Ovo kapitalno izdanje Matice crnogorske obuhvata interdisciplinarna istraživanja o autohtonoj genezi i etnografskoj emancipaciji crnogorskog duhovnog i kulturnoistorijskog identiteta. Istraživanja u istorijskom kontinuitetu slijede razvoj hrišćanstva kroz sva civilizacijska nadograđivanja i globalne procese u epohama, počevši od drevnog ilirodukljanskog subjektiviteta, a završavaju s crnogorskim nacionalnim kolektivitetom na početku XX vijeka. Izdanje rasvjetljava malo poznate i nepoznate procese i periode, a ističe se i više istraživačkih odgovora na dosad nerazjašnjena pitanja u montenegristici.

Prvi tom nosi podnaslov „Od pojave hrišćanske religije, civilizacije i kulture do vladarskog zalaska dinastije Vojislavljevića 1189.“ (sadrži šest poglavlja), a drugi „Na raskršću hrišćanskog Zapada i Istoka od početka XIII vijeka do sumraka države Crne Gore 1920.“, pored pet poglavlja sadrži spisak literature i bio-bibliografiju autora.

Govoreći na promociji, urednik i prevodilac Ivan Ivanović kazao je da ovo djelo predstavlja interdisciplinarno proučavanje autohtone geneze i etnografske emancipacije crnogorskog duhovnog i kulturno-istorijskog identiteta. Prema njegovim riječima, pred crnogorskom i regionalnom javnošću je voluminozno naučno djelo, oslobođeno romantičarskih strasti.

Istoričar Božidar Šekularac je rekao da ova knjiga, poznatog naučnika, stvaraoca univerzitetskog obrazovanja, osvjetljava još jednu dimenziju crnogorske istorije, a kako je istako, „crnogorsko pitanje između 1920. i 1944. imalo je nesagledive posljedice za nacionalni, duhovni i kulturno-istorijski identitet Crne Gore i Crnogoraca“.

Istoričar i politikolog Radovan Radonjić naveo je kako knjiga „obavezuje da, i u vlastitim osvrtima na prošlost, postavimo drugačije – kritičnije, ozbiljnije i odgovornije. Jer pitanje crkve je veliko, posebno osjetljivo pitanje u istoriji Crne Gore, koja je – kako iz vaše knjige jasno vidimo – imala vrlo značajnu, ali i tragičnu ulogu u kulturno-istorijskom razvoju ovog prostora“.

Prema riječima predsjednika Matice crnogorske mr Ivana Jovovića, riječ je o kapitalnom djelu prof. dr Ilije Veleva, u kojem su, kako ističe, determinisani markeri hrišćanskog identiteta na crnogorskom prostoru, te ova studija predstavlja sveobuhvatan sadržaj kulturno-istorijske zaostavštine, u obliku duhovnih i materijalnih tragova nastalih u proteklih dva milenijuma na crnogorskom prostoru.

„Bogatu riznicu koju samo fragmentarno možemo sagledati i razumjeti, naročito kada je u pitanju prvi milenijum hrišćanstva, profesor Velev je dao iscrpan uvid i interpretaciju poznatih istorijskih izvora i arheoloških nalaza, koristeći se komparativnom metodom u objašnjenju tako složene tematike. Profesor Velev ponudio je potrebne odgovore na nastanak i razvoj hrišćanskog učenja i crkvene organizacije ne samo na prostoru Crne Gore nego i širem koji je obuhvatala dukljanska država.

Preko anticipiranja brojnih izvora i korišćene literature iz oblasti istorije književnosti i umjetnosti, prava, filozofije, teologije, običaja i dr., korišćena je komparativna metoda u cilju eksplanacije nekih opštih mjesta u istoriji hrišćanstva, predstavljajući stručnoj i naučnoj javnosti dubinsku analizu duhovnog nasljeđa gdje je hrišćanstvo dominantno ali ne isključivo odredilo kulturološke odrednice Crne Gore imajući u vidu prisustvo islama na ovim prostorima nekoliko vjekova“, rekao je Jovović, objašnjavajući da „profesor Velev u objašnjenju duhovnog identiteta, kao i kulturno-istorijskih prilika koje su oblikovale hrišćanski civilizacijski kod na crnogorskom prostoru, vidi u dvije crkvene institucije Dukljansko-barskoj nadbiskupiji i Crnogorskoj mitropoliji, nekadašnjoj Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi“.

Autor prof. dr Ilija Velev je istakao da njegova monografska studija nije usmjerena protiv bilo koga.

„Odmah želim da naglasim – ova knjiga nije antisrpska, nije antihrvatska, niti je usmjerena protiv bilo koga. Ovo je montenegristička knjiga, globalistička po duhu, koja oslikava sve procese koji su se odvijali na prostoru Crne Gore. Govori o svim civilizacijskim slojevima, odnosno supstratima. Njenih 850 stranica rezultat su metodološkog pristupa usmjerenog na objašnjavanje pojava koje su ostavile trag i talog kroz civilizacijske slojeve. Cilj je da crnogorski narod zna da ima svoju tradiciju i da s njom živi“ – kazao je autor.

Prof. dr Ilija Velev (1959) univerzitetski je profesor, naučni radnik i književni stvaralac, redovni profesor i naučni savjetnik na Institutu za makedonsku književnost pri Univerzitetu „Sv. Ćirilo i Metodije” u Skoplju. Autor je oko 500 naučnih knjiga, studija i radova iz oblasti medievalistike, vizantologije, paleoslavistike, istoriografije, kulturologije i nauke o književnosti.

Najveću nagradu za naučna dostignuća u Republici Makedoniji „Goce Delčev“ dobio je 2006. godine za monografski naučni rad „Vizantijsko-makedonske književne veze“(Skoplje, 2005). Nakon više od tri decenije naučnoistraživačkog rada u oblasti ćirilometodijevistike objavio je„Istoriju makedonske književnosti“, tom 1,„Srednjovjekovna književnost“(Skoplje, 2014), za koju je 2014. godine dobio nagradu grada Skoplja „13. novembar“ za izuzetna dostignuća u nauci.

U izdavačkom projektu Vlade Republike Makedonije „Makedonska književnost u 135 tomova“ autor je prvog toma„Makedonska književnost IX-XVIII vijek“(Skoplje – Bitolj, 2008). Profesionalni renome s velikim brojem naučnih referenci prof. Velev je potvrdio i kao autor rijetko kompletne monografije u paleoslavistici o sveslovenskim prosvjetiteljima i ravnoapostolima svetim Ćirilu i Metodiju, koja je objavljena 2016. godine kao prigodno izdanje Univerziteta „Sv. Ćirilo i Metodije“ u Skoplju. Kao književni stvaralac autor je pjesničko- beletrističkih i kritičko-esejističkih knjiga te dugogodišnji član Društva pisaca Makedonije.

Promociju su organizovali Matica crnogorska – Ogranak Cetinje i Nacionalna biblioteka „Đurđe Crnojević“.

The post Promovisana monografska studija Hrišćanstvo u crnogorskom duhovnom i kulturno-istorijskom identitetu first appeared on BARinfo.

O knjizi su govorili mr Ivan Jovović, predsjednik Matice crnogorske, publicista i urednik izdanja, dr Anastazija Miranović, istoričarka umjetnosti i prof. dr Božidar Šekularac, autor knjige.

Predsjednik Matice crnogorske je istakao da promocija ima posebnu simboliku, s obzirom da se održava u autentičnom ambijentu kakav je Stari Bar, u kojem su živjele i vladale mnoge crnogorske vladarke i plemkinje tokom dukljansko-zetskog perioda crnogorske istorije. „Autor ove knjige je preko svog višedecenijskog naučnog i pedagoškog rada ustanovio činjenicu da, ne samo šira, nego i stručna javnost u Crnoj Gori, ima premalo saznanja, naročito o našim srednjevjekovnim vladarkama, zbog čega se nametnula potreba da se njihova imena, sa pratećim biografskim podacima, objedine na jednom mjestu, iako je profesor Šekularac ovu tematiku obradio u okviru naučne trilogije o crnogorskim srednjevjekovnim dinastijama.

Imajući u vidu činjenicu da su mnogi segmenti crnogorske prošlosti, uključujući i žene, koje su obilježile crnogorsku istoriju i dalje nepoznanica za širu čitalačku publiku, ali istovremeno i da su predmet prekrajanja i prisvajanja od strane okolnih istoriografija, Matica crnogorska kao izdavač je sa zadovoljstvom prihvatila rukopis profesora Šekularca, s obzirom da on ima veliku upotrebnu vrijednost, kao štivo u kojem je prisutna jedna sasvim osobena optika u prezentovanju najznačajnijih ženskih ličnosti crnogorske istorije. I pored nekih parcijalnih pokušaja, uglavnom publicističkog karaktera, ovo je studija o doprinosu ženske svjetovne i duhovne aristokratije, koja je kroz stoljeća oblikovala crnogorski identitet. U tom pogledu, autor je prilježno prikazao djelatnosti najznačajnijih žena svog vremena sa crnogorskog prostora, pri čemu ćemo lapidarno označiti samo neke od bitnih detalja iz njihovih životopisa“, kazao je Jovović.

Dr Anastazija Miranović je posebno izdvojila autorov citat s početka knjige, Jelene Petrović Njegoš, crnogorske princeze odnosno italijanske kraljice Savoja: “Nije lako, ali je divno biti Crnogorka.” Miranović je naglasila da je u toj rečenici sublimirana suština duhovno-karakternog bića crnogorske žene – stamenost, dostojanstvo, ponos, gordost, prkos, nadasve ljubav prema rodu porodici i zavičajnoj grudi.

“Od prve crnogorske kraljice – Kosare Vojislavljević, do potonje – Milene Petrović Njegoš, s početka i kraja crnogorskog dinastičkog puta, neodvojivo od njihovih ličnih sudbina i historija, autor ispisuje društvenu, kulturnu i političku istoriju hiljadugodišnjeg trajanja i državotvornog puta i razvoja Crne Gore. Brojni ratovi, sukobi interesa, ’velikih sila’ prirodne katastrofe, pomjerali su i razarali fizičke granice. Siromašnu, malu i nejaku, na razmeđi između Istoka i Zapada, često su je vjetrovi istorije ’bacali’ više na jednu ili drugu stranu. No, opstajala je Crna Gora i u najizazovnijim vremenima, baštineći svoje različitosti kao najdragocjenije dragulje. Tokom njenog milenijumskog trajanja, ono što je ostalo da vrhuni, kao identitetska konstanta i duhovna vertikala je suptilno – stameno, čojsko – junačko, nježno i krhko, ponosno i dostojanstveno biće crnogorske čo’ek – žene koju, kako je lijepo u predgovoru primijetio autor knjige, ukoliko je ćerka samo u Crnoj Gori zovu sine“, riječi su dr Miranović.

Autor knjige, Božidar Šekularac je naglasio da je Matica crnogorska odigrala značajnu ulogu i pomogla od početka do realizacije ovog projekta.

On je naglasio, između ostalog, da mu je velika čast što je prvi objavio, preveo i priredio knjigu plemkinje Katarine Bele Radonjić, vladarske kuće Radonjića, o istoriji Crne Gore, pod nazivom „Kratki opis o Zeti i Crnoj Gori“ napisane 1774. godine čiji se rukopis i danas nalazi u arhivu SANU, u Sremskim Karlovcima.

„Naravno, sve do 1998. godine, ova Crnogorka je bila ’nepoznanica’ u Crnoj Gori, osim kod čuvene kuće Radonjića. Zaboga, neka tamo Njeguška se drznula da piše istoriju Crne Gore! Da, ona ju je napisala, na čast Crne Gore, plemenu i rodu guvernadura Radonjića“, podvukao je prof. Šekularac.

„’Crnogorske vladarke, plemkinje i princeze’ novo je izdanje Matice crnogorske. Knjiga je objavljena u okviru biblioteke ’Kultura i istorija’ i sadrži tekstove i biografske podatke o 32 žene koje su u određenim okolnostima bile i vladarke ili savladarke, počev od prve crnogorske dinastije Vojisavljevića, preko Balšića, Crnojevića i Petrovića. Crna Gora se može i mora ponositi svojim ženama i njihovom ulogom u stvaranju crnogorske istorije“, pročitala je fragment iz knjige moderatorka Jelena Srzentić.

The post Jovović: Crnogorske vladarke, plemkinje i princeze – doprinos oživljavanju ženske svjetovne i duhovne aristokratije first appeared on BARinfo.