Skup je okupio tridesetak naučnika, univerzitetskih profesora i istraživača iz šest evropskih država, s ciljem da se iz različitih naučnih perspektiva sagledaju uloga i značaj hrišćanstva kao religije, civilizacije i kulture na prostoru Crne Gore.

U predgovoru ove publikacije, predsjednik Matice crnogorske Ivan Jovović ukazao je na značaj hrišćanstva u istorijskom oblikovanju crnogorskog identiteta i njegovu povezanost s duhovnom, kulturnom i državnom tradicijom: “Istakao je da su, uprkos brojnim devastacijama i uništavanju pisane građe i sakralnih objekata, sačuvani dokazi o milenijumskom prisustvu crnogorskog naroda i njegovoj integrisanosti u hrišćansku kulturu. On je naglasio da je namjera organizatora bila da se pred stručnom i naučnom javnošću preispitaju istorijske konstrukcije i narativi u kojima se crnogorska istorija i hrišćanska kultura na ovom prostoru često posmatraju u okviru širih tema, bez dovoljnog uvažavanja istorijske uloge domaćih crkvenih institucija, među kojima su Dukljansko-barska nadbiskupija i Crnogorska mitropolija, odnosno Crnogorska pravoslavna crkva”, piše u saopštenju.

Mr Ivan Jovović je u radu “Osvrt na nekadašnje dijeceze Barske nadbiskupije (Župa Kastel-Lastva i Budvanski vikarijat)” pisao o ove dvije dijeceze koje su nakon pada Bara pod osmansku vlast ostale pod vlašću hrišćanskih država, i bile u njenom sastavu do promjene crkvenih granica na Jadranu od strane Rimske kurije 1828. godine.

Dr Savo Marković je u radu “Franjevački manastiri u Baru (s osvrtom na franjevce u Budvi, Ulcinju i Svaču u srednjem i novom vijeku)” razmatra istorijat franjevačkog reda, utemeljenje, život i gašenje samostana malobraćana i klarisa u Baru u srednjem i novom vijeku, dok je posebna pažnja posvećena franjevcima u Budvi, Paštrovićima, Ulcinju i Svaču, od narativa o boravku Sv. Franja u Baru, preko Franjevačkih martirologija koji donose imena ličnosti čiji su životopisi zastupljeni u hronikama ovoga reda, do sačuvanih arhitektonskih tragova mendikantskih institucija.

Zbornik donosi interdisciplinarne radove iz oblasti istorije, arheologije, istorije umjetnosti i kulture, muzikologije, teologije i pravnih nauka. Među temama kojima su se autori, između ostalog, bavili su pojava i razvoj hrišćanstva na prostoru Crne Gore od pojave hrišćanstva do savremenog doba, preko uloge i značenja ćiriličnih inkunabula u očuvanju hrišćanske tradicije u Crnoj Gori pa do sagledavanja pravne legislative u ovoj oblasti.

U zborniku su objavljeni i radovi prof. dr Ilije Veleva, prof. dr Božidara Šekularca, prof. dr Lenke Blechove-Čelebić, prof. dr Mladena Vukčevića, mr Vukote Vukotića, prof. dr Antuna Sbutege, dr Saše Cvetkovskog, mr Dragice Đurašević-Miljić, dr Marije Polimirove, prof. dr Ilije M. Vujoševića, dr Františeka Šisteka, mr Petra Lekića, mr Predraga Lutovca, mr Boška Ikovića, dr Slobodana Jerkova, Slobodana Čukića, prof. dr Dragana Veselinova, Steva Vučinića i mr Božene Miljić.

Urednici zbornika su Ivan Ivanović, generalni sekretar Matice crnogorske i Ivan Jovović, predsjednik Matice crnogorske, a izdanje je objavljeno u okviru biblioteke „Kultura i istorija“.

The post Radovi dr Markovića i mr Jovovića u Zborniku radova o hrišćanstvu na prostoru Crne Gore first appeared on BARinfo.

Publikacija, prema riječima autora, sadrži heterogenu strukturu stručnih i naučnih članaka i publicističkih tekstova u kojima se daje prikaz pojedinih ličnosti i događaja, kao i statusa Barske nadbiskupije u različitim državnim formacijama, od vremena kada je bila centralna vjerska institucija u Dukljanskom kraljevstvu, preko borbe za opstanak pod vlašću Osmanlija, zatim njene reanimacije i reafirmacije u Knjaževini/Kraljevini Crnoj Gori, pa do savremenog doba.

“Na stranicama ove knjige akcentovan je, kroz zasebne cjeline, primarni slovenski identitet Barske nadbiskupije, iako je ona u prošlosti i sadašnjosti na širem prostoru njene jurisdikcije imala heterogenu etnojezičku strukturu, što se može prepoznati na osnovu korišćene arhivske građe i literature. Isto tako, ukazano je na institucionalno i vaninstitucionalno zajedništvo lokalnog klera i vjernika obje crkve, mnogo prije istorijskog dogovora Carigrada i Rima iz 1965. godine o međusobnom ukidanju anateme crkava. U okrilju Barske nadbiskupije na personalnoj ravni, kako od crkvenih velikodostojnika, tako i vjernika, njegovana je kultura zajedničkog života. Ona je materijalizovana u obliku dvooltarskih crkava, kao autentičnog proizvoda crnogorske duhovnosti, objašnjene pojmom narodnog ekumenizma, čiju genezu nalazimo u poznom srednjem vijeku, a koje su uprkos svim izazovima opstale do danas u liturgijskoj upotrebi. Potvrda tog autentičnog odnosa katoličke i pravoslavne crkve na crnogorskom prostoru sadržana je i u kultu blažene Ozane Kotorke”, navodi Jovović u predgovoru ove publikacije. 

Publikacija u dijelu prezentovanih članaka je nastala korišćenjem primarnih istorijskih izvora zbog čega pruža neke nove spoznaje o crkvenim ličnostima, kao i crkvenim ustanovama koje su bile potisnute u dosad objavljenoj literaturi, a suštinski su neizostavni dio identiteta Barske nadbiskupije, navodi se u predgovoru. U zasebnim tematskim cjelinama izvršena je dekonstrukcija naslijeđenih jednostranih narativa o katolicizmu kao importovanoj, a ne autohtonoj, odnosno prvobitnoj vjerskoj orijentaciji crnogorskog stanovništva.

Radovi sadržani u ovoj knjizi nastajali su i učešćem autora u obilježavanju jubileja koji se odnose na osnivanje ove crkvene institucije. Oni nijesu samo obuhvatili interpretaciju njene prošlosti nego su anticipirane neke od aktuelnih tema iz života Barske nadbiskupije. Angažman autora knjige nije podrazumijevao samo pisanu riječ, već su njegove aktivnosti prepoznate i kroz obnovu sakralnih i profanih objekata katoličke crkve.

Knjiga “Fragmenti prošlosti Barske nadbiskupije” u jednom od poglavlja obuhvata preliminarni pregled razvoja i ustrojstva ostalih vjerskih organizacija na prostoru Crne Gore, s obzirom da Barska nadbiskupija nije izolovano funkcionisala.

Urednik ovog izdanja je književnik i glavni urednik časopisa “Matica” Dragan Radulović, recenzent je univerzitetski profesor Ilija Velev, a knjigu u ime izdavača potpisuje Ivan Ivanović, generalni sekretar Matice crnogorske.

Ivan Jovović rođen je u Baru. Diplomirao je na Pravnom fakultetu Univerziteta Crne Gore u Podgorici 2001. godine. Magistarski rad odbranio je na poslijediplomskom studiju Pravnog fakulteta Sveučilišta u Splitu 2010. godine. Od 2013. godine bio je direktor Direktorata za odnose sa vjerskim zajednicama u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava. Imenovan je 2014. godine za člana međudržavne Mješovite komisije Vlade Crne Gore i Svete stolice. Obavljao je od 2018. godine funkciju pomoćnika direktora Uprave za dijasporu. Od 2022. godine bio je na poziciji načelnika u Direkciji za viznu politiku, prelete i tranzit u Ministarstvu vanjskih poslova. Imenovan je 2024. godine za direktora Lokalnog javnog emitera Radio Bar, a od 2025. godine obavlja funkciju v. d. glavnog urednika Radio Bara. 

Predsjednik je Matice crnogorske od maja 2023. godine. Vanredni je član DANU i član crnogorskog PEN centra. Autor je odrednica u “Leksikonu diplomatije Crne Gore”, “Leksikonu crnogorskih dinastija”, član Redakcije i autor odrednica u “Leksikonu dijaspore Crne Gore”, član Redakcije “Leksikona pravne kulture Crne Gore”, kao i urednik struke “Religija, crkva i vjerske zajednice” u “Enciklopediji Crne Gore” Crnogorske akademije nauka i umjetnosti.

Autor je knjiga “Iz prošlosti Dukljansko-barske nadbiskupije“ i “Prilozi za istoriju Barske nadbiskupije“. Priređivač je i urednik fototipske publikacije “Tri studije o Dukljansko-barskoj nadbiskupiji“, kao i zamjenik urednika i koautor monografije “Dukljanski Knez Sveti Vladimir (970–1016)“. Urednik je i koautor monografske studije “Dijaspora Crne Gore u prošlosti i sadašnjosti“.

The post Nova knjiga mr Ivana Jovovića – Fragmenti prošlosti Barske nadbiskupije, objavljena povodom 140 godina Konkordata first appeared on BARinfo.

U uvodnom izlaganju predsjednik Unije zajednice Italijana Crne Gore Aleksandar Dender je kazao da se Crna Gora često spominje kao prostor susreta Istoka i Zapada, pravoslavlja i katoličanstva, Balkana i Mediterana.

Baranin, mr Ivan Jovović, istoričar i predsjednik Matice Crnogorske, analizirao je višeslojnost ovog djela, koje obuhvata ne samo jako dug vremenski period već povezuje vjersku i diplomatsku sa kulturnom i političkom istorijom. Istakao je da je autor, koristeći ogroman broj izvora, uspio da poveže ovu tematiku sa znatno širom problematikom odnosa katoličanstva i pravoslavlja, koja je uvijek aktuelna, te da prikaže složene vjerske, političke i kulturne procese ne samo u Crnoj Gori već i na Balkanu.

“Ovo izdanje predstavlja značajan doprinos crnogorskoj kulturi, ali i široj čitalačkoj publici sa južnoslovenskog govornog područja. Knjigu možemo posmatrati kao uspješnu sintezu međudržavnih odnosa navedenih subjekata, gdje manirom univerzitetskoga profesora, autor interpretira kontinuiranu i djelotvornu prisutnost katoličke crkve na ovim prostorima u različitim periodima i državnim formacijama, što je često u minulim stoljećima uslovljavalo promjene organizacione strukture, nazive, granice, te neke druge determinante, pri čemu su opstale dvije vertikale: Barska nadbiskupija i Kotorska biskupija.

U toj konačnici, to je autorov generalni zaključak o složenosti ne samo vjerskih, nego i društvenih procesa u proteklom milenijumu, s obzirom da se prostor Crne Gore nalazio na limesu civilizacija, što je u različitim fazama podrazumijevalo konfrontaciju, ali i prožimanje različitih identiteta, ne samo vjerskog ili etničkog, nego onog urbanog i onog ruralnog, kao i drugih bitnih odluka ukupne socijalne istorije, koja je odredila habitus ovih ljudi, pa sami tim i prostora, kako prošlosti, tako i sadašnjosti integrisanjem u društvene tokove, Mediterana i Balkana”, kazao je, između ostalog, Jovović.

On je kazao kako treba jasno apostrofirati da je katolička crkva javno manifestovala svoj odnos prema Crnoj Gori, pa i u simboličnoj ravni, kada su se u čast obnove proglašenja nezavisnosti  Crne Gore 2006. godine oglasila zvona na katedralama u Kotoru i Starom Baru.

Autor knjige prof. dr Antun Sbutega je predstavljao Crnu Goru kao njen ambasador pri Svetoj Stolici od 1. januara 2007. do 30. aprila 2013. godine. Nakon toga, sve do penzionisanja 1. decembra 2017. godine, obavljao je dužnost ambasadora Crne Gore u Italiji. Takođe je obavljao funkciju nerezidentnog ambasadora na Malti i u San Marinu. Tokom tog perioda, bio je ključna figura u jačanju političkih, ekonomskih i kulturnih veza između Crne Gore i ovih država, te je značajno doprinio promociji crnogorskih interesa u Italiji i Evropi. U izlaganju je kazao da je sa prvim istraživanjima o ovoj temi počeo prije više od tri decenije kada se zaposlio u Vatikanu.

Istakao je da je Sveta Stolica imala veliki značaj za istoriju Crne Gore u vjerskom, kulturnom i političkom smislu, od vremena kada je knez Mihailo Vojislavljević 1077. godine pisao papi Grguru VII, koji je sljedeće godine priznao nezavisnost Duklje i njegovu kraljevsku titulu, do danas.

“Koliko su ti odnosi istorijski utemeljeni, svjedoči i činjenica da je Sveta Stolica 2006. odmah priznala obnovu crnogorske nezavisnosti, kada su obnovljeni diplomatski odnosi na nivou ambasada. Sljedećih godina je potpisan Temeljni ugovor, prvi između Svete Stolice i jedne savremene većinski pravoslavne države, slijedeći tradiciju Konvencije knjaževine Crne Gore i Svete Stolice iz 1886. godine koju su potpisali kralj Nikola i Papa Leon 13. koji je kasnije bio uzor za konkordate sa drugim pravoslavnim zemljama. Potpisivanje Temeljnog ugovora 2007. godine u Vatikanu izazvalo je ogromno interesovanje novinara i medija iz cijeloga svijeta”, kazao je Sbutega.

Nakon predstavljanja knjige, otvorena je izložba slika Antona Sbutege nazvana „Roma Caput Mundi”. 

The post U Kotoru promovisana knjiga o odnosu Crne Gore i Vatikana, s posebnim osvrtom na Barsku nadbiskupiju i Kotorsku biskupiju first appeared on BARinfo.

Proslava je održana u manastiru Svetog Vladimira (Manastiri i Shën Gjon Vladimirit) u Šijonu, gdje se predstavnici Matice crnogorske tradicionalno okupljaju od 2019. godine, u saradnji sa Zajednicom Crnogoraca u Albaniji čiji je dugogodišnji predsjednik Marinko Ćulafić, sada predstavnik crnogorske nacionalne manjine u Komitetu za nacionalne manjine u Vladi Republike Albanije. Vjerska manifestacija je i ove godine okupila i predstavnike crnogorskih institucija, vjernike i poštovaoce kulta Svetog Vladimira Dukljanskog, kao i lokalne vlasti i pripadnike crnogorske zajednice u Albaniji.

Današnji program započeo je svečanom liturgijom posvećenom Svetom Vladimiru, kojoj su prisustvovali brojni vjernici i gosti. Nakon bogosluženja uslijedio je prijem kod mitropolita Andona Merdanija albanske pravoslavne crkve. Na prijemu kod mitropolita Merdanija bio je predsjednik Matice crnogorske Ivan Jovović koji je mitropolitu darovao krst izrađen od široko poznatog barskog maslinovog stabla – simbola hrišćanstva, rad Filipa Jovovića, sa rukama u prijateljskom stisku, koji simbolizuje mir, zajedništvo i vjekovne veze Crne Gore i Albanije, nadahnute nasljeđem Svetog Vladimira Dukljanskog.

Prateći segment ovogodišnje proslave bilo je otvaranje izložbe fotografija fresaka i ikona Svetog Vladimira iz više balkanskih zemalja, postavljene u porti manastira. Izložbu, koju je organizovao Marinko Ćulafić, sada već tradicionalno priprema Matica crnogorska. Postavka donosi umjetničke prikaze posvećene ovom svecu, ukazujući na njegovo neizostavno nasljeđe u duhovnoj tradiciji ovog regiona.

Na prijemu kod mitropolita Merdanija ocijenjeno je da Sveti Vladimir predstavlja, između ostalog, osnovu za jačanje duhovnih veza, odnosno kulturne saradnje između crnogorskog i albanskog naroda. Sveti Vladimir više od jednog milenijuma predstavlja simbol mira i međusobnog razumijevanja među narodima i vjerama.

Ovogodišnja proslava još jednom je potvrdila ekumenski značaj manastira u Šijonu kao mjesta okupljanja.

The post Matica crnogorska sa iseljenicima u Albaniji tradicionalno obilježila dan Svetog Vladimira Dukljanskog first appeared on BARinfo.

Konkurs ima za cilj da podstakne kreativnost učenika i razvije njihov rodoljubivi odnos prema domovini, a svrha je jačanje povezanosti mladih s kulturno-istorijskim nasljeđem Crne Gore, kao i podsticanje promišljanja o vrijednostima koje čine njen identitet. Ovogodišnji konkurs organizovan je u godini obilježavanja dvije decenije od obnove nezavisnosti Crne Gore.

Tema ovogodišnjeg konkursa bila je “Vilina gora“. Inspirisana je bogatim kulturno-istorijskim i simboličkim nasljeđem Crne Gore, a naziv je preuzet iz antologije crnogorskih narodnih legendi koju je priredio istaknuti montenegrista Radoje Radojević. Ocjenjivački žiri činili su Tijana Rakočević, Jelena Orlandić Medojević i Marija Šušter, koja je i pozdravila prisutne.

Svečana dodjela nagrada upriličena je u biblioteci „Ivo Vučković“ u Baru, uz prisustvo učenika, mentora, roditelja i predstavnika obrazovnog i kulturnog života grada.

Nagrade najuspješnijim učesnicima uručio je mr Ivan Jovović, predsjednik Matice crnogorske, koji je istakao da ga posebno raduje veliki broj pristiglih radova, jer to predstavlja potvrdu da mladi ljudi njeguju odnos ne samo prema književnosti i umjetnosti, već i prema vlastitoj državi, njenoj kulturi i identitetu. On je naglasio da će nagrađeni radovi biti objavljeni u posebnom Zborniku Matice crnogorske.

“Drago nam je što je odziv bio mnogo veći nego ranijih godina. Prvi put od 2012. godine, kada je konkurs pokrenut u Herceg Novom, obuhvatio je sve crnogorske gradove”, naglasio je Jovović.

Nagrađeni učenici osnovnih škola su:

II kategorija: 1. Matea Knežević (OŠ „Anto Đedović“, mentor Danijela Boljević); 2. Luka Škopelja (OŠ “Kekec“, mentor Mirjana Lučić), 3. Vladan Vuković (OŠ „Kekec“, mentor Mirjana Lučić)

III kategorija: 1. Aleksa Božović Grujić (OŠ „Kekec“, mentor Staša Savić); 2. Milica Lalić (OŠ „Kekec“, mentor Staša Savić); 3. Vujo Ivanišević (OŠ „Anto Đedović“, mentor Danijela Boljević)

Nagrađeni učenici srednjih škola su:

I kategorija: 1. Enola Haverić (JU Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola Bar, mentor Ivana Kecojević); 2. Samra Tombarević (JU Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola Bar, mentor Ivana Kecojević); 3. Hana Hadžibegović (JU Srednja stručna škola Bar, mentor Valentina Radonjić)

II kategorija: 2. Zema Škrijelj (JU Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola Bar, mentor Ivana Kecojević)

Matica crnogorska je čestitala svim nagrađenim učenicima i zahvalila mentorima na posvećenom radu i doprinosu afirmaciji književnog stvaralaštva među mladima.

The post Literarni konkurs Matice crnogorske treći put organizovan u Baru first appeared on BARinfo.

Ćulafić, koji je porijeklom iz Gornjih Luga kod Andrijevice, osnivač je i dugogodišnji predsjednik udruženja „Zajednica Crnogoraca u Albaniji“. Od 2018. godine blisko sarađuje s Maticom crnogorskom s kojom je realizovao veliki broj programa. Posebno ističe tradicionalno obilježavanje godišnjice stradanja crnogorskih dobrovoljaca u albanskoj luci Medova 6. januara 1916. godine i proslavljanje Dana Sv. Vladimira Dukljanskog u istoimenom manastiru pored albanskog grada Elbasan svakog 4. juna.

Ćulafić je najistaknutiji predstavnik crnogorske nacionalne manjine u Albaniji. Rođen je u okolini Elbasana, gdje živi i danas. Po zanimanju je istoričar. On je osnivač Zajednice Crnogoraca u Albaniji, organizacije sa sjedištem u Elbasanu koja okuplja pripadnike crnogorske manjine i radi na očuvanju njihovog identiteta, jezika, kulture i pravoslavne vjere.

U martu 2022. godine imenovan je za zvaničnog predstavnika crnogorske manjine u Komitetu za nacionalne manjine pri Vladi Republike Albanije. U tom tijelu zastupa interese Crnogoraca u Albaniji, sarađujući direktno s albanskim institucijama.Kao predstavnik manjine, zalaže se za: jasno razlikovanje crnogorske od srpske manjine u Albaniji,uvođenje maternjeg jezika u obrazovanje i obezbjeđivanje udžbenika na crnogorskom jeziku, osnivanje biblioteke sa djelima crnogorskih pisaca i naučnika, njegovanje istorijskog pamćenja, uključujući obilježavanje stradanja Crnogoraca u Albaniji tokom Prvog svjetskog rata.

Ćulafić redovno ističe da su njegovi preci iz Andrijevice u sjevernoj Crnoj Gori, te da svoj rad ne vidi kao ličnu misiju, već kao kolektivni napor očuvanja identiteta. Njegov angažman često opisuje riječima da je svako priznanje koje dobije – priznanje za sve one koji “ne dozvoljavaju sebi da zaborave ko su i odakle su”.

The post Marinku Ćulafiću uručena zahvalnica Matice crnogorske first appeared on BARinfo.

Moderator doc. dr Nikola Šaranović sa Fakulteta pravnih nauka UDG, istakao je da je ovo prvi akademski panel u Crnoj Gori posvećen slobodnom zidarstvu – masoneriji, i naglasio da je odgovornost akademske zajednice da ovakvim temama pristupa odgovorno, kritički i utemeljeno.

Veliki majstor VLCG Vanja Mugoša osvrnuo se u svom izlaganju na karakteristike masonerije i njene ciljeve-razvoj društva, države i pojedinca-slobodnog zidara.

Ističući da se mason najčešće opisuje kao slobodan čovjek na dobrom glasu, Mugoša je istakao da je pored toga za ulazak u masonsku ložu neophodno još i da čovjek bude vjerujući i da je odan svojoj državi, porodici i društvu.

“Ulazak u masonsku ložu, odnosno u Bratstvo, kako se mi nazivamo, ne može se postići položajem u društvu, niti kupiti”, naglasio je Mugoša” koji se osvrnuo na istoriju masonerije u Crnoj Gori nakon 1945. godine “kada je zabranjena”.

“Masonerija se budi početkom 90-ih godina prošlog vijeka formiranjem Velike lože Jugoslavije, a prvi Crnogorac primljen je u masonsku ložu 1990. Prva loža u okviru crnogorske masonerije osnovana je 1993. godine pod imenom Montenegro, i to van Crne Gore zbog tadašnjih okolnosti, imala je  sedam članova. Njeno sjedište je u Podgorici. Prva sljedeća loža je ‘Zora’ u Kotoru, zatim su formirane lože ‘Luča mikrokozma’ na Cetinju, ‘Garibaldi’ u Nikšiću, te ‘Evropa’ u Podgorici. Njih pet čine VLCG koja je formalno osnovana trećeg juna 2006, nekoliko sati prije proglašenja nezavisnosti, a 12. maja 2007. je i u masonskom smislu formirana”, rekao je Mugoša.

On je naglasio da je VLCG jedina regularna masonska organizacija u Crnoj Gori jer je priznata od Ujedinjene Velike lože Engleske (UGLE), i zasnovana je na Andersonovoj konstituciji iz 1723. Unutar lože je zabranjeno pričati o politici i religiji, a za prijem su nebitni nacionalnost, vjerska i politička pripadnost “za koje se ne smije pitati”.

“Postoje i liberalne masonske organizacije koje nisu priznate od UGLE, i koje primaju i žene u svoje članstvo, što je nemoguće u regularnoj masoneriji”, naglasio je Mugoša.

On je ukazao da je aktuelni ambijent u Crnoj Gori povoljan za masoneriju, jer, sem sporadičnih slučajeva, nema istaknutog antimasonskog raspoloženja, “a masoni su po pravilu dežurni krivci u svakoj krizi”.

Kao osnovna načela masonerije, nabrojao je, pored ostalog, slobodu, jednakost, bratstvo,

“Mi nismo tajno društvo, jer, da je tako – ja ne bih bio sada ovdje ispred vas. Registrovani smo kao i svaka druga organizacija. U javnosti se vrlo slabo razlikuju začenja pojmova tajna i privatnost  Mi smo, bolje je reći, diskretno društvo, dakle, ne tajno društvo, već društvo sa tajnama”, rekao je Mugoša na panelu. 

Mr Ivan Jovović predstavio je detaljno istorijat razvoja masonerije u Crnoj Gori od 1807. godine, napominjući da je do ovih podataka došao sasvim slučajno, istražujući crkvenu istoriju, čemu je profesionalno posvećen već decenijama.

“Naišao sam na tekst koji je o kotorskoj masonskoj loži napisao kotorski biskup Pavao Butorac, i objavio ga 1917. u glasilu Dubrovačke biskupije. Ova loža formirana je pod imenom Loža sv. Ivana pod posebnim naslovom prijatelja 1807. u Kotoru u palati Beskuća, a njeni članovi bili su Italijani, Francuzi, ljudi sa područja Grblja, Budve, Herceg Novog , Kotora, i drugih primorskih mjesta. To su bili mahom činovnici, sudije, plemići. Među njima je sa prostora tadašnje Crne Gore bio i Luka Špadijer.

 Valja istaći da su među potpisnicima Deklaracije o ujedinjenju Crne Gore i Boke u Dobroti 1813. godine  bili i petorica članova ove masonske lože – Miroslav Zanović, Andrija Tripković, Todor Ivelić, Đuro Lazarević i Marko Gregorina.

Na području Ilirije – administrativne jedinice pod upravom Napoleonove Francuske koja se protezala u to vrijeme od Slovenije do Kastel Lastve, današnjeg Petrovca, kotorska loža bila je možda i najveća. 

Iako je njegov učitelj Sima Milutinović Sarajlija bio mason, nema pouzdanih podataka da je i Petar II Petrović Njegoš bio “slobodni zidar”. Inače, prvi član masonske lože iz Crne Gore, van kotorske masonske lože, bio je Budvanin Miroslav Zanović koji je u bratstvo slobodnih zidara primljen krajem XVII vijeka u tadašnjoj konfederaciji Litvanije i Poljske.

Kuriozitet je da je među osnivačima ove masonske lože bilo više katoličkih sveštenika, uprkos tadašnjoj antimasonskoj zvaničnoj politici Rimokatoličke crkve”, rekao je Jovović, napominjući da će iduće godine biti jubilej – 220 godina od osnivanja kotorske masonske lože.

The post Akademski trijalog – Tajno društvo ili društvo s tajnom: Masonerija u Crnoj Gori first appeared on BARinfo.

Panel je, u ime organizatora, otvorio Vladimir Nikaljević, naglašavajući da je misija STEGE da kroz otvoreni dijalog i razmjenu mišljenja doprinese stvaranju Crne Gore kao sekularne, građanske i evropske države.

“Prosperitet je moguć samo kada država i društvo istovremeno jačaju, održavajući ravnotežu. Ako jedna strana prevagne, društvo klizi u autoritarnost ili haos. Crna Gora mora pronaći svoj uski koridor – put ka stabilnosti, slobodi i demokratiji. To podrazumijeva široko građansko učešće kroz djelovanje pojedinaca, udruženja, lokalnih inicijativa i neformalnih pokreta koji će vršiti pritisak za reforme i odgovornost vlasti”, istakao je Nikaljević, dodajući da STEGA želi da podstakne građane da aktivno učestvuju u kreiranju javnih politika i vraćanju institucija u puni kapacitet.

Vladimir Nikaljević

Prvi panelista bio je general u penziji Špiro Niković, koji je govorio na temu “Crna Gora između antifašizma i radikalnog istorijskog revizionizma”. Niković je naglasio da se Crna Gora, pet godina nakon 30. avgusta 2020, nalazi “tamo gdje je bila prije stotinu godina, po svim pitanjima”.

Špiro Niković

“U tom stanju vjerovatno ćemo još mnogo godina voditi borbu koja je neprestana, ali je u skladu sa hiljadugodišnjom tradicijom našeg naroda, sa našom slobodom, državnošću i vječnošću”, poručio je Niković, podsjećajući na period iz 1919. godine, kada su, prema njegovim riječima “naši preci bili žrtve sistema koji je srpska vlada, kao dio Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, autonomno sprovodila u Crnoj Gori i nad Crnom Gorom”.
Govoreći o ideološkom karakteru fašizma kao radikalnog nacionalizma, Niković je istakao da takvi pokreti ističu moć diktatora. Povezujući tadašnje i sadašnje društveno-političke okolnosti, ukazao je na sličnosti događaja i ličnosti koje, kako kaže, “do tančina kopiraju ono čime teže diktatori u zemljama u kojima batinaju mlade generacije”.

Niković je upozorio na rastući uticaj radikalnih ideologija i naglasio potrebu očuvanja vrijednosti na kojima počiva crnogorski identitet.

Profesor dr Branislav Radulović govorio je na temu “Sistem antisistema i etnofederalizacija umjesto sistema vladavine prava”.

Branislav Radulović

“Treći put u svojoj istoriji Crna Gora živi kleronacionalističku kontrarevoluciju. Bilo da je ona 1918. izvedena na bajonetima, 1988. kroz AB revoluciju ili sada pod populističkim sloganom ‘Ne damo svetinje’, pokazala je dvije istorijske konstante”, naglasio je Radulović. Prva konstanta, kaže on, jeste da je Crna Gora uvijek na udaru velikosrpskog hegemonog imperijalnog projekta. Druga je, međutim, unutrašnja slabost – nedostatak demokratskog kapaciteta za tranziciju vlasti.  

“Bez obzira na to da li govorimo o dinastiji Petrović, socijalističkoj vlasti ili ovoj posljednjoj strukturi, svi su bili zreli za pad. Međutim, vlast nikada nije smijenjena liberalno-demokratskim snagama, već ‘udarom zdesna’, a u sve tri situacije pobijedili su populizam, nacionalizam i velikosrpska državna hegemonija. Rezultat je uvijek bio isti – ekonomsko propadanje, unutrašnji građanski sukobi i gubljenje civilizacijskog iskoraka”, rekao je Radulović.
Podsjetio je da je devedesetih iz Bara krenuo pokret emancipacije i izrazio nadu da je i ova tribina “neki novi početak”.

Docentkinja dr Nikoleta Đukanović govorila je o ulozi vjerskih institucija i njihovom uticaju na proces evropeizacije Crne Gore. Prema njenim riječima, jačanje klerikalnih tendencija predstavlja ozbiljan izazov za modernizaciju zemlje i usporava njen evropski put. Đukanović je istakla i problem nedostatka slobodnog građanina.

Nikoleta Đukanović

“Često čujemo da je jedina promjena u posljednjih pet godina to što građani sada imaju slobodu da iskažu svoje mišljenje, da glasaju i mijenjaju vlast. Ima tu istine, mnogi su se ohrabrili da govore ono što misle. Međutim, postoje i situacije u kojima ljudi gube posao zbog izražavanja stava, ili kritike društvenih pojava. Sistem je godinama unazad stvarao poslušnike i podanike, a ne građane koji imaju priliku i mogućnost da mijenjaju stvari”, stav je Đukanović.

O odnosu Crne Gore i Evropske unije govorila je dr Jovana Marović, koja je na pitanje “Crna Gora bliže ili dalje EU?” odgovorila da ne može dati precizan odgovor.

Jovana Marović

“Danas nemamo dovoljno informacija o procesu EU integracija. Ranije smo na sjednicama Vlade imali uvodne djelove posvećene tim pitanjima, sada nagađamo i čekamo izvještaje o sprovođenju programa pristupanja. I Vlada i EU komuniciraju neiskreno. Ne znam da li smo bliže ili dalje, ali znam da ova Vlada nije najiskrenija kada je riječ o članstvu u Uniji”, kazala je Marović, naglašavajući da je nužno razgovarati o ovim temama, bez obzira na to što “nemamo mnogo čime da se pohvalimo”.

Na temu “Ekonomija u rukama populista” govorio je mr Miloš Vuković, ističući da Crna Gora danas živi u državi “u kojoj je populizam postao ekonomska strategija”. Umjesto reformi, kaže Vuković, građani dobijaju lažna obećanja.

“Sjetite se obećanja – ‘paf paf ašov na autoputu’, robne rezerve, 600 eura prosječna penzija, 700 eura minimalna plata, 20.000 stanova na Veljem Brdu, 500 miliona za Pljevlja, milijarda iz Japana… Obećanja se nižu i sve su radikalnija, a stvarnost je potpuno drugačija”, ukazuje Vuković.

On je istakao da se rast plata i penzija finansira iz duga, da su uvedeni novi nameti i povećan PDV, dok su budžeti za zdravstvo i MUP smanjeni.
“Ekonomska politika mora prestati da se vodi kratkoročnim populizmom. Bez strukturnih reformi i restrikcije svih vidova potrošnje nema stabilnog rasta”, zaključio je.

O položaju kulture govorili su mr Ivan Jovović i mr Alek Barović, dok je o medijima govorio novinar Sabrija Vulić.

Jovović je u izlaganju “Kultura u vremenu nekulture” upozorio na otvorenu negaciju crnogorske kulture posljednjih godina, posebno kroz napade na crnogorski jezik i identitet.

mr Ivan Jovović

„Kada u kontinuitetu i agresivno negirate osnovne atribute postojanja jednoj naciji, a da za takva postupanja niko ne odgovara, kao što je slučaj sa ustavnom kategorijom – crnogorskim jezikom, onda je to svojevrsni pokušaj kulturocida koji je bio medijski i politički stimulisan uoči i tokom Popisa stanovništva 2023. godine, kada su pravljene projekcije o drastičnom padu nacionalnih Crnogoraca, što se, ipak, nije dogodilo. U takvim društveno-političkim okolnostima u kojima živimo, sasvim je postalo politički prihvatljivo novoj vlasti, nezavisno od personalnih rješenja, da najviše državne nagrade, poput Trinaestojulske, dodijele onima koji ne svojim djelom (koga inače nemaju), već odnosom prema Crnoj Gori i crnogorskom narodu, naročito tekovinama ’21. maja’ izražavaju iskonsku mržnju nazivajući državu u pežorativnom smislu Montenegro, a sebe samoproglašavaju nasljednicima neke Njegoševe Crne Gore, pri čemu im ne smetaju pozamašne apanaže koje im dodjeljuje upravo taj Montenegro. Jedno je sigurno, da Petar II Petrović Njegoš, ni kao svjetovni ni kao crkveni poglavar, ne bi dozvolio da se u okrilju njegove crkve postavljaju spomenici osvjedočenim ratnim zločincima”, kazao je Jovović dodajući da, uz apsolutno prihvatanje njenog građanskog  uređenja, Crna Gora ne može postojati bez Crnogoraca “ili tamo gdje bi oni bili građani drugog reda”.

Alek Barović je u izlaganju “’Svetom’ protiv svijeta” podsjetio na obećanja od 30. avgusta 2020. – o pomirenju, pravdi i slobodi.

“Čuli smo obećanja, priče o Švajcarskoj i Singapuru. Međutim, nakon pet godina nema ništa od obećanja. Mnogima od nas je bilo jasno da ta priča o slobodi, pomirenju, napretku…  nije moguća, jer se sloboda i pomirenje ne mogu graditi sa kleronacionalističkim snagama koje su suprotnost društvu kakvom težimo”, kazao je Barović.

Vulić je govorio o temi “Mediji u raljama politike”, upozorivši na duboku polarizaciju crnogorskog društva i njene posljedice po medijsku scenu.

“Ta polarizacija se ogleda i u medijskom pejzažu Crne Gore gdje, po mišljenju medijskih eksperata, ne postoji nijedan potpuno nepristrasni medij. Od 2020. do 2025. godine, medijska scena u Crnoj Gori bila je snažno oblikovana političkim turbulencijama, promjenama vlasti i rastućom polarizacijom. Ključni trendovi u tom periodu su bili politička tranzicija i medijska instrumentalizacija. Smjena dugogodišnje vladavine DPS-a dovela je do promjene odnosa prema medijima ali ne nužno do veće slobode. Nove političke strukture često koriste medije kao alat za legitimizaciju vlastitih narativa dok su kritički mediji izloženi pritiscima. Mediji se sve više svrstavaju u političke blokove što je dovelo do gubitka povjerenja javnosti u objektivnost izvještavanja. Prema mišljenju medijskih eksperata, dominira percepcija da su pojedini mediji direktno povezani sa partijama ili interesnim grupama”, navodi Vulić dodajući da zabrinjava činjenica da se glas NVO ne čuje kad je u pitanju nesloboda medija.

Asocijacija STEGA je osnovana 2024. godine potpisivanjem Deklaracije o izradi Strategije za evropsku i građansku Crnu Goru. Serija tribina, među kojima je i ova, ima za cilj otvaranje prostora za dijalog i razmjenu stavova o ključnim društvenim pitanjima.

Panel diskusiju je moderirala Ivana Brajušković.

The post Građani moraju aktivno učestvovati u kreiranju javnih politika – poručeno sa panel diskusije u organizaciji asocijacije STEGA first appeared on BARinfo.

Dužnost glavnog urednika vršiće do imenovanja glavnog urednika na osnovu javnog konkursa, a najduže šest mjeseci, počev od 17.07.2025. godine.

Pravni osnov za donošenje ove odluke sadržan je u članu 12 stav 1 tačka 2) Pravilnika o posebnim tehničkim, prostornim i kadrovskim uslovima za obavljanje djelatnosti proizvodnje i emitovanja linearnih audiovizuelnih medijskih usluga (“Sl. list CG” broj 121/24), kojom je propisano da za obavljanje djelatnosti proizvodnje i emitovanja opšteg radijskog programa direktor i glavni urednik mogu biti ista osoba.

“Razlog kojim se Savjet rukovodio za donošenje ove odluke je finansijske prirode i leži u činjenici da će direktor dužnost glavnog urednika vršiti uz mjesečnu naknadu u visini od svega trećine osnovne zarade glavnog urednika utvrđene Kolektivnim ugovorom kod poslodavca, što će imati za posljedicu uštedu, za ovog lokalnog javnog emitera, značajnih finansijskih sredstava, do imenovanja glavnog urednika. Ovo naročito ako se ima u vidu da su zbog neshvatljivog zakonskog rješenja sadržanog u članu 49 stav 3 Zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama u budžetu Opštine Bar za 2025. godinu za ovog lokalnog javnog emitera planirana značajno manja finansijska sredstva nego što bi ona bila da je očigledno pogrešno zakonsko rješenje blagovremeno ispravljeno”-istaknuto je u obrazloženju ove odluke.

Savjet je odluku donio jednoglasno, na predlog predsjednika, a tehničkog sekretara je zadužio da za sjednicu Savjeta obezbijedi predlog teksta javnog konkursa za imenovanje urednika LJE “Radio Bar” u skladu sa članom 40 Statuta – prečišćeni tekst.

The post Savjet imenovao Ivana Jovovića za vršioca dužnosti glavnog urednika Radio Bara first appeared on BARinfo.

Direktor, mr Ivan Jovović, u ime kolektiva je Vujoviću poklonio umjetničku sliku, istakavši da je čitav radni vijek proveo u Radio Baru, te da je odavno zaslužio poštovanje Barana i kolega. “Iako mu je ponuđeno da nastavi da radi ‘Promenadu četvrtkom’, nije to prihvatio, s obzirom da ga u penziji sada očekuju neke druge obaveze. Večeras su došle sve kolege osim onih koje su imale radne zadatke i to dovoljno govori kakav je i kao urednik i kao čovjek”, kazao je Jovović.

Odlazak u penziju mu je, uz prigodne stihove, čestitao i Rajko Joličić.

Milan Vujović je naglasio da je imao sreću što je čitavog života radio ono što je volio.

“Sve vrijeme sam sa radošću dolazio na posao, sem možda u kraćem periodu u ‘Agavi’. U Radio sam prvi put kročio 1. septembra 1987. godine, kao apsolvent prava. Radio sam prvo probno, dva puta po 45 dana, a stalni radni odnos sam zasnovao 1. decembra te iste godine. Bio sam jedno kratko vrijeme spiker, najduže novinar, pa urednik novina, urednik Radija i na kraju glavni i odgovorni urednik. Što bi rekao urednik sajta Bar info, prvi sam u istoriji Radija postigao urednički het trik.

Nekoliko puta sam već pomenuo da sam iz Radija postigao objektivno sve u životu, sve što sam mislio da treba. Prvo sam se zaposlio, pa sam se oženio, diplomirao na fakultetu, pa sam dobio troje djece. Kao kruna svega, prije trinaest mjeseci, dobio sam unuka.

Mislim da će Radio Bar da nastavi kako je krenuo – da govori istinu i samo istinu, da ne da na sebe i da se drži ona dva zlatna pravila koja smo odavno ustanovili: audiatur et altera pars (neka se čuje i druga strana) i sine ira et studio – bez ljutnje i pristrasnosti da pišu i govore njegovi novinari. Hvala Ivanu i kolegama na lijepim riječima na ovoj oproštajnoj večeri i na tome što sam, na kraju krajeva, bio ponuđen da nastavim u Radio Baru, ali što bi rekli Barani: ‘Čemu je vrijeme, tome je i vakat’ . Kao što sam i rekao, sve ovo vrijeme sam sa radošću dolazio na posao, a bogami sa radošću idem u penziju“, kazao je on.

Milanov stari prijatelj Omer Hodžić i Seka Tomičić veče su uljepšali izabranim pjesmama.

The post Svečanost povodom odlaska Milana Vujovića u penziju first appeared on BARinfo.