Nedavno su u SAD objavljene dvije knjige Marka Vukosavovića, jednog od svjetskih ekonomskih stručnjaka, pasioniranog proučavalaca istorije Drugog svjetskog rata i crnogorske istorije uopšte u stranim arhivima. Obje su na engleskom i tiču se crmničkih partizana tokom Drugog svjetskog rata.
Prva knjiga “The Finest Sons and Daughters, Resistance” (“Najsvjetliji sinovi i kćeri, otpor”) pokriva formativni period antifašističkog otpora u Crnoj Gori, od narodnog ustanka u julu 1941. do odlaska crnogorskih partizana u Bosnu u junu 1942. godine.
Druga knjiga, “The Finest Sons and Daughters, Glorious Brigade” (“Najsvjetliji sinovi i kćeri, Slavna brigada), prati IV Crnogorsku proletersku brigadu na njnom epskom putovanju. Obuhvata razdoblje od juna 1942. do decembra 1943 – formiranje partizanskih brigada i putovanje kroz Bosnu i Hercegovinu, Dalmaciju i Crnu Goru.
“Srž partizanskog pokreta bilo je njihovo beskompromisno odbacivanje okupacije i fašističke ideologije. Odbili su svaku ideju o smirivanju. Široka popularnost pokreta rasla je zahvaljujući studentskim i radničkim pokretima, koji su se dugo protivili korumpiranom političkom, društvenom i ekonomskom sistemu Kraljevine Jugoslavije.
Većina Crne Gore brzo je pala pod kontrolu ustanika jula 1941. godine. Početni ustanak obilježio je široki narodni entuzijazam i snaga, ali mu je nedostajala jasno definirana strategija, struktura i vođstvo. U većini Crnogoraca vladalo je naivno uvjerenje da su italijanske snage poražene i da se neće vratiti. Međutim, kada su Italijani pokrenuli protivofanzivu i nametnuli teške odmazde, ustanak je propao. Hiljade ljudi poslato je u koncentracione logore. U strahu, dio stanovništva povukao je svoju podršku ili postao ravnodušan prema otporu. Samo mali broj hrabrih muškaraca i žena nastavio je da se bori.
Crnogorsko tradicionalno društvo, vjekovima ujedinjeno u borbi za opstanak protiv Osmanskog carstva, sada je bilo rastrgano. Porodice su bile podijeljene između potrebe za fizičkim preživljavanjem i želje za podrškom otporu. Crnogorci su bili bombardovani upornom i efektivnom propagandom okupacijskih snaga i njihovih lokalnih saradnika. Kolaboracionisti su se postjepeno ukorijenili u drustvu i počeli utjecati na lokalne zajednice. Kako je rat odmicao, partizanski otpor je ponovno dobio na zamahu. Brojčano je rastao i stalno je poboljšavao svoju strategiju, organizaciju i taktiku. Partizanske jedinice evoluirale su od seoskih gerilskih skupina u regionalne bataljone. Njihovi su borci sazrijevali, od idealističkih i naivnih mladića i djevojaka inspiriranih slavom predaka, u disciplinirane i odlučne vojnike”, objasnio je za Radio Bar i Bar Info Marka Vukosavović, objašnjavajući da knjige nisu prevedene na naš jezik.
Marko Vukosavović je stručnjak za finansije i strateški razvoj. Diplomirao je ekonomiju na Ekonomskom Fakultetu u Beogradu, a ima MBA iz međunarodnog poslovanja sa Eastern Univerziteta u Pensilvaniji. Radio je na akviziciji i integraciji više od 30 kompanija. Bio je dio tima koji je uspješno izveo kompanije na New York Stock Exchange i London Stock Exchange. Trenutno je finansijski direktor Akademije za menadžment (AOM) i suosnivač Crnogorske akademije za menadžment (MAOM). Kao glavni finansijski analitičar za “Geneva Global”, učestvovao je u finansiranju više od stotinu organizacija po cijelom svijetu.
Aktivno je uključen u neprofitni svijet i trenutno obavlja dužnost predsjednika Upravnog odbora za “Hope for Ukraine”. Kao predsjednik Upravnog odbora za “Urban Mosaic”, proveo je više od deceniju u ekonomskom razvoju urbanih sirotinjskih zajednica u Mexico Cityju.
Sin je genarala Raška Vukosavovića, komandanta Virpazara i Crmnice, prve oslobođene teritorije u Drugom svjetskom ratu u okupiranoj Evropi.
