal-kan, koji, pod mediteranskim nebom ovogodišnjeg Barskog ljetopisa, očekuje poštovaoce pisane riječi.