Za razliku od svojih kolega koji su nalogodavce ubistva austrougarskog prijestolonasljednika Franca Ferdinanda tražili po bosanskim gudurama i Srbiji, velika erudicija, pažljiva analiza istorijskih izvora, brojne indicije i logika odveli su Andrijaševića u drugom pravcu, daleko od Balkana, gdje se začudo do sada niko od istoričara, a kamoli romanopisaca, nije usudio da potraži odgovorne za ovo ubistvo – u carsku Rusiju. Tačnije u visoke dvorske krugove i obavještajne strukture kojima je, prema piščevim tvrdnjama, a što ima logike, evropski rat bio nasušno potreban.

Iako se u istoriografiji kao organizatori atentata koji se desio u Sarajevu 1914. godine, a koji je bio povod za rat kakav ljudska civilizacija do tada nije zapamtila, uglavnom optužuju bosanski omladinci i Dragutin Dimitrijević–Apis, čemu je naivno podlegao i veliki istoričar Vladimir Ćorović (,,Odluku da izvrše atentat na Franca Ferdinanda donelo je nekoliko omladinaca iz Bosne i Hercegovine, koji su se, kao đaci i radnici, nalazili u Beogradu“), koji je, vjerujemo, o ovom događaju znao više nego što je u knjigama napisao, Andrijašević kroz usta svog glavnog junaka, ruskog generala G. A. Stavrogina, načelnika balkanskog departmana Glavne obavještajne uprave Generalštaba ruske vojske, odlučno odbacuje takve tvrdnje. I kombinacijom fikcije, istorijskih izvora i činjenica vrši rekonstrukciju ovog događaja. Štaviše, izuzetnim stilom i nevjerovatnom imaginacijom nesvojstvenom romanopiscima na ovim prostorima vodi čitaoce kroz vrijeme, na sastanke ruskih obavještajnih službi, upoznaje ih sa ruskom saradničkom mrežom na Balkanu, ruskim ustanovama, državnicima, geopolitikom velikih evropskih sila, prilikama na Balkanu početkom 20. vijeka i ukazuje im ko je imao motiv da ubije Franca Ferdinanda. A to je, prema autorovom kazivanju, bio neko mnogo moćniji, autoritarniji i opasniji od potpukovnika Dragutina Dimitrijevića Apisa, njegovih ubica i usijanih mladobosanskih glava.

Iako kao romanopisac nema obavezu da dokazuje svoje tvrdnje, što mu omogućava da lakše dođe do nalogodavaca ovog ubistva, samo oni koji ne poznaju autorovu posvećenost nauci, radnu etiku i erudiciju, tvrdiće da autor bez ikakvog osnova optužuje određene krugove u Rusiji za atentat na Franca Ferdinanda. Jer za to, kako istoričari vole da kažu, ne postoje čvrsti dokazi koji bi ih direktno odveli do nalogodavaca ovog ubistva. Pritom zanemaruju činjenicu da službe ne praktikuju da ostavljaju dokaze o umiješanosti u zločine.

Zato su oni koji smatraju da će u inostranim arhivima pronaći nalog o ovom ubistvu, ili pak dokument koji bi kompromitovao ruske državne institucije da su sudjelovale u atentatu na Franca Ferdinanda, blago rečeno, naivni. A naivni su i oni koji smatraju da ne postoje istorijski izvori i indicije koje ukazuju da su izvjesni ruski državni činovnici, sve su prilike, bili upleteni u atentat na austrougarskog prijestolonasljednika. Autor ih je, u to nema sumnje, jasno uočio i poljuljao tvrdnje koje su decenijama opstajale u istoriografiji i vrijeđale inteligenciju – da su ubistvo austrougarskog prijestolonasljednika Franca Ferdinanda organizovali bosanski đaci, nepismeni seljaci i Dragutin Dimitrijević Apis! Jer kada bi se tako lako i spontano ubijali državnici i krunisane glave, kako nas uvjerava istoriografija, tajne policije i obavještajne službe ne bi imale što da rade.

Andrijašević ne dijeli mišljenje da su Franca Ferdinanda ubili bosanski đaci, seljaci i Apis. Naprotiv, ukazuje da je u Sarajevskom atentatu Apis imao ulogu izvođača radova, bosanski mladići i seljaci su posredstvom Apisovih saradnika nesporno izvršavali njegove, a Apis naloge ruskih službi. Iako istoričari teško mogu dokazati tvrdnje o sudjelovanju ruskih službi u atentatu na Franca Ferdinanda, budući da je Apis bio gospodar života i smrti u Srbiji, gdje je pomen njegovog imena ljudima ledio krv u žilama, Apisu je mogao da izdaje naređenja ovakve prirode samo neko koga nije smio da odbije. Jer, kako autor ističe: ,,Mali je čovjek Apis da svojom odlukom ubije prijestolonasljednika i izazove rat sa jednom carevinom. On se u to ne bi smio upustiti bez nečijeg nagovora i odobrenja.“ S obzirom da srpska vlada nije imala udjela u ovom atentatu, budući da je Srbija bila iscrpljena u balkanskim ratovima i nije bila spremna za rat sa moćnom Carevinom, Andrijašević ukazuje da svi putevi do nalogodavaca ovog ubistva vode u Rusiju. Autor ujedno time optužuje Rusiju da je izazivač Prvog svjetskog rata, čime problematizuje tvrdnje srpske istoriografije da je najveći globalni sukob koji je svijet zapamtio do tada izazvala Njemačka.

Romanopisac ukazuje da su Francu Ferdinandu došli glave krugovi bliski Velikom knezu Nikolaju Nikolajeviču, koji su u evropskom ratu vidjeli jedinstvenu šansu da spasu Rusiju od revolucije u koju je neumitno srljala, ali i da ionako imućni pojedinci, poput Velikog kneza Nikolaja Nikolajeviča, još više napune džepove državnim novcem i time postanu moćniji nego što su uistinu bili. Zato je dolazak Franca Ferdinanda da prisustvuje manevrima austrougarske vojske u Bosni i Hercegovini 1914. godine trebalo iskoristiti da ga Apis sa društvom ,,odvede sa ovog svijeta“. Jer će njegovo ubistvo izazvati Austrougarsku da objavi rat Srbiji, što nakon poraza u ratu sa Japanom i poniženja za vrijeme aneksione krize, Rusija neće ravnodušno posmatrati. Ostalo je istorija i uglavnom je poznato čitalaštvu.

No, znatno interesantnija od misteriozne pozadine ubistva Franca Ferdinanda je autorova moć imaginacije koju, zahvaljujući izuzetnom spisateljskom šarmu, prezentuje kao faktografiju, plastično oživljava duh vremena o kome piše i nastoji da objasni kako su otprilike funkcionisale obavještajne službe početkom 20. vijeka, čime uvjerava čitalaštvo da se organizacija atentata na Franca Ferdinanda uistinu odigrala onako kako ju je opisao. Tim prije jer Andrijašević u svojim romanima praktikuje da imaginaciju kombinuje sa istorijskim izvorima i činjenicama, što čak i obaviještene čitaoce i dobre poznavaoce ove problematike zbunjuje i dovodi u dilemu gdje se završava faktografija i počinje imaginacija i obrnuto.

Zato Andrijaševićevi romani podjednako impresioniraju i laičku i stručnu javnost. A autoru se mora odati priznanje što je kompleksnu problematiku učinio razumljivom i zanimljivom, kako onima čija su znanja o ovom događaju skromna, tako i onima koji su dobro upućeni u ovu tematiku. I jedni i drugi, vjerujemo, podjednako će uživati čitajući ovaj unikatan roman. S obzirom da problematika kojom se bavi Andrijašević u ovom romanu ima znatan broj poklonika u inostranstvu, šteta bi bilo da se roman ne prevede na neki od vodećih svjetskih jezika i učini dostupnim inostranoj čitalačkoj publici.

Posebnu korist od romana imaće istoričari jer je Andrijašević svojom koncepcijom i načinom promišljanja o ubistvu Franca Ferdinanda uzdrmao istoriografska istraživanja koja su inspirisana neubjedljivom polaznom pretpostavkom – da su Apis, bosanski školarci i seljaci likvidirali austrougarskog prijestolonasljednika. Time je širom otvorio vrata za nova tumačenja i promišljanja o ubistvu Franca Ferdinanda. Jer su prethodna, uprkos činjenici da su se njima bavili veliki istoričari koji su stvorili djela nesporne naučne i saznajne vrijednosti, poput Vladimira Ćorovića i Vladimira Dedijera, ipak manjkava kada je u pitanju atentat na Franca Ferdinanda.

Crna Gora u Andrijaševiću odavno ima velikog intelektualca, izuzetnog naučnika i istoričara, a unazad nekoliko godina crnogorska književna scena dobila je odličnog, modernog i autentičnog romanopisca čija književna djela nailaze na nepodijeljene simpatije kod čitalačke publike. Jer se Andrijašević u svojim romanima ne bavi tričarijama koje su posljednjih godina preplavile književnu scenu, već misterioznim istorijskim temama na koje publika dobro reaguje jer su zanimljive, čitaju se s lakoćom i velikim interesovanjem.

Iako i prethodni roman (,,Kraljica i njeni prijatelji“) zaslužuje sve pohvale, u romanu ,,Ubistvo Franca Ferdinanda“ autor je iskazao još veću kreativnost, zrelost i spisateljski dar kakav nijesmo vidjeli ne samo na crnogorskoj, već i na regionalnoj književnoj sceni. Zato smo sigurni da je Andrijašević stvorio djelo koje će ga nadživjeti i koje će zasigurno i za stotinu godina biti podjednako aktuelno, moderno, provokativno i interesantno kao što je danas.

The post Prikaz knjige Živka Andrijaševića – Ubistvo Franca Ferdinanda first appeared on BARinfo.

***

Iako je u Ministarstvu medija bio upisan kao posebno glasilo, “bARS” nikada nije izlazio samostalno, već isključivo uz “Barske novine”, izdavač JP “Informativni centar” Bar. Znatno slobodnijeg novinarskog izražavanja, već poslije nekoliko brojeva je stekao kultni status u gradu, naročito među tzv. urbanom omladinom.

Marta 1999. godine, izašao je premijerni “bARS”, a prvi put u crnogorskim medijima, na početku izlaženja nije bilo “pravog” urednika novine, već su kao “konceptori” potpisani Željko Milović i Suljo Mustafić. Na naslovnici je bio Kaletićev pripis “Ljetopisa popa Dukljanina”, a tekstovima su se oglasili Vlastimir Bulatović, Nemanja Janić, Miroslav Jovanović Timotijev, Nandor Ljubanović, Vojislav Mistović i Dragana Rukavina.

Prvi broj je štampan kao “probni balon”, 1. marta 1999, uz namjeru da se nastavi sa izlaženjem “kad se za to ukaže potreba”, tj. ne kao stalan podlistak, ali su reakcije čitalaca bile iznenađujuće dobre, pa je direktor “Informativnog centra” Budimir Jovetić pristao na finansiranje još jednog glasila, skupa s “Barskim novinama”. Tako je, prvi put u istoriji, grad imao dvije lokalne novine. I to u jednoj.

“bARS” je štampan na latinici, sa crno-bijelom fotografijom na naslovnoj strani. Dizajn naslovnice i čitavog lista bio je djelo Steva Martinovića. Prvi broj je imao 12 strana, čitavim tokom izlaženja 32, dok je potonji publikovan na 44 strane – do gašenja, avgusta 2003. godine, objavljeno je 50 brojeva časopisa.

Za “bARS” je tokom izlaženja pisalo stotinjak novinara / publicista iz Crne Gore, Srbije i Hrvatske, a tretirane su se sve oblasti kulture i umjetnosti. Među njima su bili i Živko Andrijašević, Mladen Zagarčanin, Jordan Cvetanović, Dragan Marović, Brano Mandić, Radomir Petrić, Ivan Jovović, Marija Šušter, Jelena Jurić, Nikola Vukčević (Podgorica), Vuk Popadić (Stara Pazova), Nandor Ljubanović (Pančevo), Aleksandar Zograf (Pančevo), Nataša Devetaković (Beograd), Srđan Aćimović (Beograd), te blueser i spisatelj Robert Tilly (Subotica) koji je premijerno publikovao tri feljtona “Moja istorija rocka”, “Veliki stilisti bluesa” i “Rock biografije”, za koje je preporučeno slao i specijalno urađene crteže.

Pisac Miroslav Jovanović Timotijev je objavio 44 nastavka kolumne “Hipnotisani ugao” (sredinom 2020. ih je objavio u sklopu knjige “P.S.”), poznati srpski publicista Petar Luković je odobrio objavljivanje tekstova o jazzu iz njegove monografije “Bolja prošlost”, tandem Tony Markoč Veles / Ivan Millić Sinner je tretirao metal kao muzički pravac i način života, istoričar umjetnosti Vladislav Kasalica je serijal “Spomenici kulture na području opštine Bar” pisao od novembra 2000. do aprila 2002. godine, a Željko Milović, koji je već od konca prve godine izlaženja preuzeo funkciju stvarnog urednika lista, niz mini-eseja “Crnogorska / Barska urbana scena” od 1999. do 2002. godine. 

Pored stručnih tekstova iz arheologije, nacionalne i lokalne istorije, književnosti, slikarstva, muzike i filma, “bARS” je ravnopravno tretirao i urbanu supkulturu, a svoje mjesto našli su i barski fanzinaši i grafitti-writeri kao ravnopravni kreatori magazina. Ciljevi “bARS-a” ticali su se podizanja nivoa kulture i umjetnosti među mlađom populacijom, kao i podsticanja i praćenja umjetničkog izražavanja. U tom smislu, Suljo Mustafić je redovno objavljivao stručna mišljenja o književnim djelima publikovanim u Baru i od Barana, isto važi i za muzička izdanja, promovisane su nove muzičke i plesne grupe, pozorišne predstave, a objavljivane su i table barskih strip crtača.

“bARS” je, oktobra 2001, u saradnji sa NVO Mediteranski centar fotografije, publikovao kolor-booklet povodom foto-konkursa “Crna Gora 2001”, a u 2002. i dva podlistka posvećena “Barskom ljetopisu”. Deseti broj je predstavljao specijal – objavljeni su samo intervjui sa biranim ličnostima kulture Bara, Crne Gore i tada SR Jugoslavije.

Organizovane su dvije promocije “bARS-a”: u Pančevu (oktobar 1999, u organizaciji Pokreta za mir Pančevo i NVO Kulturbunt, kao dio tribine “Nove tendencije u savremenoj crnogorskoj publicistici”) i Baru (mart 2000, Dvorac kralja Nikole, u organizaciji JP Kulturni centar i JP Informativni centar). Poseban vid saradnje ostvaren je sa fondacijom “Antonio Carlos Jobim” iz Rio de Janeira, uz dobijanje ekskluzivnog prava publikovanja fotografija i materijala ovog znamenitog kompozitora, oca sambe i bossa-nove.

U okviru serijala prezentacije balkanskih časopisa za kulturu, “bARS” je na 15. festivalu Barski ljetopis, 2002. godine organizovao dvije književne večeri.

Prva je “Književni krug bARS-a”, 11. jula, u okviru koje su učestvovali Vladimir Raščanin i Miroslav Jovanović Timotijev, pisci iz Bara, te Nandor Ljubanović, pjesnik, publicista, muzičar, underground stvaralac iz Pančeva.

Naziv druge “bARS” večeri, dva dana kasnije, bio je “Crnogorska urbana scena / Crnogorska ruralna scena” (drugi dio imena jer “Buksovci” nisu željeli da nastupe pod prefiksom “urbani”). Bio je to prvi put da na jednom mjestu učestvuju “prvoborci” crnogorskog umjetničkog undergrounda: Brčko Brčković (tj. Goran Nikčević), multimedijalni umjetnik, zatim Zoran Zoko Bojović, jedan od osnivača “The Republic of Zabjelo”, te cetinjska četvorka “The Books Of Knjige”.

To je veče izazvalo izuzetnu pažnju u crnogorskim medijima. Brano Mandić je za “Vijesti” zapisao: “Sva su šestorica učesnika dobro poznata kao borci protiv institucija, malograđanštine i uvriježenih normi ponašanja, te je bio pravi mirakul držati ih koliko-toliko usmjerene ka jednoj ideji vodilji. Jasno se vidjelo da će svih sat vremena Cetinjani iskoristiti za malo duži performans, izmišljen na licu mjesta. Sala nije bila puna, nego prepuna. Bilo je 85 stolica, a preko 150 posjetilaca. Buka je bila na granici podnošljivog, i pored ozvučenja”.

“bARS” je još 1999. imao sopstvenu prezentaciju na internetu – posredstvom crnogorsko-kanadske firme “MontenegroNET” na adresi www.bars.crnagora.com objavljeno je devet izdanja ovog lokalnog časopisa za umjetnost i kulturu – posjetilaca je bilo 477 u vrijeme kad je Bar imao samo jedno čvorište interneta.

Posljednji broj “bARS-a” bio je ujedno i posljednji broj “Barskih novina”. Nakon Vladinog usvajanja Zakona o medijima iz 2003. godine, po kojima lokalna uprava i njena preduzeća nisu više imala pravo biti vlasnik, niti osnivač novina, JP “Informativni centar” je ugasio oba časopisa (koja su u tom trenutku bila na ukupno 96 strana teksta, slika i reklamnog prostora, a remitenda od prodaje iznosila je simboličnih 6%, što ih je činilo najprofitabilnijim lokalnim novinama u Crnoj Gori).

Potonji “bARS” je na naslovnici, kao svojevrstan izraz potenciranja apsurdnosti situacije oko prestanka izlaženja časopisazbog usvajanja novog Zakona o medijima, imao “Blackadder” trupu iz istoimene serije.

Osamnaest godina nakon nestanka časopisa “bARS”, posljednji ustanovljeni programski segment manifestacije “Barski ljetopis”, posvećen barskim stvaraocima i o Baru, nazvan je po njemu.

The post 2003 – 2024: bARS – časopis čije je ime dobio segment na Ljetopisu first appeared on BARinfo.

Autorke izložbe su direktorica Nacionalne biblioteke Dragica Lompar i Milenija Vračar.

Izložbu je otvorio predsjednik Matice crnogorske Ivan Jovović, koji je istakao da organizator nije bio imao nimalo lak zadatak da predstavi javnosti koje su to reprezentativne publikacije, s obzirom da crnogorska prošlost ne bilježi toliko kvalitetnih izdanja iz različitih oblasti, kao što je u pitanju period od 2006. do 2024. godine.

“Tu činjenicu možemo posmatrati i kao svojevrsnu potvrdu da je obnova crnogorske nezavisnosti snažno stimulisala ukupno crnogorsko izdavaštvo, jer ovdje prezentovana izdanja jasno upućuju na zaključak da je zahvaljujući ovim naslovima Crna Gora proširila svoje horizonte samospoznaje. Pred publikom su knjige različitih izdavača, uglavnom naučnih i kulturnih institucija i ustanova Crne Gore, kao i onih izdavača koji imaju finansijsku potporu iz reda manjinskih savjeta Crne Gore, a što je sveukupno obogatilo izdavačku produkciju i potvrdilo multikulturalni karakter savremene Crne Gore”, rekao je on, dodajući da je “u svim ovim izdanjima sublimirano ogromno individualno i kolektivno znanje, manifestovano u monografskim studijama pojedinaca ili pak u okviru kolektivnih radnji, poput brojnih leksikona, koji će, nadamo se, biti podloga za finalizaciju toliko očekivanog a nezavršenog projekta Crnogorske enciklopedije”.

“Broj izloženih knjiga ne dopušta da se zasebno osvrnemo na svaku od njih, iako one svojim kvalitetom svakako zavrjeđuju, mada među izloženim primjercima treba izdvojiti, ne samo zbog simbolike nastupajućeg državnog praznika, već zbog suštine – Ustav Crne Gore iz 2007. godine i Pravopis crnogorskog jezika iz 2010. godine, gdje su zapisane temeljne vrijednosti koje svjedoče o savremenom crnogorskom nacionalnom i državnom identitetu. Isto tako, neophodno je naglasiti da je crnogorsko izdavaštvo u proteklom periodu preko fototipskih izdanja vratilo u kolektivnu memoriju, i učinilo ih dostupnim stručnoj i naučnoj javnosti stare rukopisne knjige i raritetna štampana izdanja, poput ‘Barskog glagolskog misala’, ćiriličnih inkunabula štamparije Crnojevića ili ‘Mineja’ Božidara Vukovića Podgoričanina, ‘Kotorskog lekcionara i pontifikala’ i sl., što pokazuje da je u crnogorsko kulturno nasljeđe inkorporirana glagoljska, ćirilična i latinična pisana tradicija, što zaista predstavlja osoben kulturološki iskaz nastao u minulim stoljećima na crnogorskom prostoru. Kada uzmemo u obzir i zastupljenost tradicije islama vidimo da su u savremenom kulturnom identitetu Crne Gore integrisane tekovine istočne i zapadne civilizacije”, potencirao je Jovović.

Izložba je organizovana povodom 18 godina od obnove nezavisnosti Crne Gore, a organizator je Nacionalna biblioteka Crne Gore „Đurđe Crnojević“. Biće otvorena do 13. jula, Dana državnosti Crne Gore.

The post Cetinje: Reprezentativna djela crnogorskog izdavaštva, među njima sedam barskih autora first appeared on BARinfo.

“Uvaženi gospodine Andrijaševiću,

Najveće državno priznanje – Trinaestojulska nagrada sublimira istoriju, kulturu, nauku, duhovnost i identitet, čime kruniše domete vrijedne pamćenja u vjekovnom trajanju državnog bića Crne Gore.

Vaš predan rad na proučavanju i upoznavanju građanstva i akademske javnosti s bogatom istorijom Crne Gore od najstarijeg, praistorijskog, do savremenog doba, sa velikom zaslugom ovjekovječen je ovom prestižnom nagradom. Vaš opus, kao realno poimanje događaja i činjenica duboko uklesanih u kamen crnogorske istorije, i istrajnost u očuvanju nasljeđa, tradicije i vrijednosti naše države, postulati su bez kojih nije moguće graditi budućnost zemlje.

Tim povodom, u ime Opštine Bar i svoje ime, kao jednom od laureata ovogodišnje Trinaestojulske nagrade, upućujem Vam najsdračnije čestitke, ponosan što inspiraciju za Vaša djela nalazite u gradu koji vjekovima baštini tradiciju multietničnosti i multikonfesionalnosti, temeljnim vrijednostima našeg postojanja i identiteta. Uvjeren sam da je ovo visoko priznanje podstrek da nastavite Vaš izuzetan rad na očuvanju istorijskog nasljeđa crnogorskog naroda”.

The post Raičević uputio čestitku Andrijaševiću povodom dobijanja Trinaestojulske nagrade first appeared on BARinfo.

To je odlučeno na današnjoj sjednici žirija na Cetinju.

Žiri za dodjelu Trinaestojulske nagrade čine predsjednik Rajko Todorović Todor i članovi Ranko Milović, Mimo Drašković, Jadranka Selhanović, Goran Barović, Marko Camaj i književnik Bećir Vuković.

The post Institut za javno zdravlje, Ranko Lazović i Živko Andrijašević dobitnici Trinaestojulske nagrade first appeared on BARinfo.

Andrijašević je kazao da crkva u Crnoj Gori ne može biti ni nacionalna, ni politička institucija.

“Ovi u crkvi i ovi u politici su svjesni da crkva ne bi imala taj i takav uticaj da nije nacionalna i politička institucija. Ovaj zakon je u tome uveliko ograničava jer sprečava crkvu da se bavi onim što zaista nije njen posao, a to je politika. I kada slušate crkvene poglavare, vi ne znate da li su oni predsjednici stranaka ili predvodnici neke vjerske zajednice. Znači, oni su potpuno politični, u Crnoj Gori pogotovo. Vjerujte, kada bi u Srbiji neki mitropolit uradio ovo što radi u Crnoj Gori mitropolit Amfilohije, sumnjam da bi to mogao da radi duže od tri dana”, kazao je Andrijašević.

On je kazao da se crkva bavi vrlo zemaljskim stvarima i vrlo političkim.

“Kada biste crkvi izuzeli politiku iz njenog djelovanja, znate li koliko bi ona imala vjernika, ona bi bila minorni činilac u jednom politizovanom društvu. Zbog toga ovaj zakon izaziva tolike tenzije”, naveo je Andrijašević. Kako je dodao, on nije pisao Zakon o slobodi vjeroispovijesti, kako se pominjalo u nekim medijima.

“Niti bih znao da pišem zakon, ja sam istoričar, a mislim da je danas pravna praksa takva da jedan čovjek rijetko kada piše zakon, Jesam 2015. godine bio član jedne ekspertske gmpe koja je gledala i analizirala već završeni telcst, odnosno nacrt zakona”, pojasnio je Andrijašević.

Andrijašević je naglasio da ne zna na osnovu čega su ga beogradski mediji prepoznali kao pisca zakona.

“Ne razumijem njihove motive, iako mi to na neki način laska”, kazao je Andrijašević. Istoričar, ipak, navodi da ga nije iznenadio intenzitet kampanje.

“Očekivao sam da će sve ovo pokazati i stanje u crnogorskom društvu, politici i regionalnim odnosima. To je zakon koji remeti jednu konstrukciju, koja je uspostavljena 1918. godine. To je strateška stvar i, čini mi se, za Crnu Goru jedan od strateških preokreta nakon nezavisnosti i ulaska u NATO”, kazao je Andrijašević. On je naveo da srpska crkva nije stvorila Crnu Goru, već da je ona postojala i prije nego što je stvorena SPC. Kako je dodao, država je garant da se crkvena imovina neće koristiti u svrhe koje nijesu za funkciju crkve i duhovnog života naroda.

“Tradicionalna Crna Gora je imala autokefalnu crkvu, pa kad su tradicionalni, onda neka pristanu i na autokefalnu crkvu. U tom smislu je ovim zakonom proklamovano državno vlasništvo nad državnom imovinom. Crkva nikad nije bila modernistička i slobodna institucija, to je ustanova u kojoj postoji stroga hijerarhija” kazao je Andrijašević.

The post Andrijašević: Crkva ne može biti ni nacionalna, ni politička institucija first appeared on BARinfo.

Ovo izuzetno djelo je, prema njegovim riječima, podrazumijevalo ogroman trud i posvećenost.

“Velika zahtjevnost ovog pregnuća okreće nas Andrijaševićevim autorskim i koautorskim poduhvatima u protekle dvije decenije, u kojima ćemo naći i dio odgovora na autorovo naučno-sintetičko zrijevanje kao i genezu studije Crnogorska istorija u kojoj je ta zrelost dostigla vrhunac”, rekao je Čukić.

Nova Andrijaševićeva knjiga “Crnogorska istorija” ima više od 500 stranica, koja se “pojavljuje kao suma dugogodišnjih istraživanja i sintetičkih uvida”.

“Riječ je o djelu koje sadrži više od 500 ilustracija, što čini poseban kvalitet. Andrijašević u uvodnom dijelu pred čitaoce u najboljem maniru ispostavlja naučno-metodološki račun. Nakon šireg osvrta na sve dosadašnje istorije Crne Gore i pretpostavki za pisanje ovakvih studija, autor podsjeća da je u Istoriji iz 2015. godine izložio sopstvenu koncepciju crnogorske prošlosti, shodno kojoj Crnu Goru tretira kao prostor koji ima istorijske granice koje najčešće nijesu bile istovjetne sa njenim državnim granicama”, naveo je Čukić.

Kako je rekao, takvo stanovište da je istorija Crne Gore prošlost prostora na kome vjekovima traje jedno društvo, njegova država i kultura činilo je osnovno polazište autorske koncepcije i prilikom nastajanja knjige.

“Riječ je o tome da su tokom istorije državne granice nestabilne i promjenljive, dok su granice svjetova kulture i društvenog identiteta stabilnije i postojanije. Tako je uglavnom zbog toga što se državne granice najčešće određuju spoljnim silama, a granice društva i kulture unutrašnjim snagama. Ali, bez obzira što su ove granice često bile neusaglašene, Crna Gora je istorijski prepoznatljiva kao cjelina i prostor sa unutrašnjim vezama: političkim, društvenim i kulturnim. Ona je zemlja koja ima svoj identitet, a njeno dugo trajanje i opstajanje potvrđuje da taj identitet ima utemeljenje koliko u prošlosti, toliko i u sadašnjosti”, rekao je Čukić govoreći o novoj knjizi Živka Andrijaševića.

Istoričar Adnan Prekić rekao je da je “Crnogorska istorija” knjiga kredibilnog istoričara čijim se riječima vjeruje i on je to zaslužio radom.

“Knjiga ima 36 poglavlja i u posljednjem poglavlju se radi o ulasku Crne Gore u NATO. Andrijašević je karakterističan po tome da ne daje podatke koji nijesu zasnovani na istorijskim izvorima i pravi ogradu ako nema izvore za tvrdnju koju iznosi. Ov dje se radi o razumijevanju Crne Gore kao cjeline. Jako malo se govori o Crnoj Gori u današnjim granicama, a on u knjizi objašnjava šta su istorijske, a šta državne granice Crne Gore i on to razgraničava. Ne prepoznaje Crnu Goru kao prošlost jedne države, već kao prostor koji ima jedinstveni kulturni, društveni i politički identitet. Ova knjiga pokušava da pojasni na osnovu prošlosti kako da razumijemo sadašnjost”, kazao je Prekić.

Direktor i glavni i odgovorni urednik Pobjede Draško Đuranović istakao je da ргоmocija nije “tek svečarsko revijalno obilježavanje lista, već otkrivanje naslaga naše istorije, vrednovanje i osvješćivanje kako se oblikovao crnogorski državni i nacionalni identitet”.

“Knjiga jeste veliki izazov pun zamki koje nameće selekcija događaja i istorijskih fenomena. Dorastao je Andrijašević svog naučnog kapaciteta da se nosi sa velikim iskušenjima ovog velikog kapitalnog djeta. Mogu da pretpostavim da će sam naziv da bude na meti kompleksaških kritika koji žele da ništa ne saznamo o sopstvenom nasljeđu. Takvih je bilo i biće i na njih se ne treba osvrtati. Ovakvu knjigu nije nijedna od institucija promovisala, ni Сгnogorska akademija nauka, ni druge ustanove, ali nećemo se na to osvrtati”, kazao je Đuranović.

Ovakvih projekata, prema njegovim riječima, biće i u narednoj godini.

“Sigurno je da se od identiteta ne može živjeti, ali se bez identiteta može samo životariti”, istakao je Đuranović.

The post Promovisana Crnogorska istorija dr Živka Andrijaševića first appeared on BARinfo.