Mozaik

Košćele, skoro pa zaboravljene

by Željko Milović | 19:10:2015 | 20:47:37

Još je samo nekoliko stabala košćele ostalo na Topolici. Ova nekada cijenjena i hranljiva biljka gotovo je potpuno potisnuta iz grada, ali i iz obližnjih sela, iako se njen broj u svakom od njih ranije mjesrio desetinama, pa i stotinama.
 

Košćela (celtis australis) je biljka iz porodice brijesta, čijim se plodom osladio gotovo svaki stanovnik barskih sela u ranijim vremenima. Bila je to prava “zaraza”, jer je plod ukusa meda prosto mamio da se nastavi sa jelom, i pored činjenice da više od njegove polovine čini koštica.Mlađi bi se s jeseni popeli na ovo visoko drvo, jeli bobice, a koštice koristili kao “municiju” za puvalice.  
 

Za siromašnih godina, žena iz barskih sela su sakupljale košćele i od njih pravile džemove, a majstori su od jakog drveta pravili odlične samare za tovare, bez kojih se nije moglo zamisliti nijedno domaćinstvo 

Na Bliskom istoku plod košćele kuvaju, a prokuvani sok od lišća i plodova koriste u liječenju želučanih problema i grčeva, proliva i dizenterije, i kod preobilnih menstrualnih krvarenja. Od kore stabla se svojevremeno proizvodila žuta boja, a od tvrdog i izdržljivog drveta izrađivan je namještaj za kuću. Od savitljivih tankih izdanaka izrađuju se štapovi za hodanje. U Dalmaciji se od rakije i košćela pravi neka vrsta likera.

 
Listopadno drvo, karakteristično sive i kvrgave kore, može narasti i do 20-25 metara u visinu. Često se sadi kao ukrasna biljka jer je otporna na zagađenje vazduha i dugo živi. Krošnja ljeti pruža ugodnu sjenku. Vrsta je karakteristična za Mediteran, mada je ima i u Indiji, Iranu, Afganistanu, a kod Turkmena uživa status svetog drveta.
 

Kako je za Bar Info istakla Mira Prentović, rukovodilac Službe Zelenilo iz JP Komunalne djelatnosti, “živa mapa” svih važnijih biljaka zasađenih na području gradskog jezgra, ali i šire, “košćela ima od Vatrogasne stanice prema Makedonskom, zatim tri stabla preko puta Vatrogasnog, jedno u mini-parku iza Crvene banke, dva u parku Dvorca kralja Nikole, a nekada ih je bilo i na potezu od semafora kod Tri kule ka Vatrogasnoj stanici. Problem kod košćele u gradskom jezgru je što jako sporo raste, a obično se odlučujemo za drveća koja se mnogo brže formiraju”.