Priču dugu  130 godina  o najznačajnijim ličnostima iz kulture srpskog naroda, pogotovo iz književnosti, nauke i umjetnosti  ispričao je ukratko Dragan Lakićević, glavni urednik SKZ, istakavši da  je svaka priča o Srpskoj književnoj zadruzi priča o ljudima, imenima i njihovim djelima.

Navodeći riječi pjesnika Branka V. Radičevića, naglasio je da je Srpska književna zadruga uspjela da napiše istoriju srpskog naroda, posao državne akademije nauka, jedne enciklopedijske ustanove. Lakićević je podsjetio  da su SKZ osnovali naučnici, profesori i književnici čija su imena zlatnim slovima upisivana na tablama kulture i u istorijama znamenitih ustanova poput Matice srpske, SANU i SKZ. Oni su, po njegovim riječima, “odredili pravce rada, ciljeve, standarde i uzore koji su se potom, tokom svih decenija kroz borbu i stradanje, držali da zadruga bude dostojna prethodnih izdanja i da na tome istrajava kao što se trudi i danas zahvaljujući svojim časnicima, članovima, autorima,  prevodiocima…”

Duško Babić, upravnik Srpske književne zadruge, kazao je da je svojom pojavom, radom i idejom koju je širila kroz srpski narod, SKZ pronosila ono najvažnije što je istorija i tradicija čuvala vjekovima. Babić je naziva duhovnim ognjištem oko kojeg će se sabirati svi koji govore srpskim jezikom.

“Kad vidim ono što je prethodilo nastanku Srpske književne zadruge i ono što je 130 godina radila za srpski narod, čini se da nije pretjerano reći da je ona nastala kao rezultat unutrašnje, imanentne nužnosti srpske kulture i istorije. Da nije nastala 1892. godine i da nije nastala pod tim imenom, Srpska književna zadruga bi nastala neki drugi put, pod nekim drugim imenom, ali bi bila ono što je danas. Ona je opstajala jer je uvijek bila spremna da se mijenja”, zaključuje Babić.

Prof. dr Milo Lompar – predsjednik Srpske književne zadruge istikao je kako je u službi cjelovitosti srpskog naroda osnovana u trenutku kad je uspon srpske države predstavljao i uspon njene inteligencije, univerziteta, omladine, Srpska književna zadruga oblikovala u svojim izdanjima i u “Kolu” djela najznačajnijeg srpskog pjesnika Petra II Petrovića Njegoša. Već 1902. pojavio se “Lažni car Šćepan Mali” – republikanac  i socijalista.

“U SKZ  bili su zajedno ‘obrenovićevci’ i  ‘karađorđevci’, sekularisti i ljudi podani pravoslavnoj vjeri, ministri i opozicija, bili su zajedno profesori, duhovnici, novinari, pisci… Srpska književna zadruga je u svim tim sadržajima imala centralno mjesto i svog centralnog pjesnika, Njegoša. Uslijedilo je, 1912. godine, izdanje ‘Manjih pjesama Njegoševih’ i čuvena ‘Noć skuplja vijeka’, a nakon njih  ‘Luča mikrokozma’ i  ‘Gorski vijenac’”, naveo je Lompar.

“SKZ je”, po riječima prof. dr Lompara,  “dala izraz jednom nastojanju srpske građanske inteligencije da konstituiše kulturnu svijest u duhu evropskih naroda oko svog središnjeg pjesnika, Njegoša, koji je ujedinjavao i epsku i oslobodilačku i duhovnu i mističku misao čitavih pokoljenja od srednjeg vijeka do građanskog doba”.

U drugom dijelu programa, Duško Babić i Dragan Lakićević kazivali su nekoliko svojih kratkih priča i pjesama.

The post Književno veče povodom 130 godina od osnivanja Srpske književne zadruge first appeared on BARinfo.

O bogatom istorijatu i stvaralaštvu Srpske književne zadruge govoriće prof. dr Milo Lompar – predsjednik SKZ, Dragan Lakićević – glavni urednik SKZ i Duško Babić – upravnik SKZ.

Književno veče počinje u 19 sati, a organizator je Srpsko kulturno društvo „Slovo ljubve“ Bar.

The post U Dvorcu književno veče povodom 130 godina Srpske književne zadruge first appeared on BARinfo.

O knjizi će uz autora, Vladiku Grigorija, govoriti Milorad Durutović, književni kritičir i Maja Simović, proofesorka književnosti.

Promociju organizuje Pravoslavana crkvena opština Bar i Srpsko kulturno društvo “Slovo ljubve” iz Bara.

The post Promocija knjige Episkopa Grigorija Nebeska dvorišta u Baru first appeared on BARinfo.

Govoreći u ime izdavača, Aleksandar Gajšek  je u uvodnom dijelu podsjetio da je ova knjiga prvobitno bila napisana na engleskom jeziku, a da je, te godine kada je objavljena (2001), britanski časopis „Observer“ uvrstio među pet najboljih knjiga iz oblasti filma u svijetu. Drugo, dopunjeno izdanje obogaćeno je ekskluzivnim fotografijama iz privatne arhive čuvenog reditelja, među kojima su i dvije fotografije koje je uradio njegov unuk Janko Kusturica.

Gajšek je istakao da je „od malena bio impresioniran Emirom Kusturicom, njegovom ličnošću, grandioznom harizmom i stvaralačkim darom”.

“Nije lako razumjeti njegove filmove. Na ‘prvu loptu’ mi se oduševljavamo, jako smo ponosni na njega zato što je ostvario te svjetske uspjehe ali, često se, gledajući te filmove, zapitamo: ‘a šta li ovo znači’, šta je ovdje htio da kaže’. Upravo ova knjiga može da vam posluži kao ‘vodič’ kroz taj njegov čudesni, pomalo tajanstveni umjetnički život. Ali, ima i jedan stepen više. Ova knjiga mi je omogućila da uopšte bolje razumijem film, naročito umjetnički, autorski film… Jer, jednostavno, postoje neki ‘mehanizmi’ koji nam omogućavaju da upravo tu ‘paletu’ metafora, tih asocijacija koje veliki umjetnici koriste, kada unesemo u naš unutrašnji život, kao nekim ključićima, otvaraju se neke brave i na potpuno drugačiji način doživljavamo film”, opisao je Gajšek.

Autor Goran Gocić zahvalio je organizatorima na pozivu istakavši da je impresioniran interesovanjem barske publike. Tokom večeri odgovarao je i na pitanja posjetilaca promocije.

Otkrio je da je ovu knjigu pisao dvije godine dok je živio u Londonu, te da je kroz rad na njoj zavolio i Kusturičine filmove. Smatra da je uticaj ovog reditelja na svjetski film “enormno velik”.

“Odnos prema folkloru i tradiciji kao da se od osamdesetih godina generalno u svijetu promijenio. Tu Emir ima istaknutu ulogu. Drugo, naše shvatanje samih sebe počiva na tim velikim ljudima. Da nema Emira, ljudi vjerovatno ne bi bili svjesni da su takve mogućnosti zapravo nama na dohvat ruke. Prosto, neko treba da vas dobrim primjerom uputi na vlastite mogućnosti”, kazao je Gocić dodavši da na neki način i njegov lični primjer to potvrđuje.

“Ja sam želio da budem umjetnik, ali sam imao  akutni nedostatak hrabrosti da se upustim u to. Uvijek su takve pokušaje opstruirali sredina, porodica… po prirodi stvari. Tek oko 50-te godine sam se usudio da napišem prvi roman. To je bio gigantski skok za mene. Tada sam se deklarisao kao umjetnik. Vjerovatno mi je podsvjesno pomoglo što sam pisao o velikim umjetnicima. Mogućnosti koje su ljudima na raspolaganju – možda periodično neko treba da nas podsjeti na to”, zaključio je Gocić.

Goran Gocić (1962, Užice) je novinar, urednik, filmski autor, prevodilac i pisac čije je radove objavilo ili emitovalo tridesetak medijskih kuća na jedanaest jezika, između ostalih dnevnici Borba, Politika i Dnevni telegraf; TV stanice RTS i Channel 4; filmski magazini Ekran, Sight & Sound i International Film Guide. Tokom rata za jugoslovensko nasljeđe imao je više od trideset nastupa na globalnim televizijskim stanicama (BBC World, News 24 itd) kao politički komentator, ali je specijalizovan za pitanja kulture o kojoj kontinuirano objavljuje tekstove od 1987. godine. Gocić je diplomirao engleski jezik i književnost (Filološki fakultet u Beogradu, 1991), a magistrirao medije i komunikacije (Londonska škola ekonomije i političkih nauka, 1999). Napisao je eseje u petnaestak zbornika o masovnim medijima (kao što su Degradirana moć: Mediji i kosovska kriza, 2000, i Zabava ili umetnost: Nedoumice oko autorskog filma, 2008). Knjige: Endi Vorhol i strategije popa (studija, 1997/2012), Emir Kusturica: Kult margine (studija, 2001/2006/2012), Želimir Žilnik: Iznad crvene prašine (studija, 2003, koautor), Tai (roman, 2013/2014). Dugometražni dokumentarni filmovi: Prokleti stranci (reporter/snimatelj, 2000), Balkanski dnevnik: Bugarska (scenarista/reditelj/snimatelj, 2010). Dobitnik je dve Borbine nagrade za esej o društvu (1996 i 1997), nagrade Dušan Stojanović za publikaciju iz oblasti filmologije (2002/2003) i nagrade „Miloš Crnjanski“ za prvu knjigu u žanru u kojem se okušao ovaj autor, kao i Ninove nagrade za roman godine “Tai” (2013).

The post Promovisana monografija Emir Kusturica – kult margine first appeared on BARinfo.

„Veče je posvećeno Petru Drugom Petroviću Njegošu i Lovćenskoj kapeli, povodom 50 godina od njenog rušenja, a govoriće Njegovo visokopreosveštenstvo Mitropolit crnogorsko primorski Joanikije i prof. dr Milo Lompar“, navodi se u najavi događaja.

The post Veče posvećeno Petru Drugom Petroviću Njegošu i Lovćenskoj kapeli first appeared on BARinfo.

Liturgiju je služio arhijerejski namjesnik barski protojerej – stavrofor Slobodan Zeković.

Na kraju bogosluženja prerezan je slavski kolač, koji su u čast Sv. Jovana Vladimira pripremili članovi Srpskog kulturnog društva Slovo ljubve.

The post Održana liturgija na ostacima ranohrišćanskog hrama na Topolici first appeared on BARinfo.

Publici je predstavljen obimni izdavački poduhvat – još jedna kapitalna Markuševa studija – koja obuhvata vjerodostojne istorijske dokumente, zahvatajući najbitnije istorijske događaje, procese i fenomene crnogorskog trajanja.

O knjizi su govorili docent dr Dušan Krcunović, prof. dr Draga Bojović i protojerej stavrofor Slobodan Zeković, a u ime Jovana Markuša koji je zbog zdravstvenog stanja bio spriječen da prisustvuje promociji, pozdravne riječi pročitao je protojerej Nikola Radović.

„Zbirka raznih pojmova i njihovo tumačenje, u funkciji ideologije i dnevne politike, ne izazivaju nedoumice samo u našem narodu. Međutim, ni u jednom narodu i ni u jednom vremenu, nije bilo ovoliko zbrke i nihilizma olilčenog u odricanju od sopstvenog identiteta. Već duže pristajemo na neodgovornost koja je prožela naš duh. Ta neodgovornost je narušila naš etos i doprinosi da laž postaje istina, a ćutanje na sve brojne falsifikate vrlina. Nije rijetkost da u porodici djeca od istih roditelja tvrde da pripadaju različitim narodnostima, navodno govore različitim jezicima i da nisu nikakav rod. Tumačenje istorijskih konstanti u duhu dnevnih potreba ideologije, čini da istina ustupa mjesto neistini, a nacionalno dostojanstvo i ponos, strahu od režima. Uostalom, osnovni pojmovi i izvorna dokumenta, ne mogu biti ono što neka ideologija i politika žele, nego ono što oni stvarno znače. Logički posmatrano, nije moguće da su braća i sestre rođenjem rod, a da poslije toga iz političkih razloga to prestaju da budu“, poručio je Markuš.

Protojerej stavrofor Slobodan Zeković  je zahvalio Matici  srpskoj –Društvu članova u Crnoj Gori, na pozivu da  učestvuje u predstavljanju knjige  “koja je dragocjeni biser u bogatoj izdavačkoj djelatnosti najstarije srpske kulturne institucije.

“Društvo članova Matice srpske u Crnoj Gori je, danas, siguran sam, najproduktivniji ogranak ove institucije”, kazao je Zeković.

On je zahvalio  autoru knjige, Jovanu Markušu, na višedecenijskom predanom radu i borbi za očuvanje nacionalnog, kulturnog i duhovnog identiteta Crne Gore i Crnogoraca, koji je kroz vjekove bio utvrđen na čvrstim temeljima pravoslavne duhovnosti: čiji je čuvar bila i ostala svetosavska Srpska pravoslavna crkva, kosovski zavjet i ideja srpskog nacionalnog jedinstva”.

Iako gospodin Markuš nije istoričar po profesiji, on se u posljednjih 30 godina otkriva  kao istoričar srca i duše i svakoj istorijskoj temi kojom se bavio pristupa objektivno, po pravilima nauke i na temelju provjerenih i nespornih istorijskih dokumenata”.

“Budući da je Jovan Markuš bio jedan od najbližih saradnika mitropolita Amfilohija, o graditeljskim podvizima i obnovi crkava i manastira iz njegovog perioda, pisao je iz prve ruke, kao očevidac i učesnik tih događaja. Knjiga koja je pred nama je plod višegodišnjeg naučno istraživačkog rada. Kada vidimo o koliko bogatoj istorijskoj građi se radi, možemo reći da je to bio veliki posao za čitav tim ljudi, a kamoli za jednog čovjeka”.

“Pred nama je zbirka istorijskih dokumenata koju slobodno možemo nazvati ličnom kartom Crne Gore. Kroz bogatu istorijsku građu koja je ovdje prezentovana, postaje jasno kakav je  u viševjekovnom kontinuitetu bio nacionalni, kulturni i duhovni identitet Crne Gore. Nažalost, svjedoci smo da se već više decenija, posebno od Drugog svjetskog rata, svim silama radilo na potiranju tog identiteta. Stoga ova knjiga predstavlja jednu moćnu branu prema toj poplavi medijskih i kvaziistorijskih manipulacija, poluistina i laži koje su nažalost ušle i u školske programe”.

Zeković je podsjetio na uvodno slovo knjige u kojoj njen autor, Jovan Markuš, kaže: “u pogledu narodnosti i vjere, moj brat može danas da se izjašnjava kako hoće, nezavisno od toga da li se tako osjeća, ili to radi iz nekih drugih razloga. Međutim, ni on, niti bilo ko drugi,  nema pravo da našim precima osporava ono što su bili i kako su se osjećali. Naša je obaveza  da se tome suprostavimo na kulturan način. To je naša dužnost prema našim precima i prema našem potomstvu“.

Kao sveštenik, Slobodan Zeković se govoreći o Markuševoj knjizi, osvrnuo na poglavlje o crkvi i podsjetio  na nastajanje hrišćanske crkve na našim prostorima, kada su duž obale Jadrana, a kasnije  i u unutrašnjosti, osnivane prve lokalne zajednice.

“O tome svjedoče i brojna arheološka nalazišta sa ostacima ranohrišćanskih bogomolja, poput one iz 4. Vijeka na Velikom pijesku, pa ostataka crkve u Zaljevu i mnoge druge. Budući da se nalazimo na razmeđi istoka i zapada, ovdje su se prepletale i crkvene jurisdikcije istočne i zapadne crkve, odnosno Carigrada i Rima. Iako je 1054. došlo do raskola i odvajanja od jedne svete i apostolske crkve, taj raskol na terenu nije zaživio tako brzo. Do toga je definitivno došlo nakon latinskog krstaškog pohoda na Carigrad i njegovog pustošenja 1204. godine. To vrijeme se poklapa sa početkom velikog misionarskog i svetiteljskog rada Svetog Save, prvog arhiepiskopa srpskog, koji  je 1219. godine hirotonisan”, podsjetio je Zeković.  

On je naveo da je među prvim eparhijama koje je osnovao Sveti Sava, bila i Zetska, današnja Mitropolija crnogorsko primorska, čije je sjedište bilo u manastiru svetog Arhangela Mihailla na Miholjskoj Prevlaci. “Od tada, evo punih 800 godina, o pravoslavnim hrišćanima na ovim prostorima duhovno se staraju episkopi i mitropoliti , kao arhijereji ove eparhije, koja je bila i ostala  neodvojivi dio Pećke patrijaršije, odnosno dio Srpske pravoslavne crkve”.

Zeković je potom nabrojao dokumenta iz Markušove knjige, koji svjedoče o jedinstvu i povezanosti Mitropolije sa Pećkom patrijaršijom, poput povelje gospodara Zete Ivana Crnojevića, crkvenog kalendara štampanog u Crnojevića štampariji, gdje su među svetima upisani: Sveti Sava, Sveti Simeon Mirotočivi i kralj Stefan Dečanski. Tu su i vatikanska dokumenta iz 17. vijeka, iz kojih se jasno vidi da je Mitropolija crnogorsko primorska dio Pećke patrijaršije. U knjizi je i odlomak iz istorije o Crnoj Gori mitropolita Vasilija Petrovića, gdje se on potpisuje kao smjerni mitropolit crnogorski skenderijski i primorski i egzarh trona srpskog, a pored sebe, navodi još dvanaest srpskih arhijereja”.  Zeković je nabrojao i dokumenta iz vremena svetog Petra Cetinjskog, Svetog Petra drugog Lovćenskog i kralja Nikole prvog Petrovića.

Po njegovim riječima “najteži period za Mitropoliju bilo je vrijeme Drugog svjetskog rata kada je nastradalo preko stotinu sveštenika. Autor knjige prikazuje dva novinska teksta iz 1945. koji govore o posljednjem zvaničnim proslavama Badnjaka i dana Svetog Save u Crnoj Gori.

Poslije toga nastupa period surove ateističke propagande i progona crkve, ne samo iz škola, nego i iz svih sfera društvenog života. Najteži momenat  u novijoj crnogorskoj istoriji je bio rušenje zavjetne Njegoševe kapele na Lovćenu. To je jedan od najvećih udaraca na nacionalni i duhovni identitet Crne Gore. Kralj Nikola je 1913. na zahtjev Austrougarske da joj se ustupi Lovćen odgovorio: “Brdo Lovćen je Olimp srpski, spomenik podignut Božjom rukom, slobodi i njezinim braniteljima”. Zavod za zaštitu spomenika kulture Socijalističke Republike Crne Gore je proglasio spomenikom kulture crkvu Svetog Petra Cetinjskog, zajedno sa Njegoševom grobnicom. Međutim, isti Zavod 1969. proglašava neophodnost za rušenje tog spomenika. Ovim podatkom se i završava poglavlje Markuševe knjige posvećeno crkvi”, naveo je protojerej Zeković.

“Poslije ovog velikog stradanja i golgote, došli su dani spasenja, u vidu apostolskog truda mitropolita Amfilohija,  čiji je bliski saradnik bio i Jovan Markuš. Mitropolit se upokojio sa neispunjenom željom da se obnovi Lovćenska kapela, ali je zato  naša obaveza da se oko toga svi potrudimo još veća, jer to više nije samo volja Njegoševa, već i zavjet našeg voljenog đeda”, zaključio je Zeković.

“Zbirka odabranih istorijskih dokumenata koju je priredio publicista Jovan Markuš, predstavlja kolektivnu legitimaciju srpskog naroda u Crnoj Gor, kojom se potvrđuje njen jezički, vjerski, državni i sveukupni civilizacijski identitet. Ovo monumentalno djelo je naš kolektivni identifikacioni dokument, tako bismo mogli da ga najkraće odredimo. Ono sadrži osnovne podatke izdvojene iz obimne istorijske građe koja svjedoči o pripadnosti patrijarhalne Crne Gore srpskom etnosu, kao najistaknutijoj konstanti koja je prožimala sve njene istorijske epohe. Prvorazredni istorijski  izvori u Markuševoj knjizi organizovani su u 4 poglavlja. Izvore čine: školska svjedočanstva, školska literatura, statistički podaci, fotografije, a potom i izuzetno bogata kartografska kolekcija, kao i ilustrovani prilozi o državnim i vladarskim heraldičkim simbolima i obilježjima. Autor nas na taj način provodi kroz nekoliko velikih i slavnih epizoda naše istorije, uz snažno osjećanje da listamo vlastiti porodični album sa starim fotografijama bliskih sunarodnika, predaka i prisnih prijatelja. Sav materijal prezentovan je na zanimljiv i uzbudljiv, privlačan i odmah razumljiv način. Markuševo djelo je pravi mali arhiv koji zavređuje da bude obavezan dio svake kućne biblioteke”, kazao je docent dr Dušan Krcunović.

“U uvodnom slovu autor ističe da je njegova knjiga doprinos duhovnoj i nacionalnoj obnovi kolektivne svijesti u Crnoj Gori. Tako svaćen zadatak potvrđuje da nacionalno samoodređenje, pored refleksivne, ima i jednu normativnu dimenziju. Drugim riječima, identitet podrazumijeva dimenziju samosvijesti o tome šta smo bili i šta jesmo, kao i projektivnu dimenziju onoga što želimo da budemo i što nam je dužnost da budemo, s obzirom na zajedničko kolektivno pamćenje i kolektivno nasljeđe. Konkretno govoreći, osnovni elementi te projektivne dimenzije identiteta, jesu sloboda i jedinstvo srpskog naroda”.

“Motivacija koja se nalazi u osnovi ovog do sada najambicioznijeg Markuševog poduhvata svima je poznata. Problem sa kojim se autor knjige nosi nije od juče, a nije ni samo naša lokalna specifičnost. Nema sumnje da živimo u postčinjeničom dobu, ili u eri postistine, jer je politika ugrozila nauku i njene rezultate. Nigdje nijedna ideologija nije dovela u pitanje kolektivnu svijest naroda o njegovom porijeklu, kao u Crnoj Gori”, kazao je Krcunović.

Prof. dr Draga Bojović je izlaganje započela tvrdnjom da je Markuševa knjiga “pravi talisman koji štiti dušu od štetnih uticaja laži. Ona predstavlja savremeni tip komunikacije sa čitaocem i posebna je iz više pravaca. Jedna od posebnosti knjige je što bi dokumenta na osnovu kojih je nastala, da su normalna vremena, trebalo  da se nađu u muzejima. Ali, pošto ne živimo u takvom vremenu, njen značaj je izuzetan u smislu što su podaci i činjenice sačuvane u ovoj knjizi. Bog je Crnoj Gori dao čovjeka Jovana Markuša kojem je dokument glavno oružje, a kud će više od toga. To, čime se bavi autor ove knjige, nije njegova profesionalna, ali jeste životna orijentacija. Ovo je lična karta Crne Gore i na ćirilici i na latinici”, kazala je Bojović uz tvrdnju da je “jezički identitet  uvijek primarniji od identiteta koji se stiče na osnovu države ili vjere”.

The post U Dvorcu promovisana nova knjiga Jovana Markuša first appeared on BARinfo.

Manifestacija započinje u subotu, 1. juna, liturgijom na ostacima barskog trikonhosa u 9 časova, a u 19 časova u kripti sabornog hrama biće organizovana projekcija filma sveštenika Nenada Ilića “Avva Justin”.

U nedjelju, u 9:00, biće služena liturgija na ostacima hrama Prečista krajinska, uz organizovan prevoz vjernika iz Bara autobusom koji polazi ispred sabornog hrama u 7 časova. U 20 časova u porti hrama Svetog Jovana Vladimira održaće se pjesničko veče Blagoja Bakovića.

Trećeg dana manifestacije biće služena liturgija na ostacima manastira Presvete Bogorodice na Ratcu, takođe u 9 časova. U porti hrama Sv. Jovana Vladimira biće u 20:00 predstavljena knjiga “Stara Srbija i Albanija” Ivana Stepanoviča Jastrebova, koji je proveo svoj radni vijek na Balkanu kao diplomatski predstavnik Ruske carevine. Najavljeno je učešće episkopa raško-prizrenskog Teodosija, istoričara dr Žarka Lekovića i priređivača i urednika Božidara Čelikovića.

Na sam praznik Svetog Jovana Vladimira, u utorak, 4. juna, u hramu će biti služena liturgija, a u 19 časova će ulicama Bara proći praznična litija.

Organizatori “Dana Svetog Jovana Vladimira” su Pravoslavna crkvena opština barska i NVO Srpsko kulturno društvo “Slovo ljubve” iz Bara.

The post Od 1. do 4. juna Dani Svetog Jovana Vladimira first appeared on BARinfo.