Kultura

VIDEO: Autorsko veče dr Cvetka Pavlovića u Dvorcu

by Vesna Šoškić; snimatelj i montažer Adi Karađuzović | 09:02:2019 | 15:25:08

Matica crnogorska organizovala je sinoć u Dvorcu kralja Nikole u Baru autorsko veče dr Cvetka Pavlovića, iza kojeg je obimno stvaralaštvo iz oblasti istorije, međunarodnog humanitarnog prava i zaštite životne sredine, a objavio je i nekoliko knjiga sentenci, narodnih umotvorina i djela o običajima i legendama. Među vrijednijim izdanjima dr Pavlovića su knjige “O Crnoj Gori i Crnogorcima” i “Toponimija opštine Bar”.
 

Dr Cvetko Pavlović rođen je u Baru, gdje i danas živi i stvara. Fakultet Odbrane i zaštite završio je u Beogradu, a na istom univerzitetu je i magistrirao i doktorirao. Član je Matice crnogorske, SUBNOR-a i antifašista Crne Gore, Rumunskog društva za etnografiju i vanredni član DANU, a bio je i aktivista Pokreta za nezavisnu i evropsku Crnu Goru.
 
“Svaki nastup na ovom mjestu u meni budi posebne emocije i pijetet prema dvojici mojih đedova koji su bili uz knjaza Nikolu Petrovića u bitkama za crnogorsku slobodu, sve do njenog anšlusa i ukidanja 1918. godine. Ovaj mnogo puta okrvavljeni jatagan živi je svjedok te burne slobodarske istorije Crne Gore”, kazao je dr Pavlović, pokazujući oružje svojih predaka koje brižljivo čuva u porodičnoj kući.
 
“Rođen sam u barskoj ‘Gori maslinovoj’, ispod druge najpoznatije barske masline, pored mosta od dvije sestre. Poznati Travničanin fra Ivo Andrić, nobelovac, zapisao je: ‘Pisac je dužan svom zavičaju’. Rukovođen tom maksimom, sav svoj intelektualni kapacitet, koji su podsticali moji izvrsni učitelji, nastavnici i profesori od osnovne škole do Univerziteta i Akademije nauka, istraživačku i naučnu radoznalost usmjerio sam na istraživanje, predstavljanje i promovisanje prošlosti grada Bara i države Crne Gore u zemlji i inostranstvu, sakupljajući narodno stvaralaštvo-poslovice i izreke, kletve, legende, običaje, vjerovanja, zadužbine, maksime i sentence”, kazao je dr Cvetko Pavlović, objašnjavajući da je dr Božidaru Šekularcu predložio da zajedno realizuju kapitalni naučni projekat iz domena fundamentalnih istraživanja "Toponimija opštine Bar".
 

Za pet godina arhivskih i terenskih proučavanja, obišli su sva naseljena i nenaseljena mjesta, odnono 505 m2 površine opštine Bar. Tu tematiku djelimično su istraživali naučnici i publicisti iz Crmnice i dijelom Spiča, ali su nedostajali zapisi za područja barske kotline, Šestana, Krajine i Mrkojevića.
 
Studija, prema mišljenju određenog kruga kritičara, predstavlja, po svojoj sveobuhvatnosti, analitičnosti i fundamentalnosti, najznačajnije djelo poslije “Ljetopisa popa Dukljanina”. Izdavač je DANU, čiji je tadašnji predsjednik Božidar Nikolić, kako je kazao dr Pavlović, pružio nesebičnu podršku u nastanku ovog vrijednog djela, a recenzenti su akademici Vukić Pulević i Radoslav Rotković, kao i prof. dr Maksut Hadžibrahimović.
 
“Zbog naučne korektnosti, sve toponime  đe živi albansko stanovništvo, ravnopravno smo naveli na crnogorskom i albanskom jeziku”, naglašava Pavlović.
 
“Toponimija opštine Bar”, koju je dr Cvetko Pavlović pisao zajedno sa akademikom Božidarom Šekularcem, obuhvata 7.000 toponima, a kako ističe koautor, o Baru, ”slavnom gradu”, bogate istorije i kulture, bilo je lako i teško pisati, zbog nedostatka dokumentarne građe.
 
“O Baru se ima što kazati, jer je on grad crnogorske državne i duhovne vertikale. Još od vremena Vojislavljevića i Duklje, bio je povremena crnogorska prijestonica i sjedište Dukljansko-barske, odnosno Barske nadbiskupije. Takvu privilegiju je, nakon ukidanja Dukljanske nadbiskupije, mogao imati samo grad sa dugom tradicijom i ugledom u narodu i državi. Bar ima svoju svetu planinu Rumiju, svoju Crmnicu, Šestane, Krajinu, Mrkojeviće, Spič, svoju Svetu Bogorodicu Krajinsku i u njoj Svetog Vladimira Dukljanskog i čuvenu Kosaru. Ima Bar i svoju Bogorodicu Ratačku, Ljetopis popa Dukljanina, svoju vlastelu, plemiće, Statut, poznate i ugledne nadbiskupe. Konačno, Bar ima svoju Crnu Goru i ona ima svoj Bar”, kazao je akademik Božidar Šekularac, koji je podsjetio, kako je kazao, i na "jednu izuzetnu istorijsku činjenicu, da Bar na svojoj teritoriji ima tri župe koje pominje pop Dukljanin - Prapratnu, Krajinu i Crmnicu".
 

“Kako oko ubikacije Krajine i Crmnice nema ništa sporno, odlučili smo se da razjasnimo i predstavimo župu Prapratne, koja se nalazila na području Mrkojevića. Naša namjera je bila da čitaocima predstavimo barsku opštinu iz jednog drugog ugla, do sada najmanje rađenog, a koji pruža informacije interesantne, ne samo za nauku, već i za širi krug čitalaca. To je istorija Bara preko imena – toponima”, istakao  je akademik Šekularac.
 
Knjigu "O Crnoj Gori i Crnogorcima", u izdanju renomirane kuće "CID", dr Cvetko Pavlović napisao je podstaknut činjenicom da smo danas suočeni sa brojnim pokušajima falsifikovanja crnogorske istorije.
 
“U njoj se nazire i zabrinutost autora zbog procesa degradacije moralnih, tradicijskih i materijalnih vrijednosti crnogorskog naroda”, kazao je predsjednik Matice crnogorske, ogranak Bar, mr Ivan Jovović, koji je istakao, da iako crnogorka bibliografija bilježi slične pokušaje, "ovo djelo predstavlja vrijedan intelektualni napor u interpretaciji crnogorske prošlosti. Autor se odlučio da na atipičan način prikaže prošlost Crne Gore, dajući odlomke iz mnogobrojnih djela domaćeg i stranog porijekla. Citirana literatura, prikazana u odgovarajućem hronološkom nizu, aktivna je legitimacija autora u prepoznavanju i tumačenju hiljadugodišnje crnogorske povijesnice”, naglasio je mr Ivan Jovović.
 
Autor objašnjava da je knjiga nastala u sklopu priprema za obnovu crnogorske nezavisnosti, 2006. godine. Prevedena je na engleski jezik i štampana 2010. kao autorski projekat, a prošle godine pojavljuje se njeno drugo izdanje, čime, kako naglašava mr Jovović, "dobija svojevrsnu verifikaciju, jer je objavljena kao dvojezična publikacija, takođe, u izdanju poznate izdavačke kuće ‘CID’".
 

Predsjednik Matice crnogorske, ogranak Bar, mr Ivan Jovović podsjetio je da je ova institucija prošle godine obilježila 25 godina postojanja.
 
“Po ocjeni referentnih adresa, svojim dosadašnjim rezultatima opravdala je zadatu misiju, promovišući prvenstveno crnogorsku kulturu, kao i vrijednosti na kojima se temelji evropska civilizacija. U tom smislu, programi poput autorske večeri dr Cvetka Pavlovića, veoma su bitni da bi se ogranci, ali i ukupna javnost, neposredno upoznala sa intelektualnim angažmanom vrijednih članova Matice crnogorske, kakav je, između ostalih, i dr Pavlović”, zaključuje Jovović.
 
Autor, dr Cvetko Pavlović, upozorio je da Crnoj Gori nedostaje knjiga o toponimiji, a iz Matice crnogorske apelovano je sa ove večeri na nadležne da više računa povedu  o spomeniku popa Dukljanina u centru grada.
 
Autorskoj večeri dr Cvetka Pavlovića prisustvovao je i generalni sekretar Matice Crnogorske Ivan Ivanović, predstavnici Barske nadbiskupije i brojni sugrađani.