Petnaestog aprila 1979. godine crnogorsko primorje zadesila je najsmrtonosnija prirodna nepogoda, u kojoj se tlo pretvorilo u nestabilnu masu, a njena razorna snaga, praćena zastrašujućim tutnjem, razorila je 250 naselja, 240 školskih objekata, 570 ustanova socijalne i dječije zaštite i 53 bolnice, od Ulcinja do Herceg Novog. Nepredvidiva priroda Zemljine kore, na prostoru dužem od 100 kilometara, odnijela je 101 život u Crnoj Gori i 35 u Albaniji, dok je među više od hiljadu povrijeđenih njih 159 bilo u veoma teškom stanju. U Baru je stradalo 49 osoba, od čega najviše u Crmnici. Više od polovine svih objekata u gradu pod Rumijom i njegovim naseljima bilo je razoreno…

Ovaj instrumentalno najsnažniji zabilježeni zemljotres na istočnoj jadranskoj obali, od kojeg je jedino bila jača Velika trešnja u Dubrovniku 1667. godine, među 64.000 objekata na našem primorju teško je oštetio i Luku Bar.

U 7 časova, 19 minuta i 50 sekundi, zemljotres jačine IX stepeni Merkalijeve skale, sa magnitudom od 7 stepeni Rihtera, u Luci Bar izazvao je pucanje obale i iskakanje ogromnih dizalica iz svojih ležišta. Samo nekoliko sati kasnije, nakon pomjeranja Jadranske tektonske mikroploče ispod Dinarida, u najjužnijoj luci tadašnje Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije izbio je požar u skladištu pamuka na gatu broj dva, dok je na naftnim rezervoarima u Volujici došlo do napuknuća.

Zbog izlivanja lako zapaljivih tečnosti u lučki akvatorijum, desetak usidrenih brodova ubrzano je napustilo svoje vezove. Ipak, posada broda „Pomoravlje“, pod komandom kapetana Viktora Sakare, odlučila se na hrabar čin, da pomogne i spriječi dalje izlivanje ogromnih količina nafte. Kapetan Sakara, tada tridesetosmogodišnjak, sagledavši ozbiljnost situacije, okupio je posadu i odlučno rekao: „Momci, moramo da pomognemo Baru“! Tanker „Pomoravlje“ ostao je na svom petrolejskom vezu i, koristeći brodske pumpe, tokom tri dana i noći ubacio više od 30 miliona litara vode u napukli naftni rezervoar. Njihovim požrtvovanjem nije samo spriječena ekološka katastrofa velikih razmjera, već i opasnost od potencijalne eksplozije koja bi razorila šire urbano jezgro Bara.

O herojstvu posade broda tadašnje Jugoslovenske tankerske plovidbe iz Zadra, sačuvan je dokumentarni zapis nekadašnje Radio-televizije Titograd, odnosno intervju sa doajenom jugoslovenskog novinarstva i autorom prve vijesti o katastrofalnom zemljotresu iz 1979. godine, Boškom Miloševićem, koji je 1980. godine vodio novinar Ratko Banović.

Na dan kada mlađe generacije podsjećamo na najtragičniji urbani događaj XX vijeka u Crnoj Gori, neophodno je sjetiti se svih građana tadašnje Jugoslavije, ali i drugih zemalja, koji su u tom teškom periodu pružili pomoć stanovnicima Bara i ostalih pogođenih područja. Među njima posebno mjesto zauzima posada broda „Pomoravlje“, koja je 1979. godine nagrađena Plavom vrpcom „Vjesnika“, priznanjem za spasavanje ljudi i imovine na moru, u kategoriji kolektivnog priznanja „Za pomoć pruženu stanovništvu u Luci Bar za vrijeme potresa“.

Njihov kapetan Viktor Sakara rođen je 15. juna 1941. godine u Zadru, gdje je 1962. završio pomorsku školu. Pored pomorstva, gajio je i veliku ljubav prema sportu, bio je vrsni gimnastičar, dobar jahač i aktivan član Veslačkog kluba „Jadran“. Preminuo je 18. novembra 2007. godine i sahranjen je na gradskom groblju u Zadru.

(Najznačajniji podaci korišćeni u tekstu, prikupljeni su zahvaljujući poznatom zadarskom sportskom novinaru i publicisti Bernardu Paleki).

The post Barba Sakara i njegova posada: Simbol hrabrosti u zemljotresu 1979. first appeared on BARinfo.

Paleka se tokom svoje dvodnevne posjete susreo sa akademikom dr Cvetkom Pavlovićem, predstavnicima Udruženja građana “Šestani” Draganom Dabovićem i Neđeljkom Đurovićem, kao i sa Draganom Marstijepovićem, jednim od predstavnika hrvatske nacionalne zajednice u Crnoj Gori.

“Radni sastanak i obilazak istorijskih lokaliteta u Šestanima, sa kojih su tokom prve polovine XVIII vijeka odselili Palekini preci za Zadar, pripremio je i organizovao je turistički vodič i jedan od rukovodilaca Planinarskog kluba “Rumija” Darko Pepđonović. 

Bernadu Paleki uručeno je nekoliko stručnih publikacija među kojma su i naučni radovi dr Cvetka Pavlovića “O Crnoj Gori i Crnogorcima” i “Toponimija opštine Bar”, kao i “Pleme Šestani: istorijsko-etnografska studija” autora Đoka M. Dabovića. Gostima iz Zadra predstavljene su aktivnosti koje su do sada preduzete na snaženju veza i gradskom bratimljenju između Bara i Zadra.

U periodu od 1726. do 1733. godine, mada u nekim izvorima postoje podaci i o kasnijim migracijama, poput one iz 1737. godine, zadarski nadbiskup Vicko Zare Zmajević, koji je prethodno upravljao barskom dijacezom i pri tom obavio kanonsku vizitaciju na prostoru tadašnjeg Balkana koji je bio pod osmanlijskom upravom, sproveo je naseljavanje od preko 500 izbjeglica u okolini današnjeg Zadra, kao i u okolini Šibenika i duž Istre. 

Ova seoba spada u našu najbrojniju i, nakon iseljavanja za Peroj, najstariju emigracija u pravcu sjevernog Jadrana i to sa područja ne samo današnjih Šestana, već i Zubaca, Spiča, Šušnja, Paštrovića, Mrkojevića, Malesije, okoline Skadra, Boke i Riječke nahije, pa čak i iz Mirdite u Albaniji”, saopštio je koordinator za projekte Udruženja građana “Šestani”, Neđeljko Đurović.

The post Sportski novinar i publicista Bernard Paleka boravio u postojbini first appeared on BARinfo.