U okviru programa „Dani EU u Evropskoj kući Bar“ juče je održana panel diskusija pod nazivom „Kako EU podržava promjene u Crnoj Gori“. Ova diskusija bila je druga sesija serijala „Dani EU – Upoznaj EU“, a okupila je predstavnike državnih institucija, akademske zajednice, lokalne samouprave i Delegacije Evropske unije, sa ciljem da se prikaže na koji način Evropska unija podržava procese reformi, modernizacije i razvoja u Crnoj Gori.
Panel je moderirao Saša Palibrk, koji je u uvodnom obraćanju istakao da se događaj održava u posebnom trenutku uoči EU Enlargement Foruma, koji će 18. novembra u Briselu vratiti proširenje u centar evropske politike pod motom „Completing the Union, Securing Our Future“.
Panelisti su bili Biljana Papović, državna sekretarka u Ministarstvu evropskih poslova Crne Gore, prof. dr Danijela Jaćimović sa Ekonomskog fakulteta Univerziteta Crne Gore, Ana Živanović, rukovoditeljka Kancelarije za upravljanje projektima Opštine Bar, kao i Riccardo Serri, zamjenik šefa Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori.
Govoreći o ključnim reformskim prioritetima Crne Gore na putu ka EU, državna sekretarka Biljana Papović istakla je da se sva pitanja evropskih integracija na kraju slivaju u Ministarstvo evropskih poslova, što čini njegovu ulogu izuzetno složenom.
„Ministarstvo ne koordinira samo proces pregovora i zatvaranje poglavlja, već i pristupnu podršku koja se realizuje kroz IPA fondove, kao i novu reformsku agendu, mehanizam namijenjen državama regiona u pripremi za punopravno članstvo. Naš zadatak nije lak, ali smo uspjeli da uspostavimo dobru koordinaciju, kako na nivou pregovaračke strukture, tako i kroz međuresorska tijela koja prate sprovođenje svih aktivnosti“, kazala je Papović. Ona je podsjetila da je Crna Gora nedavno ispunila privremena mjerila u poglavljima koja se odnose na vladavinu prava, čime je otvoren put ka zatvaranju svih pregovaračkih poglavlja do kraja 2026. godine.
„Taj cilj nije jednostavan, ali uz snažnu podršku Delegacije EU i država članica, Crna Gora se sve više prepoznaje kao pouzdan partner i buduća članica Unije. Posebno bih istakla i podršku Evropske komisije za izgradnju dionice auto-puta Mateševo-Andrijevica, za koju je opredijeljeno 150 miliona eura, što će značajno doprinijeti infrastrukturnoj povezanosti i ekonomskom razvoju zemlje“, istakla je Papović.
Kada su u pitanju ekonomski aspekti evropskih integracija, prof. dr Danijela Jaćimović je naglasila da EU nije samo zajednica država, već zajednica vrijednosti stabilnosti, transparentnosti, znanja, inovacija i solidarnosti.
„Ekonomske integracije moraju se osjetiti na lokalnom nivou, u institucijama, planiranju, poslovanju, prilikama za mlade. Modernizacija je ključna riječ. IPA fondovi su donijeli značajna ulaganja u infrastrukturu, digitalizaciju, zelenu ekonomiju, poljoprivredu i preduzetništvo, ali Crna Gora još uvijek nije ostvarila onakav ekonomski napredak kakav smo očekivali“, kazala je Jaćimović. Ukazala je da, pored evropskih fondova, Crnoj Gori nedostaju privatne strane investicije iz zemalja EU, koje bi mogle imati transformativni uticaj na ekonomiju.
„Poslednjih godina kapital je dolazio sa destinacija koje nijesu iz EU. IPA fondovi su važni, ali oni samo stvaraju uslove, pravi razvoj dolazi kroz investicije, stabilne institucije i predvidiv poslovni ambijent. Zbog toga je digitalizacija važna, ali mora biti praćena adekvatnom zaštitom i sigurnošću, gdje nam EU partneri mogu pomoći“, dodala je ona.
Rukovoditeljka Kancelarije za upravljanje projektima u Opštini Bar, Ana Živanović govorila je o iskustvima u sprovođenju EU projekata na lokalnom nivou, naglasivši važnost prekogranične saradnje i razmjene iskustava.
„Evropska unija nije samo postavila ciljeve, već i sredstva da do njih dođemo. Kroz prekogranične projekte učimo od partnera koji su već dio EU, prenosimo njihova iskustva i zajedno uvodimo nove prakse. Opštine su te koje razvijaju lokalnu infrastrukturu i sprovode projekte koji direktno utiču na kvalitet života građana“, rekla je Živanović. Dodala je da su projekti EU doprinijeli ne samo razvoju infrastrukture, već i popularizaciji kulturne baštine i lokalnih manifestacija, poput onih u Starom Baru.
„Naravno, budžeti bi bili znatno veći da smo već članica EU, ali i sredstva koja su nam na raspolaganju nastojimo da iskoristimo maksimalno i na odgovoran način“, podcrtala je ona.
Zamjenik šefa Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori Riccardo Serri istakao je da je zadovoljstvo biti u Baru i svjedočiti rezultatima zajedničkog rada EU i lokalne samouprave.
„Posebno je lijepo vidjeti da se nešto što prije samo nekoliko mjeseci nije postojalo, danas nalazi ovdje i služi građanima. To je dokaz koliko se može postići kada lokalne vlasti i EU rade zajedno. Mi obezbjeđujemo sredstva i ekspertizu, ali ključna uloga uvijek pripada lokalnoj zajednici“, rekao je Serri.
Podsjetio je da je Evropska unija u Crnoj Gori realizovala veliki broj projekata, od infrastrukture do zaštite životne sredine, koji konkretno mijenjaju živote građana.
„Ponekad ljudi nisu ni svjesni koliko je projekata realizovano uz podršku EU, jer naša uloga nije uvijek vidljiva. Ali rezultati su tu, od poboljšanja sistema vodosnabdijevanja i tretmana otpadnih voda, do jačanja ekološke svijesti i modernizacije opština. Sve to su promjene koje približavaju Crnu Goru evropskim standardima“, kazao je on. Serri je zaključio da posljednjih godina vidi „novi duh, energiju i uvjerenje“ i da evropske integracije nijesu samo formalni proces, već stvarna šansa za napredak, uz konstataciju da je Crna Gora na dobrom putu.
