Živanović je istakla da ova manifestacija već godinama okuplja brojne institucije kulture i doprinosi da njeni sadržaji postanu bliži građanima, naročito mladima, koji kroz ovakve programe imaju priliku da na drugačiji način upoznaju umjetnost, istoriju i tradiciju.

“Noć tvrđava, Bar i cijelu opštinu pretvara u veliki otvoreni kulturni prostor. Ove godine održava se peto izdanje i specifično je po tome što će trajati dva dana, 8. i 9. maja. Tokom oba dana biće realizovani brojni programi na različitim lokacijama, sa ciljem da se ožive i tvrđave koje do sada nisu bile dovoljno valorizovane. Centralni događaj planiran je za 8. maj u 21 sat, kada će manifestacija svečano biti otvorena koncertom Marka Louisa. Programi, međutim, počinju već tokom dana kroz izložbe i druge sadržaje”, najavila je Živanović.

Živanović je posebno izdvojila izložbu umjetnika Goran Ćetkovića, koja će povodom Noći tvrđava biti otvorena oba dana u periodu od 11 do 17 sati u prostoru „Kakela Caffe Bara“. Pored toga, organizovane su vođene ture na tvrđavi Besac, dok će 9. maja u ranim jutarnjim satima Planinarski klub Rumija realizovati uspon na tvrđavu Nehaj. Istog dana planirana je i ekološka akcija čišćenja tvrđave Tabija u organizaciji Izviđačkog odreda „24. novembar“, otvorena za sve zainteresovane građane.

Program uključuje i adrenalinske sadržaje, poput prolaska kroz kanjon Rikavac u dužini od 700 metara, uz profesionalnu opremu i vođstvo. Organizatori naglašavaju da je tura bezbjedna, ali da je broj mjesta ograničen i da je potrebna prethodna prijava.

Prema riječima Živanović, osnovna ideja manifestacije ostaje ista kao i prethodnih godina, a to su promocija kulturno-istorijskog nasljeđa i njegova turistička valorizacija, uz poseban akcenat na održivost. Ove godine  nosi i dodatni epitet „zelena“, jer se kroz programe šalju snažne ekološke poruke i promoviše odgovoran odnos prema nasljeđu i životnoj sredini.

“Održavanje manifestacije realizuje se u okviru projekata finansiranih iz evropskih fondova. Noć tvrđava se istovremeno odvija u 11 država. Pored Crne Gore, tu su: Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Srbija, Italija, Slovenija, Češka, Rumunija, Litvanija, Albanija i Ukrajina. Ukupno je uključena 71 lokacija sa više od 200 programa. Bar, na nivou Crne Gore ima najznačajniju ulogu, samim tim što se aktivnosti dešavaju na teritoriji našeg grada”.

Organizaciono, kako je objasnila Živanović, najveći izazov predstavlja animiranje lokalnih aktera. Ove godine je uključeno više organizacija i pojedinaca, među kojima su Planinarski klub Rumija, Izviđački odred „24. novembar“, nevladina organizacija „Crni krš“, kao i drugi partneri, čime je program dodatno obogaćen i proširen na šest lokacija.

Kada je riječ o posjećenosti, očekuje se veliki broj posjetilaca, naročito za koncert u starobarskoj tvrđavi, za koji su besplatne ulaznice već podijeljene. Interesovanje vlada i za ostale programe, dok će konačni podaci o posjeti biti objavljeni nakon završetka manifestacije.

Na kraju razgovora Živanović je istakla da Opština Bar ima značajno iskustvo u realizaciji evropskih projekata, sa ukupno 12 sprovedenih ili aktivnih, kao i novim inicijativama u pripremi. Ukupna vrijednost sredstava povučenih iz fondova Evropske unije približava se iznosu od 2,8 miliona eura. Posebno je izdvojen projekat ALDI iz oblasti energetske efikasnosti, u kojem je Opština Bar vodeći partner, kao i projekat Bridge koji se odnosi na razvoj preduzetništva.

“Rad na evropskim projektima je proces koji zahtijeva kontinuirano učenje i praksu i predstavlja ključnu razvojnu šansu za lokalne zajednice, posebno u kontekstu budućeg članstva u Evropskoj uniji”, zaključila je Živanović uz poziv građanima da posjete programe, uživaju u koncertima, izložbama i prirodnim ljepotama, ali i da kroz učešće u manifestaciji Noć tvrđava doprinesu očuvanju kulturnog nasljeđa.

The post Ana Živanović: Bar u naredna dva dana galerija na otvorenom first appeared on BARinfo.

Tim povodom, u Kući maslina u utorak je održana završna konferencija tokom koje su predstavljene ključne aktivnosti sprovedene tokom perioda implementacije.

Uvodnu riječ na konferenciji dala je rukovoditeljka Odjeljenja za upravljanje projektima u Sekretarijatu za lokalni ekonomski razvoj Opštine Bar Ana Živanović, a zvaničnim obraćanjem konferenciju je otvorila potpredsjednica Opštine Bar, mr Tanja Spičanović, istakavši da Opština Bar kroz projekte finansirane iz fondova Evropske unije kontinuirano ulaže u savremenu prezentaciju kulturne baštine primjenom modernih digitalnih alata.

Kako je navela, digitalne mape, kao i AR i VR softverska rješenja, omogućavaju posjetiocima novo i obogaćeno iskustvo Starog grada Bara, pružajući informacije na moderan, inovativan i interaktivan način.

Potpredsjednica Spičanović je naglasila da ovi alati doprinose dodatnom pozicioniranju Starog grada Bara kao atraktivne destinacije, naročito za mlađe generacije koje su navikle na digitalni sadržaj. Posebno je istakla da je tačnost, upotrebljivost i senzibilitet prezentacije kulturne baštine osigurana kroz blisku saradnju sa arheolozima, turističkim vodičima i korišćenjem relevantne literature, čime je garantovana pouzdanost i autentičnost svih predstavljenih istorijskih podataka.

Potpredsjednica Spičanović je istakla i da Opština Bar ima prepoznatljiv imidž uspješne lokalne samouprave u sprovođenju evropskih projekata koji, pored infrastrukturnog razvoja, doprinose održivom lokalnom razvoju i jačanju međunarodne saradnje, te da projekti usmjereni na očuvanje i promociju kulturne baštine imaju punu podršku lokalne uprave.

O benefitima implementacije projekta iz ugla Opštine Tropoje govorila je Elsa Kucaj, projektna menadžerka, koja je istakla značaj ostvarene saradnje između partnera, zajedničkog rada i razmjene iskustava tokom realizacije projekta.

U ime partnerske organizacije NVO FLAG iz Albanije obratio se Čarli Luka, koji je kazao da je projekat, pored fizičkih unapređenja i tehnoloških rješenja, doprinio jačanju institucionalnog rada, izgradnji organizacionih kapaciteta, povećanju vidljivosti kulturne baštine i stvaranju čvrste osnove za buduće projekte.

Nakon zvaničnih obraćanja, održana je prezentacija ciljeva i realizovanih aktivnosti u okviru projekta, koju je predstavila Ana Živanović. Po završetku konferencije u Kući maslina, organizovan je obilazak Starog grada Bara, tokom kojeg su predstavnici partnerskih institucija obišli lokalitete na kojima su realizovane konkretne aktivnosti u okviru projekta.

Projekat je realizovan u periodu od 1. marta 2023. do 26. decembra 2025. godine, a ukupna vrijednost iznosi preko 530 hiljada eura, od čega je gotovo 290 hiljada eura opredijeljeno za Opštinu Bar kao vodećeg partnera.

Glavni cilj projekta je doprinos očuvanju i razvoju turizma i kulturne baštine Crne Gore i Albanije, kroz unapređenje i savremenu prezentaciju kulturnih lokaliteta Bara i Tropoje, kao i jačanje prekogranične saradnje.

U okviru projekta u Starom gradu Baru realizovane su značajne infrastrukturne i digitalne aktivnosti. Izgrađena je nova biletarnica, adaptiran je objekat 46 sa dodatnim javnim toaletom, uklonjen je i odvezen šut sa staze pored Kneževe palate, te su unaprijeđeni uslovi za posjetioce i zaposlene. Postavljeni su informativni paneli u Carinarnici, a karta Starog Bara je redizajnirana, odštampana u 25.000 primjeraka i digitalizovana.

Poseban segment projekta odnosi se na digitalizaciju kulturne baštine. Razvijeni su savremeni alati proširene i virtuelne stvarnosti, uključujući AR sadržaje u Arhiepiskopskoj palati, kao i VR aplikaciju dostupnu na adresi www.bar360.app koja omogućava virtuelnu turu kroz više lokacija u gradu, čime se kulturno-istorijsko nasljeđe Bara približava savremenoj publici na inovativan način.

U okviru projekta renoviran je i muzej Bajram Curri u Tropoji, a izrađena je i VR aplikacija za promociju kulturnih i prirodnih atrakcija ove opštine, čime je dodatno osnažena prekogranična saradnja i razmjena iskustava između partnera.

Projekat „New Reality of the Heritage Sites“ predstavlja primjer uspješne primjene evropskih fondova u funkciji očuvanja, zaštite i savremene valorizacije kulturne baštine, te potvrđuje opredijeljenost Opštine Bar ka održivom razvoju turizma i jačanju međunarodne saradnje.

The post Opština Bar realizovala projekat New Reality of the Heritage Sites, predstavljena aplikacija za virtuelnu turu Barom first appeared on BARinfo.

 „Danas smo tu da vam predstavimo manifestaciju ’Noć tvrđava’ koja će svoje peto izdanje imati 8. i 9. maja 2026. godine, ali i da vas ovom prilikom pozovemo da svoje lokacije pridružite našoj manifestaciji“, istakla je Ana Živanović, rukovodilac Odjeljenja za upravljanje projektima Opštine Bar u svom izlaganju.

„Kreirali smo jedan izuzetno uspješan kulturni brend koji pokazuje trend rasta. U ovogodišnjem izdanju manifestacija je organizovana na 73 lokacije u 10 država Evrope, a cilj nam je da se uključimo još novih lokaliteta“, rekla je Živanović i dodala da je jednostavno postati dio manifestacije – kada budu otvorene prijave potrebno je registrovati svoj događaj sa prigodnim sadržajem koji se odvija na tvrđavama 8-9. maja 2026. na sajtu www.nightoffortresses.org, a sadržaji treba da podstiču zelenu održivost i moraju biti besplatni za sve posjetioce.

Arsllan Hajdinaga, menadžer projekta u Odjeljenju za EU projekte Opštine Ulcinj je u svojoj prezentaciji predstavio razvoj GIFTS mreže, evropske platforme koja okuplja zainteresovane strane iz oblasti kulture radi razmjene znanja i razvoja održivih praksi upravljanja kulturnom baštinom, a koja se razvija u okviru istoimenog projekta koji finansira EU.

„Ova mreža koju kreiramo trajaće i kada se projekat iz kojeg nastaje završi, kao što je to slučaj i sa manifestacijom koja je nastala iz prethodnog projekta, a cilj nam je da kroz ovu mrežu olakšamo teritorijalnu saradnju i razmjenu radi podsticanja održivog upravljanja kulturom“,  rekao je Hajdinaga.

Projekat GIFTSnet finansira se kroz program Interreg VI-A IPA Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora 2021–2027, traje 30 mjeseci,  a uz Tvrđavu kulture Šibenik kao vodećeg partnera, projekat sprovode Grad Karlovac, Grad Banja Luka, Muzej Hercegovine Trebinje, Opština Bar i Opština Ulcinj.

Riječ je o jednom od 12 evropskih projekata koje je barska lokalna uprava od 2018. godine uspješno realizovala ili trenutno sprovodi, sa ukupnim fondom od preko 2 miliona eura, zbog čega je Opština Bar prepoznata kao lider i primjer dobre prakse u korišćenju pretpristupnih fondova EU.

The post Bar i Ulcinj predstavili Noć tvrđava i GIFTSnet u Briselu first appeared on BARinfo.

Riječ je o prvom održivom sistemu te vrste u Crnoj Gori, koji u realnom vremenu detektuje dim, toplotne nepravilnosti i ostale uzroke požara na gotovo svim visoko rizičnim lokacijama u gradu, omogućavajući bržu reakciju i efikasniju koordinaciju vatrogasaca, a koji je Opština Bar implementirala kroz evropski projekat „Building Smart Forests“.

Promocija sistema održana je u okviru sastanka Upravnog odbora projekta organizovanog u Baru, koji je okupio partnere iz Crne Gore i Albanije radi razmjene iskustava i planiranja završnih aktivnosti projekta.

U ime Opštine Bar, prisutne je pozdravio Nikola Papić, sekretar Sekretarijata za lokalni ekonomski razvoj, ističući zahvalnost svima koji su doprinijeli realizaciji projekta, u prvom redu partnerima –  Opštini Skadar i NVO FLAG, predstavnicima Direktorata za zaštitu i spašavanje MUP-a, Izviđačkog odreda “24. novembar” i kompaniji “Regius” koja je instalirala sistem.

“Dosadašnje aktivnosti na projektu nesumnjivo će doprinijeti zaštiti prirodnih resursa, smanjenju rizika od požara i većoj bezbjednosti stanovništva u prekograničnoj regiji”, kazao je Papić.

Ukupna vrijednost projekta “Building smart forests” iznosi više od pola miliona eura, od čega Opštini Bar pripada oko 194 hiljade eura. Prema riječima Ane Živanović – rukovodioca Odjeljenja za upravljanje projektima u barskoj lokalnoj upravi, tokom trajanja projekta urađene su značajne stvari u ovoj oblasti.

“Radili smo na podizanju svijesti kod građana, realizovane su brojne edukativne radionice za Službe zaštite i spašavanja opština Bar i Skadar, pripremljene su standardne operativne procedure i zajednički planovi upravljanja rizicima od požara, te formirana baza volontera. Ipak, ono na šta smo posebno ponosni jeste upravo sistem za ranu detekciju požara koji će biti velika podrška u radu našim vatrogascima”, kazala je Živanović.

Sistem se sastoji od nadzorne tačke postavljene na infrastrukturi Radio-difuznog centra na brdu Volujica i monitoring centra koji se nalazi u prostorijama Službe zaštite i spašavanja Opštine Bar, koja je povezana sa sistemom i ima ga na raspolaganju u svakodnevnom radu.  Zahvaljujući termalnim i PTZ kamerama koje koriste specijalizovan softver i algoritme za automatsku analizu snimaka, sistem obezbjeđuje stalni vizuelni i termalni nadzor nad područjima koja su najugroženija od požara.

To je, kako ističe komandir Službe Aco Vulević, od izuzetno velikog značaja za pravovremeno reagovanje.

„Pored rane dojave požara, sistem će nam značajno olakšati i kretanje na terenu – navođenje vatrogasnih jedinica, praćenje razvoja požara i prilagođavanje naših službi prilikom gašenja. U planu je nabavka još tri sistema kojima ćemo pokriti područje Sutomora, Čanja, Crmničkog polja i Mrkojevića čime ćemo zaokružiti priču koja će nam obezbjediti širi pogled i bolje reakcije prilikom očuvanja bezbjednosti naših građana i njihove imovine”, poručio je Vulević.

Sastanku UO prisustvovali su i Bekim Mema – ispred Opštine Skadar, Čarli Luka – menadžer projekta, Ljiljana Vučetić i Zorica Marković -predstavnice Direktorata za zaštitu i spašavanje MUP-a,   Pera Pavlica-Dragišić – načelnica PJ Bar u Direktoratu, Nebojša Tomašević – član nacionalnog tima za gašenje šumskih požara sa zemlje, Goran Obradović – direktor kompanije “Regius” i Miodrag Tanjo Masoničić – starješina Izviđačkog odreda “24. novembar”.

Projekat „Building Smart Forests“ se implementira u okviru programa IPA CBC Crna Gora-Albanija 2014-2020, uz sufinansiranje sredstava iz Evropske unije. Ovo je jedan od 12 projekata koje je Opština Bar realizovala ili realizuje od 2018. godine, a koji se finansiraju iz  predpristupnih fondova Evropske unije, čime se uspješno pozicionirala kao jedan od lidera u ovoj oblasti. ​

The post Opština: Bar predvodi Crnu Goru u primjeni pametnih tehnologija za detekciju požara first appeared on BARinfo.

Ovim povodom, gost Promenade Radio Bara u ime organizatora programa bila je Ana Živanović, rukovodilac Odjeljenja za upravljanje projektima Sekretarijata za lokalni ekonomski razvoj Opštine Bar.

Ističući da je ovo ujedno i najbolji način da se obilježi Dan Evrope, Živanović je podsjetila da je „Noć tvrđava“ proistekla iz INTERREG IPA projekta FORTITUDE, te da je prve godine bila finansirana evropskim sredstvima.

„Naredne dvije godine smo je mi organizovali,  a ove godine je opet pod okriljem evropskog projekta, koji nosi naziv GIFTSnet.

Ističem da će sada biti sa malo drugačijim konceptom u odnosu na ranija izdanja, unaprijedili smo je i ona je sada „zelena“.

Zvaniči naslov je „Noć tvrđava postaje zelena“, kazala je Živanović.

Prema njenim riječima cilj je da manifestacija ima što više  sadržaja koji su povezani sa ekologijom, „da se prenese što više ekoloških poruka i da sami načini organizacije budu ekološki“.

„Program u Starom gradu Baru danas počinje već od 15:00, kada ćemo u Arhiepiskopskoj palati imati otvaranje dvije samostalne izložbe slika.

Jedna je našeg čuvenog slikara Muharema Muratovića „Arijadnina nit“, druga samostalna izložba pod nazivom „U srcu masline“ predstavlja stvaralaštvo Vladimira Vlada Iličkovića.

Obje izložbe su u postavci do 15. maja“, navodi Živanović.

 U 16 sati na lokacijama ispred arhiepiskopske palate i na Gavadoli počinje likovna radionica za najmlađe, koju tradicionalno u sklopu „Noći tvrđava“ vodi  likovni studio „DaliJas“.

„Ovog puta, radionica će biti „zelenija“ nego ranije, uz pomoć ekoloških materijala, najmlađi će praviti predmete i imaće interakciju sa renomiranim slikarima, čuće od njih neke savjete“, ističe Živanović.

Svečano otvaranje je zakazano za 19:30, na Ljetnjoj sceni, na kojoj će nastupiti ansambl Baletske škole „Princeza Ksenija“.

„Oni će izvesti fragmente iz ‘Čipolina’, ekološke baletske predstave , u sjajnim kostimima. Očekuje nas jedan pravi vizuelni ugođaj, ova djeca vježbaju za večerašnji nastup već mjesec.

U 20 sati počinje koncert Filipa Pata. To je jedna  nevjerovatna energija, jedna nevjerovatna interpretacija, tako da pozivamo sve građane Bara da dođu i uživaju. Ulaz na sve ove programe je slobodan“, zaključila je Živanović.

The post Danas u Starom gradu Baru Noć tvrđava od 15 časova first appeared on BARinfo.

Glavni cilj projekta je doprinos lokalnom ekonomskom razvoju posredstvom razmjene znanja i uvažavanjem vrijednosti kulturnog nasljeđa, uz jačanje saradnje institucija, organizacija civilnog društva i zajednica Crne Gore i Kosova. Široj javnosti danas su predstavljeni rezultati projekta, od kojih je najznačajnije to što je novi dio Starog grada postao dostupan turistima, uz nove alate za snalaženje u prostoru. Projekat je finansirala Evropska unija, u okviru trećeg programskog poziva IPA CBC Crna Gora-Kosovo 2014-2020, a radove je u jesen 2023. godine izvela firma “Koto”.

O značajnim arheološkim nalazima otkrivenim tokom čišćenja ulice, koja je sada dio nove rute, govorio je arheolog Dejan Drašković iz JU Kulturni centar Bar. Prvobitno je, prema njegovim riječima, u okviru projekta urađen detaljni plan čišćenja Starog grada za koje je predviđeno ukupno sedam faza. Uklonjeno je 600 kubika šuta, zemlje i otpadnog materijala, te je na taj način učinjen dostupnim novi dio grada za posjetioce sa jasnom dispozicijom objekata. Otkriveni su značajni arheološki nalazi: 13 objekata, jedna ulica, plato, kameni mlin, sablja, keramika, arhitektonska kamena plastika, staklo i topovska đulad.

“To je pokazalo da mi tek nakon što skinemo šut, treba  da se bavinmo arheologijom. Objekti  će se prikazati u punom sjaju tek kad mlin izađe na metar iznad zemlje, kad cisternu otkrijemo i pokažemo njen autentični izgled,  čak i sa linijama koje su pokazivale litražu… Na to se nadovezuje i konzervacija, što sve zajedno predstavlja dobru stvar. Loša stvar je ako stanemo na ovome”, poručio je Drašković zaključivši da je neophodno sprovođenje svih sedam faza za čiju je realizaciju neophodna pomoć Evropske unije.

Sprovođenje projekta C.L.O.S.E.R. započelo je u februaru 2023. godine, a završava se krajem ovog mjeseca. Od 400.000 eura, kolika je njegova ukupna vrijednost, Opština Bar je raspolagala sa 191.000. Menadžerka projekta Ana Živanović, predstavila je nove alate za snalaženje u Starom gradu – informativne table, koje je izveo “Diverse solutions”, uz interpretaciju Dubravka Fijačka i aplikaciju “Virtuelni vodič kroz Stari Bar”, koju je razvio “Weblab”. Podsjetila je da grad godišnje posjeti više od stotinu hiljada turista, te da malo njih ima privilegiju da u njegov obilazak ide u pratnji vodiča.

“Osnovne informacije se sada nalaze na 25 objekata, a kroz grad su postavljene i mini table sa smjernicama o kretanju i važnim obavještenjima za lakšu orjentaciju u prostoru”, istakla je Živanović, izražavajući uvjerenje da će sve to biti od koristi i najboljim poznavaocima grada.

“Aplikacija proširene stvarnosti koju smo razvili u okviru projekta Fortitude i koja je pokazivala kako je šest objekata izgledalo prije nego su postali ruševine, sada je dograđena i razvijena u virtuelni vodič sa 12 tačaka na ruti. Te tačke su objekat Suda, pronađeni artefakti i mlin za masline u novoj ulici, Kneževa palata, Arhiepiskopska palata, otomanska kuća, unutrašnjost hamama, crkva sv. Đorđa, cisterna (na Londži), unutrašnja kapija, manastir sv. Nikole i stambeni objekat iznad Carinarnice. Aplikacija je sada automatizovana i mnogo jednostavnija za korišćenje. Turisti će moći da je preuzmu telefonom, a dobijaće na korišćenje i tablet uređaje.

“Kada smo 2022. godine dogovarali projekat sa partnerom sa Kosova, naša ideja je bila čišćenje komunikacija u Starom gradu, a partnerska – da preuzmu naša iskustva u formiranju Kreativnog haba. Danas možemo biti zadovoljni jer smo postigli oba ova cilja: povećani su turistički kapaciteti otkrivanjem novih delova grada, a na Kosovu je formiran Kreativni hab”, zaključila je Živanović.

Predsjednik Opštine, Dušan Raičević, izrazio je posebno zadovoljstvo činjenicom da je projekat oslonjen na kulturno-istorijsko nasljeđe grada Bara, podsjetivši da je od 2018. godine do danas 1.200.000 donatorskih sredstava uloženo za realizaciju različitih projekata u Starom gradu.

“Dodajući sredstva koja su za to izdvojili Opština Bar, Vlada i Ministarstvo kulture dolazi se do kumulativnog iznosa od 2,2 miliona eura. Neophodno je naći balans između želje da obnavljamo objekte i potrebe arheologa da završe nezavršeni posao u dijelu istraživanja”, kazao je Raičević, koji je najavio podršku Opštine u implementaciji ostalih faza projekta.

Neophodno je, po njegovim riječima, naći balans između želje za obnavljanjem objekata i potrebe arheologa da završe nedovršeni posao u dijelu istraživanja.

 “Stvaranje pretpostavki za završetak arheoloških istraživanja i obnavljanje objekata  prioritetna je obaveza i lokalne uprave i Vlade Crne Gore. Tendencija svih nas je da kroz digitalizaciju i predstavljanje novih, savremenih tehnologija prezentujemo bogatstvo Starog grada, a ova virtuelna tura će to omogućiti”, kazao je čelni čovjek Opštine, predvodeći “Prvu šetnju novim ulicama Starog grada”.

On je izrazio zahvalnost delegaciji Evropske unije, zajedničkom tehničkom sekretarijatu, Direktoratu za finansiranje i ugovaranje sredstava EU pomoći (CFCU) i Fondu za podršku opštinama za predfinansiranje donatorskih projekata, kao i Ministartsvu evropskih poslova na ukazanom povjerenju i pruženoj podršci.

U Arhiepiskopskoj palati je priređen koktel, a posjetioci su imali priliku da uživaju u zvucima violine koju je svirao Ivan Stanojević i nastupu benda “Akademia”.

The post VIDEO: Prva šetnja novom ulicom Starog grada Bara first appeared on BARinfo.

Partneri su na konferenciji predstavili planirane radove na obnovi objekata kulturne baštine koji se finansiraju u okviru projekta na 7 lokaliteta, a objavljen je i datum za održavanje manifestacije „Noć tvrđava“ – 9.maj 2025.

O važnost projekta za Opštinu Bar govorila je projekt menadžerka Ana Živanović: “ GIFTSnet je četvrti EU projekat koji Opština Bar sprovodi u Starom gradu Baru, a koji finansira obnovu objekata kulturne baštine na ovom arheološkom lokalitetu. Ponosni smo na saradnju sa partnerima na projektu koja traje od 2018-e godine kada smo dogovarali prvi zajednički projekat FORTITUDE koji je bio jedan od najuspješnijih na Programu, a uvjerena sam da ćemo sa projektom GIFTSnet ponoviti ovaj uspjeh. Ovaj projekat finansira konzervatorske radove na Bastionu Gavodolla kojim će se sanirati postojeća oštećenja i zaustaviti dalje propadanje objekta u dijelu koji se odnosi na bedeme, bastion, kazamat, stepenište i plato bastiona u Starom gradu Baru. Istovremeno, na platou će se od „pametnog“ mobilijara formirati odmorište za posjetioce na lokaciji koja se nalazi na kraju rute u Starom gradu, a naspram Arhiepiskopske palate. U okviru projekta će se finansirati i organizacija dva izdanja manifestacije “Noć tvrđava”.

Cilj projekta je doprinijeti unapređenju održivog i inkluzivnog razvoja kulturnog turizma u programskom području sprovođenjem ekološki prihvatljivih i održivih ulaganja na 7 kulturnih turističkih lokacija u Šibeniku, Karlovcu, Banjoj Luci, Trebinju, Baru i Ulcinju, razvojem društveno inkluzivnih turističkih ponuda na tim lokacijama, kao i izgradnjom kapaciteta prekograničnih aktera za održivi razvoj kulturnog turizma.

Prvog dana događaja partneri su obišli arheološki lokalitet u Šasu na kom će Opština Ulcinj izvoditi konzervatorske radove čišćenja lokacije i uređenja staza, a drugog dana je organizovan obilazak Starog grada Bara gde su partnerima predstavljeni Bastion Gavodolla i dosadašnji rezultati EU projekata. U okviru projekta GIFTSnet predviđeni su radovi u Šibeniku-uređenje tunela na Tvrđavi sv. Ivana , uključujući multimedijalnu instalaciju i uvođenje sistema pametnog recikliranja i biokompostera, u banjalučkoj tvrđavi Kastel-adaptacija i opremanje turističkog info-centra, suvenirnice, kafeterije i zelene oaze, u Trebinju – rekonstrukcija ljetne scene u Starom gradu i konzervatorski radovi u Muzeju Hercegovine kao i uređenje unutrašnjosti i protivpožarnog sistema Branič kule Starog Grada Dubovca u Karlovcu.

Projekat GIFTSnet – Network for Green and Inclusive Fortified Tourism Solutions je jedan od pet projekata koji su odabrani za finansiranje od ukupno 56 prijavljenih projekata na specifičnom cilju 4.6. Turizam i kultura u 1. pozivu u sklopu Programa prekogranične saradnje Interreg IPA Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora 2021. – 2027. Ukupan budžet projekta iznosi 2.244.442,80 EUR, od čega je 1.907.776,38 EUR (85%) eura bespovratnih sredstava Evropske unije, a budžet Opštine Bar je 279.468,00 EUR.

The post Opština Bar: Započela implementacija projekta “GIFTSnet” vrijedan blizu 2,3 miliona eura first appeared on BARinfo.

Šef Sektora za saradnju Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori Ingve Engstrom istakao je da mikro, mala i srednja preduzeća predstavljaju okosnicu privrede, te da bi se priveda razvijala, ova preduzeća moraju da imaju dobre uslove za rad, i fer i jednak tretman.

„Prepreke sa kojima se suočava poslovna zajednica treba eliminisati i EU će im u tom dijelu pružiti snažnu podršku i obezbjediti finansiranje iz Plana rasta za Zapadni Balkan“, poručio je Engstrom.

Podrška mikro, malim i srednjim preduzećima stiže i od opštine Bar. Rukovoditeljka Odjeljenja za EU projekte u Opštini Bar Ana Živanović poručila je da su spremni da pruže punu podršku lokalnoj privredi na unapređenju znanja i kompetencija, kako bi kao budući aplikanti lakše došli do podrške EU.

„Projekti koji se finansiraju iz EU fondova su konkretan instrument podrške kojim naše standarde približavamo evropskim. Kada budemo članica EU, imaćemo značajnije mogućnosti za povlačenje sredstava, jer ćemo tada imati pristup i strukturnim fondovima“, poručila je Živanović.

Konferenciji je prisustvovalo oko 30 privrednika, koji su imali priliku da saznaju više konkretnih informacija o EU fondovima, dostupnim ovoj ciljnoj grupi. Projektni menadžer u Ministarstvu evropskih poslova Dragan Đurišić predstavio je Program EU Interreg IPA Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora, u okviru kojeg je raspisan prvi poziv za mikro i mala preduzeća, vrijedan 3 miliiona eura. U ovom pozivu, iz naše države, mogu učestvovati mikro i mala preduzeća koja posluju u Herceg Novom, Kotoru, Tivtu, Budvi, Baru, Ulcinju, Cetinju, Danilovgradu, Nikšiću, Podgorici, Tuzima i Zeti.

„Finansijska podrška se odobrava za razvoj i prilagođavanje poslovnih modela, proizvoda, usluga i procesa, podsticanje razvoja lokalnih mikro i malih preduzeća, sa snažnim naglaskom na uvođenje novih proizvoda ili procesa, razvoj pilot akcija i novih poslovnih rješenja, uz istovremeno unapređenje njihove prekogranične poslovne saradnje. Evropskim sredstvima može se sufinansirati do 85% ukupne vrijednosti projekta, pri čemu najviši iznos granta može biti 200 hiljada eura“, kazao je Đurišić.

Načelnica Direkcije za programiranje i implementaciju EU fondova u Ministarstvu ekonomskog razvoja Rosanda Jocović je tokom svoje prezentacije pojasnila da je EU za sektor Konkurentnost i inovacije u IPA I i IPA II perspektivi (2007-2020) opredijelila 24,3 miliona EUR kroz programe finansijske i savjetodavne podrške privredi, kao i aktivnosti jačanja administrativnih kapaciteta institucija nadležnih za kreiranje i implementaciju politika za razvoj MSP i inovacije.

„EU je podržala uspostavljanje portala www.biznis.gov.me i uspostavljanje Jedinstvene kontakt tačke za usluge kojima koordinira Ministarstvo ekonomskog razvoja, a koji pružaju informacije o dostupnoj finansijskoj i nefinansijskoj podršci za privatni sektor, kao i korisne informacije o regulatornim uslovima za registraciju biznisa i pristup i pružanje usluga“, navela je Jocović.

Konferencija „Podrška EU razvoju mikro, malih i srednjih preduzeća“ organizovana je uoči početka Sajma preduzetništva, koji opština Bar organizuje četvrtu godinu za redom. Na sajmu, koji traje do nedjelje, biće predstavljen rad i proizvodi 30-tak lokalnih preduzetnika. 

The post Održana konferencija posvećena razvoju mikro, malih i srednjih preduzeća first appeared on BARinfo.

“Zvaničnu informaciju  o tome smo dobili prošle godine, kada su nam iz Ministarstva evropskih poslova potvrdili da smo najažurnija Opština, ne samo za povlačenje sredstava, već i u načinu implementacije i korišćenja tih sredstava. Na toj vodećoj poziciji smo više od godinu dana”, objašnjava Živanović.

Ona je istakla da Opština Bar, pored šest završenih EU projekta, trenutno sprovodi tri, a još dva EU projekta su odobrena i sada su u fazi ugovaranja. Ukupna sredstva povučena od EU za Opštinu Bar od 2018. godine, iznose oko 2 miliona eura.

“Riječ je o različitim projektima, a najviše ih ima iz oblasti zaštite kulturne baštine i uglavnom se odvijaju u Starom gradu Baru”.

“Izrada projekata je složen posao”, kaže Živanović, ističući da su zaposleni u Opštini naučili da ga sami obavljaju.

 “Sami pišemo projekte koje kandidujemo za finansiranje iz sredstava Evropske Unije. Ranije smo se vezivali za neke iskusnije partnere, pa su ih oni pisali, iako smo i mi uvijek bili uključeni u sve faze nastajanja.”

“Kada je o odabiru projekata riječ, ne zavisi previše od nas, već EU raspisuje poziv u kojem navodi šta tačno želi da finansira. Tada se uklapamo, prilagođavamo, utvrđujemo šta našem gradu treba, šta imamo dostupno od dokumentacije i tek nakon toga apliciramo. U pozivu se precizira i odakle treba da budu partneri, koliko sredstava treba da bude opredjeljeno, dužina trajanja, oblast na koju se projekat odnosi”…

“Posebna priča je realizacija, jer koliko god da predvidimo detalje, uvijek iskrsne po nešto nepredviđeno, neki od problema, ali smo navikli da ih rješavamo i da se ne iznenađujemo pa je do sada svaki projekat besprekorno završen”.

Projekti koje Opština Bar realizuje iz sredstava EU mogu biti kratkoročni i dugoročni. “Imali smo samo jedan kratkoročni projekat koji je trajao godinu dana, završili smo ga za nekoliko mjeseci. Radilo se na asfaltiranju ulice u naselju Sokolana i čišćenju kanala”.

“Uobičajena dužina trajanja projekata koje finansira EU je od dvije do tri godine. Svaki od njih ima neku kontinuiranu priču, koja mora da bude logički povezana. Dakle, ima strukturu i mora biti održiv”, istakla je Živanović, navodeći kao primjer manifestaciju „Noć tvrdjava“, koja je pokazala koliko je sve što je uloženo u cijeli projekat Fortitude, zapravo i održivo”.

“Imamo povratne informacije o tome da su projekti koje realizujemo korisni. To doprinosi da nam se odobravaju novi. Toliko ih imamo da smo već prevazišli mogućnosti da se realizuju na nivou kancelarije, pa smo se u lokalnoj upravi proširili na sekretarijat. U ovom poslu je važna reputacija koja se jako teško stiče, ali lako gubi. Sa zadovoljstvom ističem da smo prepoznati kao dobri partneri. I donatori nas smatraju pouzdanima, jer ispunjavamo sve obaveze koje od nas očekuju, svaki trošak opravdamo na način koji se od nas zahtijeva, a ta procedura nije ni malo jednostavna”.

Živanović je govorila i o projektima koji se trenutno realizuju: ”Dva projekta smo dobili na programu Crna Gora – Albanija. Projekat Build Smart Forests je iz oblasti koja se tiče Službe zaštite i spašavanja i tu uvodimo sistem za ranu detekciju šumskih požara, nabavljamo dron i organizujemo obuke za našu Službu zaštite. Ovaj projekat sprovodimo zajedno sa Opštinom Skadar i NVO Flag iz Tirane”.

“U drugom projektu na programu Crna Gora – Albanija vodeći partner je Opština Bar. Riječ je o projektu New Reality of the Heritage Sites koji sprovodimo zajedno sa Opštinom Tropoje i sa partnerom iz Tirane NVO Flag. Iz tog projekta u toku su radovi u Starom gradu Baru i nabavka nove opreme. Mali dio tih radova je već zavren, odnosi se na uređenje objekta 46, pored crkve Svete Venerande, u pitanju je toalet”.

“U toku je i izgradnja nove biletarnice. Planirano je uredjenje postojećih staza,  nabavka opreme… Posjetiocima Starog grada dopadaju se i programi proširene stvarnosti, virtuelne stvarnosti, koje smo već razvijali u okviru projekta Fortitude”, konstatuje Živanović.

Ona je dodala da su za projekat čija je realzaija aktuelna, osmislili jedan potpuno novi koncept; da turisti kada dodju u Arhiepiskopsku palatu dobiju kacigu, koja ih virtuelno vraća u prošlost. Biće prezentovano  kako je izgledala proizvodnja maslinog ulja u prošlosti. To je nešto na čemu se tek radi.

“Treći projekat koji sprvodimo (C.L.O.S.E.R), je iz programa Crna Gora – Kosovo. U okviru tog projekta već je očišćeno 600 kubika šuta iz Starog grada.  Zahvaljuući uklanjanu šuta, otkrieni su novi objekti, koji ranije nisu bili pristupačni. Cilj je bio da otkrijemo 12 objekata, a otkriveno je 23, među kojima su ulice i važni arheološki nalazi, kao i jedan stari kameni mlin, za koji se nije ni znalo da postoji. Kad se potpuno završi priča vezana za taj dio, koji smo otkrili prilikom ovih arheoloških čišćenja, postavićemo  informativne table i organizovati dogadjaj ‘Prva šetnja novim ulicama’.I sve to u okviru projekta (C.L.O.S.E.R.)“, najavila je Ana Živanović.

Oprema  za predstavljanje kulturne baštine, kroz sistem proširene, virtuelne stvarnosti je već nabavljena, objasnila je Živanović. “Radi se na softveru. Funkcioniše po principu iscrtavanja 3D modela. Mi smo izabrali najljepšu crnogorsku nošnju, a naratorka koja se obraća posjetiocima biće obučena u nju. Sada se radi na iscrtavanju likova i ambijenta, a zatim će 3D crteži biti animirani. Može se desiti da do kraja ljeta cijeli taj posao bude završen, nadamo se tome, ali do kraja godine definitivno mora biti gotovo. To su neki noviteti koji će baš obradovati posjetioce. U pitanju je više kaciga i u pitanju su dvije aplikacije. Jedna će biti u Starom gradu, a druga ispred Dvorca kralja Nikole. To su  moderni programi koji su jako popularni za predstavljanje kulturne baštine i koriste se svuda u svijetu”.

Rukovodilac Sektora za upravljanje projektima u Sekretarijatu za lokalni ekonomski razvoj Opštine Bar, Ana Živanović je najavila i projekat koji je odobren za finansiranje i koji je u fazi ugovaranja, a čija  će realizacija otpočeti na jesen. To je projekat CITYMOVE iz programa Adrion,  ukupne vrijednosti oko 1,5 milliona eura. Projekat je okupio devet partnera i iz sfere je urbane mobilnosti.

“U centru grada uvodimo sistem pametnog parkiranja, u Ulici maršala Tita i bočnim ulicama gdje je dosta problematično parkiranje. Na parking mjestima biće ugrađeni senzori, a na nekim lokacijama i pametne table. To će omogućiti građanima da više ne kruže po nekoliko puta ulicom u potrazi za parkiralištem. Ovo je svojevrsni pilot projekat, a kasnije bi ga proširili i na cijeli grad. Sve  se to lijepo uklapa sa formiranjem Javnog parking servisa. Radićemo i akcione planove vezano za urbanu mobilnost, zatim radionice, organizovati urbani dan mobilnosti, biciklističke trke… Ovo je naš najveći projekat do sada. Nije ga bilo lako dobiti, jer je Adrion transnacionalni program koji obuhvata veliku  teritoriju, a mi smo povezali partnere iz Crne Gore, Sjeverne Makedonije, Grčke, Hrvatske, Italije, Bosne i Hercegovine, Srbije i Albanije”, zaključila je Živanović.

The post Ana Živanović: Bar je najbolje rangirana Opština po broju projekata koje finansira EU first appeared on BARinfo.

Projekat NVU „Sua Sponte“ –  „IPA Skener“ dobio je ove godine podršku na opštinskom konkursu za podršku projekata nevladinih organizacija. Cilj je, kako je istakao Petrić, da se barska javnost bliže upozna sa IPA projektima, mogućnostima koje nude, ali i procedurama koje je neophodno ispoštovati.

Kancelarija za upravljanje projektima i za međunarodne odnose u Opštini Bar ima zapažene rezultate na ovom polju. Ana Živanović je svoje izlaganje započela objašnjenjem zašto su IPA projekti važni opštini.

„Na taj način, prije svega, možemo da finansiramo prioritete, koji su bitni, a za koje nisu predviđena sredstva u redovnom budžetu. Tako dobijamo i prenosimo iskustva iz evropskih zemalja, jer posebno u projektima prekogranične saradnje, imamo partnere koji su iz zemalja Evropske unije. Jedan od primjera uspješnog partnerstva je sa tvrđavom kulture Šibenik. Oni su od svojih tvrđava napravili ozbiljne kulturne lokacije. Sa njima imamo jako dobru saradnji i njihova iskustva smo primijenili kod nas, u Starom gradu,“ istakla je Živanović.

Ona je objasnila da se tačno zna koliko projekat traje i kada moraju da se završe aktivnosti, tako da nema odlaganja, niti pomjeranja za budući period.

„Postoji niz stvari zbog čega su projekti važni, a dobra su priprema za one fondove koji će nam biti dostupni kada budemo ušli u EU. Pogledajmo primjer Hrvatske, oni su izgradili kompletnu infrastrukturu iz tih fondova, a ti se projekti sprovode slično kao ovi mali projekti, koji su nama dostupni, iz manjih fondova,“ objasnila je Živanović. Ona je dodala da je od 2018. godine od EU Opština Bar  dobila 1,3 miliona eura na ime projekata.

„Četiri projekta su završena, o njima se dosta govorilo u medijima: Cross Border roll, Eco vine goals, Fortitude i Day care centar. Cross Border roll, prvi projekat koji smo sproveli u ovoj fazi IPA 2, bio je jedan od najbolje sprovedenih projekata i na osnovu toga dobili smo dodatna sredstva da radimo rekapitulaciju tog projekta, što smo odradili ove godine u januaru. Fortitude je predstavljen kao jedan od najuspješnijih projekata na programu INTERREG: Hrvatska, BiH i Crna Gora. On je predstavljen i na lansiranju ‘Nove perspektive IPA 3’. Opština Bar trenutno sprovodi dva velika projekta u okviru programa Prekogranične saradnje Crna Gora – Albanija i jedan projekat u okviru programa Prekogranične saradnje Crna Gora – Kosovo. Dva ta projekta se odvijaju u Starom gradu i tiču se obnove kulturne baštine i zapravo su nastavak projekta Fortitude. Treći projekat koji sprovodimo je iz oblasti zaštite životne sredine. Radi se o projektu koji se bavi ranom detekcijom šumskih požara i u okviru njega ćemo nabaviti vrijednu opremu. Tu je i jedan mali projekat Romacted, koji finansira Savjet Evrope, koji se sada sprovodi i biće završen do kraja jeseni“, kazala je Živanović.

Na panelu je istaknuto da svaki od ovih projekata nudi mogućnost razmišljanja o tzv. follow up-u, odnosno „ostavljaju se otvorena vrata da ono što je urađeno bude nadgrađeno, uz novu finansijsku pomoć i, eventualno, nove partnere“.

Dr Deda Đelović dao je sažeti presjek aktivnosti koje je Luka Bar do sada uradila na ovom planu. On je predstavio i svoje kolege – Dragana Šćekića, direktora Sektora za razvoj i Iliju Milića, referenta za rad na međunarodnim projektima.

„Luka Bar već duži niz godina radi u polju međunarodnih projekata. Krenuo bih od najvažnijeg, da smo rad na međunarodnim projektima koncipirali tako da je to dio redovnih aktivnosti u Luci, da ne bude strano tijelo koje će biti problem sistemu, nego da bude dio aktivnosti i proces koji će svojim rezultatima davati doprinos kontinuiranom unapređenju sistema. Nama je prvi cilj bio da kroz rad na međunarodnim projektima razvijamo kadrove. Gledajući iz ove perspektive, mislim da smo u tome uspjeli, sada imamo cjelinu, koja je specijalizovana za rad na međunarodnim projektima, koju vodi Rade Stanišić. Kolega Milić je u toj cjelini, kao i još dvije koleginice. Njihov rad i kapacitet izgrađen je na optimalnom nivou i omogućava da Luka održi kontinuitet i stalno u tom domenu razvija svoje aktivnosti“, istakao je Đelović.

On je kazao da je do sada realizovano više od 30 projekata, u različitim programima i veoma širokom dijapazonu programa.

„Ta činjenica da smo učestvovali u toliko raznorodnim programima je odraz kvaliteta rada koleginica i kolega koji se time bave, jer su uspjeli da se tim različitim zahtjevima prilagode, odgovore na pravi način i dobiju rezultate, koji su neosporni,“ istakao je on. On je podsjetio da je Luka Bar, u trilateralnom programu Albanija-Crna Gora-Italija, imala projekat u kome je vodeći partner, prošla sve faze evaluacije i projekat uspješno privodi kraju. On je istakao da je poenta, i prvi cilj, stvaranje kadrova, optimalno ostvarena „imamo kadrove, imamo cilj, sistem podržava te aktivnosti“, kazao je Đelović, koji je dodatno objasnio koji su bili pravci djelovanja u okviru međunarodnih projekata.

„U okviru projekata smo uradili nekoliko jako bitnih strateških programskih dokumenata, koji su bitni za razvoj Luke kao cjeline: Strategiju razvoja različitih terminala u Luci, Strategiju razvoja informacionog sistema Luke i jedan jako vrijedan dokument – Studija integracije subjekata transportnog sistema u Luci, kao i Plan razvoja zelene Luke, koji je sveobuhvatni plan kako bi se Luka kretala ka ciljevima održivog razvoja. Bez ambicijada kažem da smo tu dostigli optimum, definitivno nam je to baza za aktivnosti koje moramo realizovati. Druga grupa aktivnosti koje su finansirane kroz projekte je bitna jer ima vidljivu formu, odnosno dio vezan za nabavku opreme različitih kategorija, počevši od lučke mehanizacije pa do zadnje, nabavke hibridnog autobusa. Treća grupa aktivnosti, koja je posljednjih nekoliko godina u fokusu, jesu ulaganja, kroz međunarodne projekte, u razvoj lučkog informacionog sistema. U tom dijelu smo napravili korak dalje, nismo se zadržali samo na razvoju onoga što su interne potrebe Luke, nego smo razvili nekoliko modula tzv. Port comunity sistema, koji uvezuje Luku sa svim akterima lučkog poslovanja. Na taj način smo, iako smo u tu aktivnost krenuli prije 7-8 godina, napravili bazu ovog projekta koji vodi Uprava pomorske sigurnosti i upravljanja Lukama Maritime single window i koji će biti završen s proljeća naredne godine. S obzirom da je naš sistem godinama unapređivan, to će veoma lako biti moguće inkorporirati i povezati sa ovim projektom, koji na nivou Crne Gore treba da unaprijedi informacione tokove u domenu pomorstva. Komponenta koja sve ovo uvezuje i prožima, efekat rada na međunarodnim projektima, jeste povezivanje sa lukama koje učestvuju u tim projektima. Mi smo, zahvaljujući tim projektima napravili još neke dodatne, čvršće veze i komunikaciju sa tim lukama“, objasnio je Đelović.

On smatra da je na taj način stvorena mreža kontakata pouzdana osnova da budući period treba gledati sa optimizmom, a Luka Bar spremna čeka buduće programe koji će Crnoj Gori biti dostupni.

Predrag Janković, vjerovatno najiskusniji projekt menadžer za IPA projekte u Crnoj Gori, istakao je da cijeni radionice na temu povezivanja i razmjene iskustava. Siguran je da je preko projekata na kojima je radio investirano preko dvadeset miliona eura.

„Ali nije poenta u tome. Ono što su kolege već rekli, pored vještina koje treba da posjeduju, bilo institucije koje se bave time, bilo privredni ili javni sektor, što se tiče upravljanja projektima, jako je bitno povezivanje, ne samo da bi bili partneri na projektu, nego upravo kako je kolega Đelović rekao, da pratimo trendove razvoja i šta su najbolje prakse, kako u okruženju tako i na svjetskom tržištu i kako da povučemo sredstva za neke ideje. Ne da kaskamo za drugima, nego da budemo vrlo brzo među liderima. Zato su bitne strategije i analize, koje nam kažu kako dalje, u sljedećih nekoliko godina, da ne bi bilo ad hock aktivnosti. Sa aspekta IPA mehanizama za predpristupnu podršku Crnoj Gori, sada smo u početnoj fazi tzv. IPA 3. To je treća finansijska alokacija predpristupnih sredstava. Pošto Brisel to planira u terminima od sedam godina, tako IPA 3 obuhvata period 2021-2027, a tri godine nakon toga treba da se završe aplikacije. Na osnovu iskustva, istakao je da je jako bitno ‘da ne budemo pasivni posmatrači’, da čekamo da poziv izađe da apliciramo, nego da probamo da imamo proaktivnu ulogu, koliko je to moguće, sa lokalnog nivoa, u fazi programiranja tih pomoći, da dobijemo da se u tim prioritetima, u tim specifičnim ciljevima, nađu stvari koje su nama realno potrebne“, zaključio je Janković.

The post Efekti IPA projekata vidljivi u Baru first appeared on BARinfo.