Gost emisije “ Uhvati dan” bio je doktor bezbjednosti Ivan Pekić. Sa njim smo razgovarali o aktuelnoj situaciji u našem gradu i Crnoj Gori.
RB/BI Kako biste ukratko ocijenili bezbjednosnu situaciju u Crnoj Gori?
Pekić:Bezbjednosnu situaciju u Crnoj Gori bih ocijenio kao umjereno stabilnu, ali osjetljivu, sa više hroničnih izazova koji povremeno eskaliraju. Stopa nasilja nad građanima je relativno niska, u poređenju sa nekim državama regiona, ali teški oblici kriminala (organizovani kriminal, obračuni kriminalnih grupa) predstavljaju ozbiljan bezbjednosni rizik, naročito u urbanim sredinama. Organizovani kriminal je najveća bezbjednosna prijetnja. Djelovanje kriminalnih klanova, posebno u vezi sa krijumčarenjem narkotika, oružja i pranjem novca, ima transnacionalni karakter i negativno utiče na vladavinu prava i povjerenje u institucije. Crna Gora se nalazi u stanju produžene političke polarizacije, što stvara bezbjednosne tenzije, naročito tokom izbornih ciklusa. Retorika podjela i povremeni protesti mogu imati destabilizujući potencijal, iako se uglavnom zadržavaju u institucionalnim okvirima. Bezbjednosni sektor (policija, ANB, pravosuđe) je u procesu reformi. Postoje pomaci, ali su i dalje prisutni problemi kao što su politički uticaj, nedostatak koordinacije i ograničeni kapaciteti za borbu protiv visoko sofisticiranog kriminala. Kao članica NATO-a, Crna Gora je izložena hibridnim prijetnjama, dezinformacijama, sajber napadima i spoljnim političkim uticajima. Ove prijetnje za sada nijesu destabilizujuće, ali zahtijevaju stalnu pažnju. Crna Gora nije bezbjednosno ugrožena u klasičnom smislu, ali se nalazi u zoni povećanog rizika zbog kombinacije organizovanog kriminala, političkih podjela i slabosti institucija. Dugoročna stabilnost zavisi od jačanja vladavine prava, depolitizacije bezbjednosnog sektora i regionalne saradnje.
RB/BI Koji su danas najveći bezbjednosni izazovi sa kojima se država suočava?
Pekić: Danas se Crna Gora suočava sa nizom bezbjednosnih izazova koji su kompleksni i međusobno povezani. Jedan od najvećih problema je organizovani kriminal, koji obuhvata krijumčarenje droge, oružja, ljudi, kao i pranje novca. Ove kriminalne mreže često djeluju transnacionalno, što otežava njihovo otkrivanje i procesuiranje. Korupcija u različitim institucijama dodatno slabi efikasnost državnih organa i povjerenje građana, a posebno se javlja u sektorima gdje su potrebni brzi i pouzdani kontrolni mehanizmi, poput policije, pravosuđa i carine. Pored toga, Crna Gora se suočava i sa cyber prijetnjama, uključujući hakerske napade, krađu podataka i širenje dezinformacija, što postaje sve veći izazov u digitalizovanom društvu. Migracioni pritisci i nelegalni prelazak granica takođe predstavljaju bezbjednosni izazov, jer zahtijevaju koordinisane reakcije policije, carine i drugih bezbjednosnih službi. Izazovi poput ekstremizma i nasilnog ponašanja organizovanih grupa dodatno opterećuju kapacitete države i naglašavaju potrebu za jačanjem institucija, međunarodnom saradnjom i efikasnim pravosudnim sistemom, kako bi se osigurala stabilnost i bezbjednost građana.
RB/BI: Kako ocjenjujete trenutnu bezbjednosnu situaciju u Baru?
Pekić: Kao doktor nauka bezbjednosti, iako nemam pristup klasifikovanim podacima, mogu sagledati trenutnu bezbjednosnu situaciju u Baru kroz javno dostupne informacije i analize. Opšti bezbjednosni kontekst u Crnoj Gori pokazuje da je situacija stabilna, iako prisutni rizici poput organizovanog kriminala, trgovine narkoticima i šverca ostaju značajni. Političke podjele i neujednačeno povjerenje u institucije doprinose kompleksnijem društvenom okruženju, ali ne predstavljaju direktnu prijetnju po fizičku bezbjednost građana. Bar, kao primorski grad i turistički centar, karakteriše se standardnim urbanim izazovima. Nedavne policijske akcije u Baru rezultirale su pronalaskom ilegalnog oružja, uključujući pištolje, municiju i ručne bombe, što ukazuje na prisustvo potencijalno nasilnih elemenata. Policija pojačava nadzor tokom turističkih sezona, kako bi spriječila incidente i zaštitila javni red. Grad takođe ima značajan broj kladionica i kazina, što ne predstavlja direktnu bezbjednosnu prijetnju, ali može uticati na socio-ekonomske faktore kod ranjivih grupa. Glavni izazovi u Baru su prisustvo organizovanog kriminala i ilegalnog oružja, dok policija kontinuirano radi na prevenciji i suzbijanju ovih pojava. Procjena rizika za građane pokazuje da je nivo ozbiljnog kriminala umjeren, situacija je stabilna i pod kontrolom nadležnih institucija, ali su manji kriminalni događaji i dalje prisutni. Socijalni faktori, poput ekonomskih prilika i uticaja igara na sreću, predstavljaju dugoročne izazove za javnu bezbjednost, ukoliko se ne adresiraju preventivno. Bezbjednosna situacija u Baru može se ocijeniti kao stabilna i kontrolisana, uz aktivno djelovanje policije i institucija, ali sa jasno definisanim izazovima koji zahtijevaju kontinuiranu pažnju, posebno u segmentima organizovanog kriminala, kontrole oružja i prevencije socijalnih problema.
RB/BI: Da li se Bar može smatrati bezbjednim gradom za građane i turiste?
Pekić:Bar se može smatrati relativno bezbjednim mjestom za građane i turiste, uzimajući u obzir dostupne informacije o trenutnoj situaciji. Opšti nivo kriminala u Baru je umjeren, a policija kontinuirano radi na prevenciji i suzbijanju nezakonitih aktivnosti, uključujući organizovani kriminal i ilegalno oružje. Tokom turističkih sezona pojačava se nadzor kako bi se spriječili incidenti i očuvao javni red. Iako su zabilježeni manji kriminalni događaji i prisustvo ilegalnog oružja, nema podataka o masovnim ili sistemskim prijetnjama po bezbjednost. Socijalni i ekonomski faktori, poput uticaja igara na sreću ili prisustva kriminalnih mreža, predstavljaju dugoročne izazove, ali oni ne čine grad nesigurnim za svakodnevni život ili turističke posjete. Bar se može ocijeniti kao stabilan grad i pod kontrolom nadležnih institucija, uz standardne mjere opreza koje bi turisti i građani inače primjenjivali u bilo kojem većem urbanom centru.
RB/BI: Koji su najizraženiji bezbjednosni rizici u Baru?
Pekić: Najizraženiji bezbjednosni rizici u Baru krajem januara 2026. godine uključuju organizovani kriminal, ilegalno oružje, manje kriminalne radnje i socio-ekonomske izazove. Organizovane kriminalne mreže bave se švercom narkotika, krijumčarenjem i pranjem novca, iako obično ne ugrožavaju turiste direktno, predstavljaju latentni rizik od pojedinačnih nasilnih incidenata. Policijske akcije su otkrile pištolje, municiju i ručne bombe, što ukazuje na mogućnost izolovanih oružanih sukoba, posebno između kriminalnih grupa. Pored toga, prisutni su manji urbani kriminal i krađe, koji mogu pogoditi građane i turiste, posebno na frekventnim mjestima i tokom turističke sezone. Socijalno-ekonomski faktori, poput velikog broja kladionica i kazina, takođe mogu indirektno uticati na porast sukoba ili kriminalnih aktivnosti kod ranjivih grupa, dok turistički rizici uključuju sitne prevare, gužve i povećan rizik od saobraćajnih incidenata.
RB/BI: Koliko je važna saradnja između policije, carine i drugih službi bezbjednosti?
Pekić: Saradnja između policije, carine i drugih službi bezbjednosti je ključna za efikasnu borbu protiv organizovanog kriminala. Organizovani kriminal često obuhvata više ilegalnih aktivnosti poput: krijumčarenja droge, oružja, ljudi ili pranje novca, zbog čega razmjena informacija između ovih službi postaje neophodna. Policija može imati podatke o kriminalnim mrežama, carina o ilegalnom prometu robe, dok obavještajne službe prate aktivnosti kriminalaca, pa tako bez koordinacije ove informacije ostaju nepotpune i efikasnost borbe opada. Koordinacija operacija je jednako važna. Zajedničke akcije, poput racija ili hapšenja, zahtijevaju precizno usklađivanje, policija može otkriti mrežu, carina blokirati ilegalni promet na granici, a obavještajne službe pratiti rute i povezane kriminalce. Efikasnom saradnjom smanjuje se dupliranje napora, optimizuju resursi i ubrzava reagovanje. Osim toga, zajedničke analize i praćenje kriminalnih šema omogućavaju pravovremenu prevenciju, čime se smanjuje mogućnost štete. Takva koordinacija ne jača samo unutrašnje kapacitete, već i međunarodnu saradnju i povjerenje građana u državne institucije. U praksi, države koje efikasno povezuju policiju, carinu i obavještajne agencije postižu znatno bolje rezultate u suzbijanju organizovanog kriminala, jer nijedna služba sama ne može potpuno pratiti složene i transnacionalne kriminalne mreže.
RB/BI: Ima li država dovoljno kapaciteta za borbu protiv organizovanog kriminala?
Pekić: Država Crna Gora posjeduje institucionalne kapacitete za borbu protiv organizovanog kriminala, uključujući Specijalno državno tužilaštvo, specijalizovane jedinice MUP-a, Uprave policije i Agencije za nacionalnu bezbjednost. Zakonodavni okvir zemlje je uglavnom usklađen sa standardima Evropske unije i obuhvata zakone protiv organizovanog kriminala, korupcije i pranja novca. Međutim, praksa pokazuje da su kapaciteti u pojedinim segmentima nedovoljni. Broj specijalizovanih tužilaca i istražitelja je ograničen, a procesuiranje složenih kriminalnih mreža otežano je sporim sudskim postupcima i nedovoljnom zaštitom svjedoka. Finansijski i tehnološki resursi takođe predstavljaju izazov. Oprema i obuka nisu u potpunosti na nivou potreba za efikasno suzbijanje sofisticiranih kriminalnih aktivnosti. Ipak, Crna Gora značajno koristi međunarodnu saradnju, posebno sa EUROPOL-om, INTERPOL-om i regionalnim centrima, što povećava njenu sposobnost za borbu protiv transnacionalnih mreža. Uprkos ovim naporima, sama država nema dovoljno kapaciteta da u potpunosti eliminiše organizovani kriminal, naročito kada su u pitanju složeni i međunarodni lanci. Efikasnost u borbi protiv organizovanog kriminala u velikoj mjeri zavisi od daljeg jačanja institucija, povećanja ljudskih i tehnoloških resursa, te intenzivne međunarodne saradnje.
RB/BI: Kakvu poruku biste uputili građanima Bara kada je riječ o bezbjednosti?
Pekić: Građanima Bara bih poručio da bezbjednosna situacija u gradu zahtijeva smiren, odgovoran i racionalan pristup. Bar je bezbjedan grad za život i rad, ali njegova specifična pozicija, posebno u kontekstu luke i međunarodnih tokova, nameće potrebu stalne budnosti i institucionalnog djelovanja. Povjerenje građana u bezbjednosne institucije i njihova spremnost na saradnju predstavljaju jedan od ključnih stubova lokalne bezbjednosti. Istovremeno, važno je naglasiti da bezbjednost nije isključivo zadatak policije i drugih službi, već zajednički interes cijele zajednice. Odgovorno ponašanje, pravovremeno prijavljivanje sumnjivih aktivnosti i poštovanje zakona direktno doprinose očuvanju stabilnosti. Samo kroz partnerski odnos građana i institucija može se dugoročno očuvati bezbjedan i stabilan Bar.
RB/BI: Šta je, po Vašem mišljenju, ključno za unapređenje bezbjednosti u Baru i Crnoj Gori?
Pekić: Po mom mišljenju, ključno za unapređenje bezbjednosti u Baru, ali i u cijeloj Crnoj Gori, je jačanje povjerenja između građana i institucija, uz konkretne i vidljive mjere na terenu. Potrebna je profesionalna i nezavisna policija od bilo kakvog političkog uticaja i pritiska. Policija mora biti zaštićena od političkih i kriminalnih uticaja, dobro obučena i prisutna tamo gdje su problemi stvarni, a ne samo “na papiru”. Borba protiv savremenog organizovanog kriminala i korupcije je neizostavna za sveukupnu bezbjednost građana u Crnoj Gori. Bez ovoga nema trajne bezbjednosti. Građani moraju vidjeti da zakon važi za sve, bez izuzetaka. Prevencija je posebno važna zbog mladih, ulaganje u obrazovanje, sport, kulturu i zapošljavanje mladih je dugoročno jedna od najjačih bezbjednosnih mjera. Saradnja državnih organa i lokalne samouprave u Baru doprinosi sveukupnoj bezbjednosti njenih građana. Instaliranjem video-nadzora na kritičnim mjestima, saradnja policije i lokalne zajednice, održavanje komunalnog reda, samo su neke od smjernica za podizanjem nivoa bezbjednosti u gradu Baru.
RB/BI: Koliko je važan veting u sektoru bezbjednosti i kako ga treba sprovoditi?
Pekić: Veting u bezbjednosnim institucijama predstavlja jedan od najvažnijih reformskih procesa u savremenim bezbjednosnim sistemima. Njegova suština je provjera profesionalnog, etičkog i bezbjednosnog integriteta zaposlenih, uključujući zakonitost rada, porijeklo imovine i eventualne veze sa kriminalnim ili interesnim strukturama. Cilj vetinga nije revanšizam niti politički obračun, već uspostavljanje sistema u kojem ključne bezbjednosne funkcije obavljaju ljudi od povjerenja i profesionalnog kredibiliteta. Posebno je važno naglasiti da veting mora biti zakonit, transparentan i depolitizovan, sa jasno definisanim kriterijumima i mehanizmima kontrole. Ukoliko se sprovodi selektivno ili pod političkim pritiscima, on može proizvesti kontraefekat i dodatno urušiti povjerenje u institucije. Zato veting treba posmatrati kao dugoročan i institucionalni proces, a ne kao jednokratnu mjeru. U kontekstu Crne Gore, veting je neophodan korak ka jačanju institucionalnog integriteta bezbjednosnog sektora i efikasnijoj borbi protiv organizovanog kriminala. Istovremeno, mora biti praćen jačanjem kapaciteta institucija, zaštitom profesionalaca i jasnom političkom porukom da su bezbjednosne institucije servis države i građana, a ne bilo kojih interesnih grupa.
