Tokom osmog međunarodnog cenzusa kudravog pelikana, sprovedenog krajem maja, na Skadarskom jezeru je registrovano 325 jedinki, dok su tokom prethodnog cenzusa, 2024. godine, registrovane 174 jedinke. To je za 151 jedinku više nego prije dvije godine i predstavlja ohrabrujući podatak za očuvanje ove vrste, kazali su “Danu” iz Nacionalnih parkova Crne Gore.

Kada je riječ o uspješnosti gniježđenja, situacija je nešto drugačija. Na lokalitetu Mali Moračnik ove godine registrovana su 72 mlada pelikana, dok ih je prethodne godine bilo 90.

“Na slabiji reproduktivni uspjeh uticale su nepovoljne vremenske prilike i visok vodostaj Skadarskog jezera, zbog čega je gniježđenje kasnilo, a dio gnijezda bio potopljen. Uprkos tome, zabilježen broj mladih pokazuje da je kolonija uspjela da ostvari određeni reproduktivni uspjeh i u nepovoljnim uslovima. Važno je istaći da se monitoring kudravog pelikana na Skadarskom jezeru sprovodi tokom cijele godine. Na taj način pratimo ne samo brojnost, već i kretanje ptica, njihovo zadržavanje na jezeru, gniježđenje i uspješnost podizanja mladih. Upravo nam kontinuirano praćenje omogućava da bolje razumijemo promjene u populaciji i prepoznamo faktore koji utiču na njeno stanje”, ističu iz Nacionalnih pakova.

Dodaju da je broj prebrojanih pelikana u 2026. veći nego 2024. godine, što ukazuje na pozitivan trend brojnosti, dok ovogodišnji rezultati gniježđenja pokazuju da reproduktivni uspjeh može značajno varirati u zavisnosti od vremenskih i hidroloških uslova.

U Nacionalnim parkovima ističu da su prioriteti redovno održavanje i obnavljanje vještačkih platformi za gniježđenje, sprečavanje uznemiravanja kolonije, kontrola nelegalnog ribolova, očuvanje staništa i nastavak monitoringa – od broja gnijezda i jaja do razvoja mladih ptica.

“Važna je i saradnja sa kolegama iz susjednih država, jer se pelikani kreću i izvan granica Crne Gore. Kudravi pelikan je, prema globalnoj IUCN klasifikaciji, gotovo ugrožena vrsta (NT), pa dobri rezultati pojedinih popisa ne znače da opasnosti više nema. Najvažnije je da kolonija iz godine u godinu ima uslove da uspješno izvede mlade”, naglašavaju iz NPCG.

“Zato je važno nastaviti cjelogodišnji monitoring, jer tek na osnovu višegodišnjih podataka možemo pouzdano procijeniti dugoročno stanje i trend populacije kudravog pelikana na Skadarskom jezeru”, pojašnjavaju iz NPCG.

Za kudravog pelikana na Skadarskom jezeru posebno je važno da kolonija tokom gniježđenja ima mir i bezbjedna gnijezda.

“Koliko vremenski uslovi mogu uticati na to pokazala je upravo 2026. godina: visok vodostaj i obilne padavine na početku sezone potopili su dio gnijezda i odložili gniježđenje. Posledice se vide u manjem broju registrovanih mladih na Malom Moračniku u poređenju sa 2025. godinom. Drugi ozbiljan rizik predstavlja uznemiravanje kolonije. Približavanje plovila, turista i drugih posjetilaca tokom gniježđenja može natjerati odrasle ptice da privremeno napuste gnijezdo, čime jaja i mladunci ostaju izloženi opasnosti. Zato je važno da se u neposrednoj blizini gnijezdilišta poštuju pravila kretanja i plovidbe, naročito u reproduktivnom periodu. Dugoročno, zaštita podrazumijeva i očuvanje močvarnih staništa, kvaliteta vode i ribljeg fonda, od kojeg pelikani zavise. Pažnju zahtijeva i rizik od zaraznih bolesti, prije svega visokopatogene avijarne influence, odnosno ptičijeg gripa, koja je izazivala velika uginuća u pojedinim kolonijama pelikana van Skadarskog jezera. Tokom 2026. godine imali smo i konkretne primjere koliko je saradnja sa brodarima i lokalnim stanovništvom važna. Zahvaljujući pravovremenim prijavama i reakcijama, nekoliko ugroženih pelikana zbrinuto je, upućeno na veterinarske preglede i potom vraćeno u prirodno stanište. Istovremeno su registrovana dva slučaja uginuća. Jedan se odnosi na pelikana koji je u Albaniji bio opremljen GPS/GSM odašiljačem, a uginuo je na području Pančevih oka. Podaci sa uređaja pomažu nam da pratimo kretanje ptice i utvrdimo gdje je zabilježeno uginuće, ali sami po sebi ne otkrivaju njegov uzrok”, objašnjavaju iz Nacionalnih parkova.