Po tom istraživanju, sprovedenom putem online upitnika na uzorku od 819 mladih ljudi iz Crne Gore, mladi najviše koriste Instagram (93,4 odsto), YouTube (82,5 odsto) i TikTok (76,7 odsto). Gotovo 46 odsto mladih prati influensere, 44 odsto koristi mreže za praćenje muzičkog sadržaja, dok 31 odsto prati meme stranice i humoristični sadržaj. Više od pet sati na društvenim mrežama provede 18 odsto mladih.

“Ove platforme se svakodnevno koriste za informisanje i zabavu, ali zbog njihovog prekomjernog korišćenja, one takođe imaju moć da oblikuju stavove mladih. Prema podacima istraživanja o društvenim mrežama, među mladima u Crnoj Gori po pitanju sadržaja dominiraju influenseri (kreatori sadržaja sa većim uticajem), muzika i humor – 46 odsto mladih na društvenim mrežama prati influensere, 44 odsto koristi društvene mreže za praćenje muzičkog sadržaja, a 31 odsto prati meme stranice i humoristični sadržaj. Kada je riječ o platformama kojima su mladi najviše izloženi, na prvom mjestu je Instagram (93,4%), zatim YouTube (82,5%) i TikTok (76,7%)”, saopšteno je iz Juventasa.

Za razliku od tradicionalnih medija, dodaju, društvene mreže nisu samo prostor u kojem mladi konzumiraju sadržaj, već i prostor za izgradnju identiteta i usvajanje obrazaca ponašanja digitalnih uzora.

Treća decenija XXI vijeka započela je na način kakav je malo ko očekivao samo nekoliko decenija ranije. Futuristički orwelovski snovi počeli su da se ostvaruju. Radio se sluša samo u prodavnicama, kafićima ili najčešće automobilima, tiraži štampanih medija vrtoglavo padaju, a televizija je morala pronaći način da se promijeni i nizom senzacija privuče gledaoce. Čitav mikrouniverzum se preselio na mali ekran tableta i mobilnih telefona (mobile devices), od kojih se, naročito oni mlađi, ne odvajaju ni u najintimnijim momentima života. Internet i digitalni mediji postali su sluga i gospodar bez kojih se ne može.

Svijetom dominiraju nove generacije, kojima je potpuno normalno da budu povezane na internet čim ujutro otvore oči, pa čitavim danom do odlaska na spavanje. Informacije koje zahtijevaju su mahom simplificirane i prilagođene aktuelnom momentu konzumacije u što kraćem vremenskom intervalu, uz adekvatnu fotografiju, ali i ono što je specifikum elektronskih izdanja – hiperlinkom koji ga vodi do povezanog sadržaja (tekstovi, slike, drugi portali…), ukoliko želi dalje da istražuje. Njima za informacije nisu potrebne novine, naći će što ih zanima bez problema na nekom od sličnih sajtova ili na društvenim mrežama, ako portal koji najčešće posjećuju nije objavio vijest. Uostalom, medijski magnat Rupert Murdoch je još 2. februara 2011. u Njujorku objavio prvi broj dnevnih novina “The Daily”, specijalno napravljenih za i-pod, uz pretplatu od jedan dolar nedjeljno i 40 dolara godišnje. A u tom listu su bile sve najosnovnije informacije koje trebaju prosječnom Amerikancu.

Na internetu posjetilac sam bira što će čitati, ali i što će mu biti ponuđeno. Algoritmi na globalnoj mreži nepogrješivo svrstavaju konzumenta u kategorije kojima pripada po afinitetima – nikada se, naime, neće desiti da čitaocu pulp literature ili posjetiocu erotskih sajtova internet ponudi na uvid kakvo naučno djelo ili članak sa stručnom sadržinom.

Don Tapscott, kanadski autor, konsultant i govornik, specijalizovan za poslovnu strategiju, organizacionu transformaciju i ulogu tehnologije u poslovanju i društvu, tvrdi da je nova, tzv. “N-generacija” (od Net) “gladna za izražavanjem, otkrivanjem, sopstvenim razvojem”, te da je “njihova veza sa digitalnom tehnologijom intuitivna i spontana, život prožet medijskim sadržajima, a pažnja u svakom trenutku vezana za neki medijski sadržaj koji do njih dolazi brojnim kanalima, platformama, aplikacijama”. To se umnogome poklapa sa svakodnevnim jadikovkama roditelja koji se žale kako njihova djeca “ne čitaju i ne uče”, te, kao konkluziju, prosuđuju da su nove generacije gluplje od onih ranijih.

To, naravno, nema veze sa istinom.

N-generacija nema način dobijanja informacija čitanjem, njihov sistem sticanja znanja je auditivan ili filmičan (youtube influenseri, blogovi, podcasti, društvene mreže…), uz kratke senzacije koje privlače pažnju i čine da se sadržaj brzo obradi i sublimira. Instant gratifikacija u sekundi zadovolji potrebu konzumenta, koji nema koncentraciju, niti potrebu da se udubi u bilo što ozbiljnije, jer ta sposobnost nije potrebna u digitalnom svijetu. Takav je uostalom i njihov vokabular na mobilnim uređajima, uz mnoštvo skraćenica i grafema.

“Povezanost između mladih i influensera bazira se na neformalnoj, ličnoj i emocionalno bliskoj komunikaciji, te je samim tim uticaj uzora veći nego što je bio ranije. TikTok, Instagram i YouTube su tri platforme koje se baziraju na video sadržaju, ali svaka od ovih platformi ima različitu ulogu u svakodnevici mladih. TikTok je najizraženije vezan za ‘skrolovanje’, impulsivnu zabavu i kratku pažnju. Instagram služi za vizuelno predstavljanje identieta i praćenje ljudi i brendova. YouTube ima najraznovrsniji sadržaj i može obuhvatati i edukativnu i informativnu upotrebu. Ove razlike ukazuju na to da potrebe mladih po pitanju konzumiranja sadržaja nisu jedinstvene. Svaka platforma ima svoju funkciju od brze razonode, preko vizuelnog samopredstavljanja do sadržajnijeg informisanja i učenja. Društvene mreže nisu više samo dio svakodnevice, one je aktivno oblikuju”, jasno stoji i u današnjem prezentovanju istraživanja Juventasa, koje je odrađeno uz finansijsku podršku Britanske ambasade u Podgorici.

Prelazak na digitalne platforme jeste, dakle, neminovnost medija ako žele da opstanu, samo je pitanje kakvu će formu odabrati. Novo komercijalno novinarstvo, koje je preuzelo primat naročito u zemljama tranzicije, povlađuje porivima čitalaca i od njih pravi ne previše obrazovane i načitane korisnike sa niskim stupnjem opšte kulture, često agresivne, gladne senzacionalizma, koji će se u komentarima u tim istim medijima boriti i pozivati na rat do istrebljenja do posljednje kapi (tuđe) krvi.

Ti isti komentari, koji su danas sastavni dio informacionog medijskog svijeta (pa se čak i, obrađeni, ili u sirovoj formi, prezentuju u novom tekstu, što postaje svojevrsni perpetuummobile instant novinarstva), daju privid važnosti čitaocu i stavljaju ga u ravan onih koji stvaraju sliku stvarnosti i samim tim postaju bitni dio “kolektivnog ja”.

U doktorskoj disertaciji Daniele B. Uhrich na Univerzitetu Vircburg uvodi se termin “klikonično” (kovanica od “klik” i “ikonično”) i navodi da korisnici na sajtovima otvaraju baš takve, “klikonične” sadržaje, “puštajući da ih vlastiti nos vodi preko hiperlinkova kao psa tragača miris lovine”.

Najjači adut interneta – “medija za komuniciranje” – jeste to što u sebi integriše sve klasične medije, pa ih pobjeđuje njihovim oružjem, uzimajući od svakog upravo ono što mu treba. Uz to, ne treba prenebregnuti ni činjenicu da, za razliku od štampanih izdanja, gde je dominantno plaćanje pretplate ili jednokratna kupovina, kod on-line medija dominira politika finansiranja kroz oglašavanje, pa su informacije uglavnom dostupne bez nadoknade.

Posve je sigurno da sadašnje generacije prisustvuju najvažnijem činu u viševjekovnoj istoriji borbe za transformaciju medija. Izazovi digitalnog doba kreiraju dvije vrste posmatrača stratišta ovog čina: na jednoj su strani starije generacije koje ne žele da posve odustanu od uvriježenih obrazaca ponašanja, ali se ipak prilagođavaju, shvatajući da možeš da “sačuvaš sebe od promene samo putem promene” (EkV), a na drugoj junaci mladi novog doba kojima će, nastavi li se neminovnost modernizacije i otuđenja ovim tempom, Šobićevi stihovi “Sjedim sam na trotoaru, prebijenu nemam paru i čitam stare novine…” zvučiti kao anahroni somnabulizam junaka iz davno odgledanog filma. 

The post Internet i digitalni mediji: Sluga i gospodar bez kojih se ne može first appeared on BARinfo.