U Dvorcu kralja Nikole, u okviru Zavičajnog muzeja Kulturnog centra Bar, u petak, 9. oktobra sa početkom u 19:00 časova, biće svečano otvorena izložba „Evo šta sam dosad naučio“ Miltona Glejzera, jednog od najuticajnijih američkih grafičkih dizajnera 20. vijeka i autora kultnog znaka INY.

Gostovanje izložbe u Baru nosi poseban značaj jer predstavlja prvu gostujuću izložbu u Dvorcu kralja Nikole nakon njegove rekonstrukcije i ponovnog otvaranja za javnost, čime zvanično počinje i nova izlagačka sezona ove ustanove. Nakon višegodišnjeg perioda obnove, jedan od najznačajnijih muzejsko-kulturnih prostora u Baru novo poglavlje izložbenog programa započinje predstavljanjem stvaralaštva autora čiji je rad ostavio neizbrisiv trag u istoriji svjetskog grafičkog dizajna.

Na svečanom otvaranju prisutnima će se obratiti dr Sarita Vujković, direktorka Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske, dr Anastasija Miranović, istoričarka umjetnosti, kao i Goran Pajović, rukovodilac OJ Zavičajni muzej u JU Kulturni centar Bar.

Postavka obuhvata 40 plakata i vizuelnih rješenja Miltona Glejzera iz zbirke Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske, koji predstavljaju vrijedan poklon istaknutog dizajnera i ilustratora Mirka Ilića ovoj ustanovi. Poseban segment izložbe čini izbor Glejzerovih tekstova i razmišljanja o umjetnosti, dizajnu i odgovornosti vizuelne komunikacije, koja i danas predstavljaju važan referentni okvir savremene dizajnerske prakse.

Važan kontekst izložbe čine dugogodišnje prijateljstvo i profesionalna saradnja Miltona Glejzera i Mirka Ilića na njujorškoj dizajnerskoj sceni, koji su zajedno objavili i uticajnu knjigu The Design of Dissent. Ilićev poklon Muzeju predstavlja ne samo vrijednu donaciju, već i čin prenošenja značajnog dizajnerskog nasljeđa novim generacijama.

Izložbu je priredio Muzej savremene umjetnosti Republike Srpske, uz podršku Ambasade Sjedinjenih Američkih Država u Bosni i Hercegovini, povodom obilježavanja 250 godina nezavisnosti SAD, u okviru inicijative „Freedom 250“. Gostovanje u Baru realizuje se u saradnji sa JU Kulturni centar Bar, nastavljajući regionalno predstavljanje ovog značajnog segmenta muzejske kolekcije.

Milton Glejzer (1929–2020) obilježio je istoriju grafičkog dizajna i vizuelne kulture druge polovine 20. vijeka. Tokom više od šest decenija stvaralaštva dizajnirao je stotine plakata, publikacija, brojne vizuelne identitete i časopise, a bio je i jedan od osnivača čuvenog studija Push Pin Studios i magazina New York. Njegov znak INY, nastao 1977. godine, postao je jedan od najprepoznatljivijih simbola pop-kulture, dok se njegova djela danas nalaze u kolekcijama vodećih svjetskih muzeja i galerija.

The post Prva postavka u obnovljenom Dvorcu kralja Nikole: Plakati dizajnerske legende Miltona Glejzera pred barskom publikom first appeared on BARinfo.

Predsjednik Opštine Bar, Dušan Raičević, istakao da je lokalna uprava tokom realizacije projekta bila u stalnoj komunikaciji sa Upravom za zaštitu kulturnih dobara kako bi se sve faze rekonstrukcije realizovale uz puno poštovanje zahtjeva zaštite kulturnog dobra, ali da, pored toga, zvanično prihvatanje izvedenih radova predstavlja konačnu potvrdu odgovornog i studioznog pristupa lokalne uprave ovom poslu.

Raičević je podsjetio da su tokom izvođenja radova otkriveni brojni nalazi koji nijesu mogli biti u potpunosti sagledani u fazi izrade projektne dokumentacije, od stanja konstrukcije do novotkrivenih orginalnih slojeva zidnog slikarstva i drugog.

„Svaki od tih nalaza zahtijevao je dodatne analize, stručne procjene i pažljiv pristup. Mogli smo insistirati na tome da se rok po svaku cijenu ispoštuje, ali bi to u slučaju kulturnog dobra ovakvog značaja značilo da kvalitet podredimo rokovima. Opština Bar je izabrala drugačiji put, i to onaj koji je podrazumijevao da se svaki element obnovi na način koji odgovara značaju i vrijednosti Dvorca kralja Nikole. Danas imamo još jednu formalnu potvrdu da je takva odluka bila ispravna, a reakcije svih građana i turista koji su već obišli Dvorac nakon obnove govore u prilog tome”, kazao je Raičević.

Rekonstrukcija Dvorca kralja Nikole, prva u ovom obimu nakon više od četiri decenije, obuhvatila je građevinske i konzervatorsko-restauratorske radove, kao i uređenje enterijera objekta, uz novu muzejsku postavku, a Opština Bar je za realizaciju ovog projekta iz lokalnog budžeta izdvojila 2,31 miliona eura.

Nakon obnove, kao jedan od najprepoznatljivijih simbola Bara i Crne Gore, Dvorac na Topolici je sačuvao svoju autentičnost i istorijski identitet, ali danas ujedno odgovara svim savremenim zahtjevima muzejske djelatnosti.

The post Opština Bar: Zvanično potvrđen kvalitet obnove Dvorca kralja Nikole first appeared on BARinfo.

Susret je održan u koncertnoj sali Dvorca kralja Nikole, prostoru koji je djeci pružio i poseban doživljaj. Šišević, koji je i ovog ljeta na Barskom ljetopisu priredio izuzetan koncert, djeci je približio klavir na način prilagođen njihovom uzrastu, kroz muziku, razgovor i neposredan kontakt sa instrumentom.

Muzičke aktivnosti u „Svetioniku“ trajale su tokom čitavog ljeta. Djeci su instrumente predstavljali njihovi roditelji, bake i djedovi, kao i drugi muzički gosti iz Bara. Najmlađi su tako imali priliku da čuju različite zvuke i vide instrumente uživo.

Među gostima bila je i solistkinja Nikolija Pandurica, dok su djeca mogla da čuju flautu, tarabuku i daire, ali i da se sama oprobaju u sviranju. Djed Dragan predstavio im je harmoniku, dok su mame Tamara i Mina zasvirale na klaviru i gitari. Posebnu pažnju mališana privukao je samouki dječak Vuk Pešić iz Bara, koji je svirao gusle i frulu, a potom svoje instrumente prepustio djeci da ih i sama isprobaju.

Na ovaj način, muzika je u „Svetioniku“ bila prilika za istraživanje, igru i otkrivanje novih interesovanja. Djeca su mogla da vide da iza svakog instrumenta stoje drugačiji zvuk, način sviranja i priča, ali i da se u muzici mogu pronaći oni koji tek prave prve korake.

Posebno mjesto u ovogodišnjim aktivnostima zauzela je i posjeta renoviranom Dvorcu kralja Nikole. „Svetionik“ je prva predškolska ustanova koja je sa svojim mališanima posjetila obnovljeni muzejski prostor.

„Utisci nakon posjete nastavili su da žive i kroz dječje stvaralaštvo. Inspirisana dvorcem, djeca su naslikala veliki broj crteža sa njegovim motivima i poklonila ih Muzeju“, kazala je mr Ivana Durutović, direktorka PPU „Svetionik“.

Za „Svetionik“ je ova godina značajna i zbog jubileja. U novembru obilježavaju 25 godina od osnivanja, a tim povodom u Baru će biti priređena tradicionalna manifestacija „Pjesmom do zvijezda“, koja će okupiti oko 800 djece predškolskog uzrasta iz cijele Crne Gore.

Uz redovne aktivnosti, sa mališanima rade nastavnice predškolskog vaspitanja, profesorica engleskog jezika, logoped, pedagog, nutricionista, trener sporta i drugi stručni saradnici, pa se program oblikuje tako da djeca kroz igru i različite sadržaje imaju priliku da razvijaju znanja, kreativnost i socijalne vještine.

U „Svetioniku“ je u toku i upis novih polaznika, kao i potpisivanje ugovora za narednu vrtićku godinu.

The post Muzika i igra u vrtiću Svetionik first appeared on BARinfo.

The post Video: Kako izgleda unutrašnjost obnovljenog Dvorca kralja Nikole first appeared on BARinfo.

Ovaj dvorac na neki način predstavlja spomenik ”izlasku Crne Gore na more”.

Kada je mala planinska država dobila izlaz na more na ovom prostoru, knjaz je tada u more bacio prsten. Bilo je to vjenčanje Crne Gore sa morem.

Zato, kada se otvori kapija i uđe u prostrani dvorski park sa raznovrsnim i rijetkim drvećem, zakorači se u prošlost, u vrijeme s’ kraja XIX vijeka, kada je poslije Berlinskog kongresa u Crnoj Gori otpočela živa graditeljska aktivnost. Gradili su se i obnavljali putevi i mostovi, utvrđivali pristani, urbanizovali dobijeni gradovi i priobalni pojas. Sudeći prema arhivskoj građi, bilo je to vrijeme kada se više gradilo nego što se o tome pisalo i objavljivalo. Zbog nepostojanja graditeljske tradicije, nedostaju podaci o boravku stranih majstora – graditelja jer domaćih najvjerovatnije nije ni bilo.

Jedno ime, ipak se izdvojilo. Josip Slade, Trogiranin (Dalmatinac) porijeklom, inženjer pomorske vlade u Trstu, dolazi na poziv crnogorske Vlade 1877. godine. Pečat njegovog graditeljskog i projektanskog umijeća nose mnoge javne zgrade, diplomatska predstavništva i dvorske rezidencije, izgrađene u Crnoj Gori tokom devete decenije XIX vijeka.

Iako nema tačnih podataka o projektantu i godini gradnje, za ljetnjikovac u Baru može se prema stilu tvrditi da predstavlja Sladeovo djelo. Svi dvorci kralja Nikole uglavnom su dvospratna zdanja izgrađena u neoklasicističkom stilu. To važi kako za Plavi dvorac na Cetinju, tako i za Dvorac na Topolici koji zajedno sa parkom odražava mediteransko graditeljstvo s kraja XIX vijeka. Izvjesna stilska nedorečenost predstavlja obilježje provincijalne arhitekture. Zanimljivo je, međutim, da mješavina različitih stilova na ovom zdanju ne odudara i ne narušava opšti utisak cjeline. Kada je u pitanju vrijeme gradnje, pretpostavlja se da je građen uporedo sa Zetskim domom na Cetinju. Taj zaključak se izvodi posredno iz novinskog teksta koji je objavljen u listu “Glas Crnogorca” 1. juna 1888. godine. Zabilježeno je: “da su Njegova svjetlost knjaz Petar Karađordjević i knjeginja Zorka pošli u Bar”. To je dokaz da je Dvorac u sastavu dvorskog kompleksa koji je kao roditeljski poklon dobila knjeginja Zorka, već bio završen.

Kako se priče o dvorcima ne mogu zamisliti bez “dvorskih priča”, evo nekih zanimljivosti. Poslije Zorkine smrti, a prije odlaska knjaza Petra sa djecom u Švajcarsku, knjaz Nikola je 1888. godine otkupio Dvorac na Topolici od zeta, vrativši ga tako u svoj posjed. Svejedno je da li će se ovaj gest shvatiti kao nenametljiva novčana pomoć djeda unucima za školovanje ili kao postupak kojim se prisustvo druge dinastije odstranjuje sa tla Crne Gore. U svakom slučaju predstavlja dokaz da i u porodičnim odnosima, kao i u državnim poslovima, malo diplomatije nije naodmet.

U krugu dvorskog kompleksa nalazi se i tzv. knjažev staklenik. To je nekada bila “prva staklena bašta” u Crnoj Gori, a posljednjih godina bio je ekskluzivni restoran.

Knjeginja Zorka je bila najstarija kćer kralja Nikole, koja se udala za knjaza Petra Karađorđevića koji je kasnije postao kralj Srbije. Sa njim je imala troje djece koja su rasla na Cetinju. Poslije njene smrti, djeca su otisla u Švajcarsku na školovanje. To je bilo vrijeme kada su Srbijom vladali predstavnici dinastije Obrenović, koja se na srpskom tronu smjenjivala sa porodicom Karađorđević. Pošto su Karađorđevići bili porijeklom iz mjesta Topola u Srbiji, cio prostor na kojem je u Baru izgrađen dvorski kompleks nazvali su Topolica.

The post Jelica Pantović: Dvorac kralja Nikole first appeared on BARinfo.

Kompletna temeljna rekonstrukcija započela je još 2023. godine, radovi su povjereni renomiranoj firmi “KOTO” iz Beograda, a razlog za ovoliko odlaganje svečanog otvaranja bio je niz neočekivanih otkrića tokom same sanacije. Ekipu Bar Infa i Radio Bara, kao prvog medijskog tima koji kamerom i fotografijama prezentuje novi izgled Dvorca, dočekali su Đorđe Milosavljević – glavni arheolog-konzervator i Anja Todorović – arhitekta u firmi KOTO, rukovodilac ogranka u Crnoj Gori.

I jedno i drugo su jedinstveni u ocjeni da je rekonstrukcija odrađena relativno brzo, s obzirom na nove okolnosti, te da je sada Dvorac najbliži originalu iz vremena Petrovića. “Po našim podacima, rekonstrukcije su rađene 1970. godine i 1984. nakon zemljotresa, a negdje 2007. odrađena je obnova fasade. Imali smo u rukama planove, nacrte, arhivska dokumenta, fotografije, sve što se iz prošlosti moglo pribaviti. Sva nova saznanja koja su prikupljena prilikom demontažnih radova su ponovo procesuirana i implementirana u novi projekat, što je iziskivalo iznova nove zakonske procedure, samim tim i pomjeranje rokova“, kažu oni.  

I letimičan pogled na Dvorac spolja donosi drugačiju sliku od one na koju smo navikli. Obilazak unutrašnjosti utisak mnogostruko pojačava. Na samom ulazu, vrata su očišćena od naslaga boje, tako da se vide rozete i ostali ukrasi, u centralnom hodniku su nove, moderne led lampe, a na svakoj od soba, u prizemlju i na spratu obnovljeni su trobojni vitraži.

Glavnu novinu na prizemlju predstavlja rekonstruisana balska dvorana. Parket na podu je drugačije, suptilnije dizajniran, novo je osvjetljenje, a u nju se više neće ulaziti na dosadašnja vrata. Nekadašnji depo, sa strane, preuređen je u neku vrstu preddvorane sa garderobom, pa će se kroz ovu prostoriju ulaziti u glavnu salu. Predviđen je i lift za osobe sa posebnim potrebama.

Na krovu Balske dvorane postoji terasa, na koju se decenijama rijetko izlazilo jer boravak nije donosio osnovnu sigurnost zbog opterećenja, ali i zbog niske ograde. Đorđe i Anja kažu da je taj dio rekonstrukcije bio poseban izazov.

„Balska dvorana je prokišnjavala, a ranije su taj problem pokušavali da riješe dodavanjem slojeva betona i hidroizolacije, što je uništilo statiku. Bilo je dodato nekih 30 cm debljine betona na osnovni podni nivo balkona, što je nekih 700 kg po metru kvadratnom bespotrebnog tereta. Čim smo to uklonili, balkon više nije bio opasan za izlazak. Time smo spustili i pod, pa je tako ograda sada na bezbjednoj visini. Uz to, uradili smo sondiranje slojeva i sondiranje greda da su utvrdi količina armature. Rezultate je obradio naš kolega Kolja Muravljev i dao rješenje sanacije karbonskim trakama, to je nova generacija armature – umjesto debelih žica su stabilne karbonske trake. Urađena je nova ploča, hidroizolacija i vraćen kamen koji je najsličniji originalnom. Imali smo i još jedan problem, vrlo konkretan – nismo znali kako je tačno pod balkona izgledao, a to smo otkrili tek kad je izašla fotografija u knjizi ‘Dvorci Petrovića’ gdje se vidi kralj kako sjedi na balkonu, a pod je u vidu roze-bijelih šahovskih polja“, navode Đorđe i Anja.

Na gornjim spratovima Dvorca krije se najveće otkriće – ispod debelih naslaga betona izronile su originalne zidne dekoracije. Pred konzervatorima se otvorilo novo pitanje – šta raditi s tim, jer bi restauracija crteža znatno povećala troškove, i odložila otvaranje objekta. Gradska uprava je bila decidna u tome da se takav biser mora sačuvati, i odvojila dodatni novac za to.  

Crteži raznih motiva, cvijeća, riba, makova, ptica, jelena… dokazuju raskoš lagodnog života kraljevske porodice u Baru. Ima ih u bukvalno svim prostorijama na dva gornja sprata, ali i u hodnicima.

„Cio dvorac je bio ukrašen zidnim dekoracijama, što je bilo pravilo ljetnjikovaca i vila, čak i mnogo manje važnijih nego što je ovaj objekat. Ta se praksa vezuje za kraj XIX i početak XX vijeka. Naišli smo na problem jer su 1984. godine, kad je rađena statička sanacija, svi unutrašnji zidovi obloženi debelim slojem betona, što je zarobilo ove dekoracije i gotovo ih sve uništilo. Na svu sreću, postoje pregradni zidovi od betona iz neke od faza dograđivanja krajem XIX vijeka, i na njima je sačuvana originalna dekoracija, kao i na mansardi. Sve gdje se moglo doći do stare izvorne dekoracije, ona je sačuvana, rekonstruisana i prezentovana na uvid javnosti i budućim posjetiocima Dvorca. Važno je istaći da su vlasnici mijenjali izglede zidova na svih recimo pet godina, pa se mogu vidjeti sačuvani na jednom zidu ostaci nekoliko perioda slikanja tim ukrasnim šablonima“, ističe Milosavljević.  

Iz centralne sobe izlazi se na potpuno obnovljeni balkon sa podom istovjetnim balkonu iznad balske dvorane, a drvenarija koja je decenijama bila najveći problem objekta potpuno je obnovljena. Prozori imaju originalan izgled, a načinjeni su od ariša, četinara koji je ubjedljivo najbolji za tako nešto.

Sa zadnje strane objekta aktiviran je izlaz koji sada vodi u laboratoriju. Istraživanjima je utvrđeno da je prostorija koja je godinama bila zazidana, a nakon toga služila kao podrum, u stvari bila bistijerna u kojoj se čuvala voda. Poseban odjeljak je zauzimao veliki kazan, danas potpuno obnovljen, u kome se grijala voda za kraljevsku familiju.

„Vidi se da je prostorija zasvođena. U prvu prostoriju je dolazila voda, potom išla kroz filtere od kamenja i uglja do druge dvije prostorije odakle je cijevima dovođena do prostorija gdje su ih koristili članovi dinastije Petrović. Zidovi su obloženi hidrauličnim malterom i zato znamo da je bila bistijerna, do početka svoda. Očuvan je i jedan zdenac, dok je drugi potpuno zazidan“, ističe arheolog-konzervator.

I ne, iako se ta bajkovita priča proteže mnogo godina unatrag, nije postojao podzemni tunel od podruma do Gvardije, u slučaju bjekstva. Realno, čemu bi služio tajni prolaz za bijeg dugačak samo nekoliko desetina metara?

„Nema tajnog prolaza i teško da ga je ikada bilo. Odradili smo jednu sondu na mjestu gdje su ljudi navodili eventualno postojanje tajnog prolaza i ništa nema osim zemlje“, jasni su Milosavljević i Todorović.

Zadnje stepenište dobilo je novo, umiveno ruho. Obnovljeno je novim ciglama, rađenim na starinski način, a napor arheologa nagrađen je i malim otkrićem.

„Do 1895. objekat je služio kao ljetnikovac Petra i Zorke Karađorđević, a onda u Bar dolazi knjaz Danilo Petrović. Tada ovo nije bilo funkcionalno kao dvorac, već kao kuća za odmor, pa je, shodno željama mladog princa, sve preuređeno – dodata je mansarda, pa zadnje stepenište, a 1909. i balska dvorana. Takvog stepeništa ima na svim dvorcima Petrovića, samo što je ovo jedino građeno opekom, ostala su od kamena. Zanimljivo, kad smo skidali staru ciglu pronašli smo kao spoliju djelove nekog doprozornika ili nadvratnika sa mnogo starijeg objekta, dok je u temeljima kamen novoklesan baš za ovaj objekat“, zaključuje Milosavljević, dodajući odgovor na pitanje koje mu stalno postavljaju: „Na osnovu svih fotografija i dostupnih arhivskih dokumenata, ovo danas je originalna boja Dvorca, crven je bio samo od 1984. do 2007. godine“.

I kule Gvardije su u fazi završnih radova. Jedna će biti suvenirnica, a druga kafić. U drugoj fazi uređenja kraljevog kompleksa biće odrađen eksterijer – park Dvorca, staze u njemu, fontana i botanička bašta.

Rad na Dvorcu je svakako jedan od najkompleksnijih poduhvata toga tipa ikada na južnom Jadranu. Iščekivanje dugo više od dvije godine ubrzo će biti okončano, nakon što se barski Zavičajni muzej artefaktima useli u nove prostorije. Kompletan novac za ovaj opsežan i težak posao, uključujući konzervatorske radove i uređenje enterijera sa namjestajem, obezbijedila je Opština Bar. Nezvanično, radi se o sumi od blizu dva miliona eura.

I da se vratimo na početak priče.

Dvorac kralja Nikole niko nikada tako nije zvao, dok je bio u upotrebi. Od nastanka po projektu arhitekte Josipa Sladea do podizanja mansarde, objekat se zvao Vila Topolica, i kao takav upisan je na svim razglednicama. Od podizanja mansarde pa sve do kraja crnogorske države, objekat se zove Dvorac prijestolonasljednika Danila (koji je u njemu najčešće od svih Petrovića boravio, još od odlaska Karađorđevića 1895. godine). I svi novinski natpisi, domaći i strani, potvrđuju to: u svakom od njih se ističe da je to “Dvorac knjaza prijestolonasljednika Danila”. I ničiji drugo.

Ne zna se tačno kad je objekat nazvan “Dvorac kralja Nikole”, najvjerovatnije u decenijama nakon Drugog svjetskog rata.

The post VIDEO, FOTO: Prvi put u potpuno obnovljenom Dvorcu kralja Nikole first appeared on BARinfo.

Nakon što su Dvorac danas obišli predsjednik Opštine Dušan Raičević i direktorka Kulturnog centra Aleksandra Grabež sa saradnicima, tu priliku su imali i novinari. Predstavnici izvođača radova i nadzornog organa, predstavili su dosadašnje rezultate, razloge izmjene dinamike radova, kao i novootkrivene nalaze koji su uticali na produžetak rokova realizacije projekta.

Prema riječima Đorđa Milosavljevića, predstavnika izvođača radova, konzorcijuma “KOTO” doo Beograd, u toku su završni zanatski radovi na Dvorcu kralja Nikole.

“Do sada je urađena statička sanacija Balske dvorane i konstrukcije Dvorca, završena je rekonstrukcija fasade, njeno bojenje i ugradnja fasadne stolarije. Restaurirano je i spoljno stepenište. U toku su radovi na postavljanju kamenog popločanja iznad Balske dvorane, molersko-farbarski radovi na svim spratovima i ugradnja unutrašnje stolarije. Parket je dopremljen i njegovo postavljanje očekujemo naredne sedmice, kao i muzejski mobilijar i namještaj“, kazao je Milosavljević, dodajući da je do produžetka radova došlo zbog brojnih izmjena i dopuna projekta, kao i zbog novih nalaza otkrivenih tokom izvođenja.

„Jedno od najznačajnijih pitanja bila je statička sanacija Balske dvorane, koja je zbog bezbjednosnih razloga ranije bila zatvorena. Sada će, nakon sanacije, biti otvorena i dostupna posjetiocima“, pojasnio je Milosavljević.

“Ovom poslu se mora pristupiti vrlo odgovorno, jer nas na to obavezuje Zakon o zaštiti kulturnih dobara“, istakao je prof. dr Goran Radović, predstavnik stručnog i konzervatosrkog nadzora radova na Dvorcu kralja Nikole. On je naglasio da je Dvorac kulturno dobro od neprocjenjive vrijednosti za državu i identitet građana, te da svaka intervencija mora biti sprovedena u skladu sa konzervatorskom strukom.

„Svi elementi, bilo da su dekorativni, stolarski ili konstruktivni, izrađuju se po uzoru na postojeće. Time se čuva autentičnost objekta, ali i unaprjeđuje njegova funkcionalnost, naročito kroz ugradnju termopan stakala koja ne narušavaju izgled, a doprinose energetskoj efikasnosti“, objasnio je Radović, podsjetivši da su u konzervaciji rokovi često promjenljivi.

„Na kulturnim dobrima često dolazi do otkrića koja zahtijevaju dodatna istraživanja i izradu novih elaborata. Zato su rokovi orijentacioni, jer nikada ne možete znati šta će se otkriti i u kom obimu. Novim otkrićem zidnog slikarstva, ovaj objekat je dobio na svom značaju i njegove kulturne vrijednosti su porasle. Vraćanjem autentičnosti kroz zidno slikarstvo, dobijamo novu muzejsku postavku, novi eksponat. Ovaj objekat dobija potpuno vrijednu dimenziju i biće jedini u Crnoj Gori u čijem će rezidencijalnom dijelu biti prezentovano i zidno slikarstvo. Očuvanje autentičnosti je važnije od rokova završetka rekonstrukcije Dvorca”, zaključio je Radović.

Vladimir Petrović, slikar restaurator je ponosan na svoj tim i na ono što ostavljaju Baranima i posjetiocima muzeja. Na projektu je, prema njegovim riječima, radilo između pet i osam restauratora. Posao je, kaže, zahtjevan, ali ga i ispunjava.

„Radili smo sa prirodnim pigmentima i akvarel bojama, poštujući principe reverzibilnosti – sve što se radi mora da se ukloni bez oštećenja originala. Iako su uslovi, posebno ljeti, bili teški, zadovoljstvo koje donosi konačan rezultat vrijedno je truda”, zadovoljan je Radović.

Govoreći o zidnom slikarstvu, Milosavljević je istakao da su na pojedinim površinama pronađena i do tri sloja boje iz različitih perioda.

„Odluka o tome koji će se sloj prezentovati, zavisila je od stepena očuvanosti i istorijske vrijednosti nalaza. Na nekim mjestima odlučili smo da prikažemo više slojeva, jer i to svjedoči o istoriji i promjenama kroz koje je dvorac prolazio“, zaključio je on.

Podsjetimo, izvođenje radova na rekonstrukciji Dvorca kralja Nikole je započeto u novembru 2023. godine. Prvobitni plan je predviđao da traje devet mjeseci, ali su pomenute okolnosti usporile proces.

The post PHOTO – Dr Radović: Očuvanje autentičnosti bitnije od rokova završetka rekonstrukcije Dvorca first appeared on BARinfo.

Knjaz Nikola Petrović je tokom druge polovine XIX i početkom XX vijeka pomagao osnivanje nekoliko vinogradarsko-voćnih rasadnika u kojima je vršena produkcija loznih evropskih i američkih reznica i kalemova, ali i drugog ukrasnog bilja, a permanentno je obogaćivan floristički fond oko knjaževskih rezidencija.

Rasadnici su se uglavnom nalazili u blizini rezidencija Petrovića ili nekadašnjih zemljodjelskih škola u Danilovgradu i Podgorici. Pored ovih, osnovani su državni rasadnici u Baru, Kolašinu, Nikšiću i neki manji u drugim mjestima (Morača). Knjaz/kralj Nikola je dio svojih aktivnosti i odmora provodio u rezidencijama u Podgorici, Baru, Njegušima, Rijeci Crnojevića i Nikšiću. One su bile okružene značajnim poljoprivrednim kompleksima koji su sadržavali i veliki broj kulturnih ukrasnih biljaka.

Pored građevinskih objekata, opreme i pokućstva, za nas je zaostavština Petrovića interesantna kao jedno veliko florističko bogatstvo, koje se nalazilo na konfiskovanim imanjima dinastije. Među ovom florom bilo je dosta ukrasnog i šumskog bilja, ali i voćnih i loznih vrsta. Nadzor nad dobrima, a naročito državnim i konfiskovanim zgradama, bio je jako nemaran.

Zgradu “Topolice” u Baru odmah nakon rata zaposjelo je ondašnje Načelstvo i brzo nakon njihovog iseljenja te prostorije su zaposjele vojne vlasti (Komanda 29. pješadijskog puka). Tek su aprila 1922. godine Načelnik sreza barskog i vojna komanda načinili ugovor o plaćanju najma do aprila 1923. Nakon isteka ugovora, on nije obnavljan. Zgrade na Topolici bile su dijelom oštećene, a Komanda puka je i dalje samovoljno koristila pomenute prostorije. Dio namještaja iz dvora na Topolici uzeo je i arcibiskup barski i primas srpski u Baru, g. Dobričić, pravdajući se nemogućnošću nabavke novog namještaja. Između ostalog, Arcibiskupija je zadužila 55 komada namještaja (klavir, ormar sa ogledalom, astal, dvije fotelje, trokrilno ogledalo, ormarić japanske izrade sa mermernom pločom, dva pletena astala, dvije veće i jedna manja fotelja, dva velika svijećnjaka, tri bonegracije, sto za trpezariju i dr).

Nakon naređenja Generalne direkcije državnih dobara, Uprava državnih dobara obavila je popis, koji je okončan 1926. Na spisku od 4. 06. 1926. se iz današnje barske opštine nalazilo: staklena bašta za južno voće/St. Bašta (Bar); – ziratno zemljište, voćnjak, park, livada, pašnjak i šuma/zabran Topolica (Bar); voćnjak, vinograd, livada i šuma/imanje Kaluđerovac (Virpazar).

Na IX sjednici Oblasne skupštine pokušano je 1927. da se imovina Petrovića vrati pod kontrolu Zetske oblasti. Veliki je župan, i pored prihvatanja ovog predloga od strane Oblasne skupštine, odbio da ga sprovede, smatrajući da stoji u opreci sa postojećim zakonskim odredbama. Iste godine nastavljeno je sa arendiranjem imanja i zgrada u vlasništvu države i dinastije Petrović.

U Baru, imanje „Topolica“ nalazilo se na samoj morskoj obali i, pored zgrade dvorca, malog dvorca, perjaničkog stana, dvije stražarice, dvorske garaže, kuhinje, vešernice, dvije dvorske štale, staklene bašte, kuće za baštovane (unutar imanja), obuhvatalo je površinu od 116 hektara. Sastojalo se od obradivog zemljišta, “sa jednim delom bivših vinograda, drugim delom iz livada za prvoklasnu kosidbu i ispašu, a trećim delom pod voćnjacima i šumom”. Na imanju je bilo 1846 prvoklasnih maslinovih korijena čiji su prihodi bili znatni, imanje je ispresijecano putevima i sporednim stazama, a kroz imanje protiče rijeka Željeznica, sa još dva manja potoka koji služe za navodnjavanje. Cijelo imanje bilo je ograđeno pletenom žicom. Uprava državnih dobara tada je ocijenila (1927) da imanje ima karakter luksuznog dobra.

Sva konfiskovana imanja, pa i imanje “Topolica”, u periodu 1919-1929. putem licitacije arendirana su i eksploatisana. Arendiranje je obavljano u septembru. Uprava je uvijek nekoliko mjeseci ranije zakazivala arendiranje.

Zbog nemogućnosti parcelisanja ovog imanja, prihodi od arendiranja ovih dobara (Topolica) oscilirali su, pa je ukupnu površinu od 116 ha bilo veoma teško održavati. Prihodi po godinama bili su sljedeći: – 1920, cjelokupno zemljište je arendirano komandi 29. Pješadijskog puka po cijeni od 3.150 dinara, – 1921, cjelokupno zemljište je arendirano za 10.060 dinara, a maslinov plod za 1.666 dinara, – 1922, cjelokupno zemljište je arendirano za 25.600 dinara, a maslinov plod za 31.150 dinara, – 1923, cjelokupno zemljište je arendirano za 25.200 dinara, a maslinovog ploda nije bilo, – 1924, cjelokupno zemljište je arendirano za 27.500 dinara, a maslinov plod za 46.050 dinara, – 1925, cjelokupno zemljište je arendirano za 70.051 dinara, a maslinovog ploda nije bilo, – 1926, cjelokupno zemljište je arendirano za 44.600 dinara, a maslinov plod za 2.275 dinara, – 1927, cjelokupno zemljište do kraja septembra arendirano je za 33.810 dinara, a maslinov plod za 2.275 dinara.

Takođe, njegovanje maslina, njen alternativni način rađanja, prerada i obrada maslinovog ulja nije bila nimalo laka. Održavanje vinograda i prerada grožđa takođe je zahtijevalo neophodnu radnu snagu, opremu i alate, a veliki broj stabala južnog voća, smokava, limuna, pomorandži, šipaka, krušaka zahtijevao je i radnu snagu i poznavanje tehnologije održavanja i proizvodnje.

Zbog ovakvih prilika, i u cilju osnivanja jednog Državnog loznog i voćnog rasadnika u Baru, koji bi do osnivanja poljoprivredne škole, radio na unaprjeđenju poljoprivrede ovog kraja, proizvodio sadnice južnog voća i loza, i putem državnih kraćih tečajeva obučavao seosku omladinu, Ministarstvo finansija odlučilo je da se konfiskovano imanje “Topolica” kod Bara, sa svim pripadajućim zgradama i zemljištem, ustupi na dalje rukovanje i upotrebu Ministarstvu poljoprivrede i voda. Ovakva odluka donešena je od strane Ministarstva finansija, a na osnovu Zakona o ustrojstvu Centralne Državne uprave i inicijative Ministra Poljoprivrede i voda br. 21397/III/19271.

U Baru je 29. januara 1933. otvorena Specijalna škola za južne kulture “Topolica”, u jednogodišnjem trajanju, a u njenom sastavu bilo je i cjelokupno Banovsko imanje “Topolica”. Škola je nekoliko godina kasnije (1939/40) prerasla u dvogodišnju i nosila naziv “Specijalna niža poljoprivredna škola za južne kulture”.

The post Dr Svetozar Savić: Zaostavština dinastije Petrović kao florističko bogatstvo first appeared on BARinfo.

Dvorac se prvi put pominje u ,,Glasu Crnogorca” iz 1885. godine, pa se stoga ova godina smatra i godinom nastanka dvorca. Od 1960. godine, u zgradi Velikog dvorca smješten je Zavičajni muzej. Kada je riječ o postavci, predmeti koji se čuvaju u njemu svjedoče o istorijskom, arheološkom i kulturno umjetničkom nasljeđu Bara i razvrstani su u različite zbirke i kolekcije.

Arheološko odjeljenje posjeduje predmete koji su pronađeni na lokalitetima barske opštine, a podjeljeni su u zbirke praistorije, antike i srednjeg vijeka.

Istorijsko odjeljenje čuva predmete vezane za kulturnu, vojnu i političku prošlost Bara. Ovaj materijal je podjeljen u nekoliko zbirki i kolekcija: starog oružja, odlikovanja, zastava, starih fotografija, knjiško – arhivskog materijala, brodskog inventara i zbirka NOB-a i Revolucije. U zbirci NOB-a se čuvaju tri legata: legat Vladimir Popović Španac, legat Stana Tomašević i legat Jovan Tomašević. Legate čine predmeti iz ličnog, ratnog, poslovnog, diplomatskog i porodičnog života.

Odjeljenje istorije umjetnosti posjeduje umjetničke predmete razvrstane u nekoliko manjih zbirki slikarstva, crteža, grafika i skulptura, koje čine uglavnom djela zavičajnih stvaralaca, zatim manja zbirka ikona i zbirka primjenjene umjetnosti, čiji najveći dio predstavljaju autentični predmeti zanatsko-umjetničke izrade koji su pripadali nekadašnjem dvorcu kralja Nikole.

Etnološko odjeljenje posjeduje nekoliko značajnih zbirki: narodne nošnje, nakita, tkanine, posuđa, alata, narodne privrede, kultnih i običajnih predmeta.

Uprava za zaštitu kulturnih dobara dala je prošle nedjelje saglasnost na Konzervatorski projekat sanacije Zimske bašte u okviru Dvorskog kompleksa na Topolici, koji je izradio Studio prostor d.o.o. iz Podgorice, za investitora JU Kulturni Centar Bar.

Objekat se nalazi u sklopu kulturnog dobra „Bivši dvorac kralja Nikole na Topolici“, stavljenog pod zaštitu 1957. godine.

Zimska bašta pozicionirana je na jugoistočnoj strani dvorskog parka uz kameni ogradni zid kompleksa. U poslednjim decenijama 20. vijeka objekt je dograđen, što je uvećalo njegov volumen, ali se jasno raspoznaje stari dio od dograđenih djelova.

Objekat je prizemni sa ostakljenim jednostrano lučnim krovom od tanke metalne konstrukcije okrenute ka jugoistoku. Na suprotnoj strani, od strane parka, je vertikalni puni zabatni zid, bez prozora, osim dvoje lučnih prizemnih vrata. Ulazni prostor, kvadratne je osnove, centralno pozicioniran u osnovi objekta i dijeli objekat na dvije jednake prostorije (lijevo i desno). Iznad ulaznog centralnog prostora uzdiže se visoki i od krova nadvišeni kvadratni stakleni kubus metalne konstrukcije, pokriven četvorovodnim lučnim krovom.

Uprava za zaštitu kulturnih dobara izdala je i konzervatorske uslove za izradu konzervatorskog projekta sanacije i revitalizacije Dvorskog parka, koji ima i status spomenika prirode, čime su se stvorili uslovi za izradu projekta.

Realizacijom planiranih aktivnosti biće unaprijeđeno stanje Zimske bašte, koja danas ima ugostiteljsku namjenu, kao i cijelog dvorskog kompleksa, koji predstavlja jedinstvenu kulturno – istorijsku i ambijentalnu cjelinu, naveli su iz Uprave za zaštitu kulturnih dobara.

The post Date saglasnosti na projekat za muzejsku postavku u Dvorcu i konzervatorske projekte Zimske bašte i obnove Dvorskog parka first appeared on BARinfo.

Radovi na rekonstrukciji i sprovođenju konzervatorskih mjera na Dvorcu kralja Nikole su započeti 7. novembra 2023. godine, na osnovu ugovora za izvođenje radova između Opštine Bar i izvođača radova “KOTO” DOO BG. Rok za završetak radova predviđenih glavnim konzervatorskim projektom, izrađenim od strane licencirane firme RESTRARTING d.o.o. iz Budve i navedenim ugovorom je bio devet mjeseci, odnosno, 7. 8. 2024. godine.

“Tokom sprovođenja konzervatorskih mjera, odnosno, izvođenja konzervatorsko-restauratorskih radova, pažljivim i odgovornim pristupom prema objektu Dvorca – nepokretnom kulturnom dobru od nacionalnog značaja, izvođač radova je otkrio značajne nalaze koje nije bilo moguće sagledati u fazi izrade glavnog projekta. Novootkriveno stanje je dokumentovano i elaborirano kroz 15 stručnih izvještaja, dostavljenih Upravi za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore, u cilju prikupljanja smjernica i saglasnosti za dalje adekvatno sprovođenje konzervatorsko-sanacionih mjera”, navode iz lokalne uprave.

Svi navedeni nalazi će biti sastavni dio dopunjenog glavnog konzervatorskog projekta, kao i projekta uređenja enterijera dvorca kralja Nikole, čija izrada je u toku.

“Urađene su analize statike i konstrukcije (krovne konstrukcije, međuspratnih tavanica, nosivih i pregradnih zidova), analize zatečenog stanja fasade i istraživanje originalnih slojeva, analize fasadne stolarije (stepen oštećenosti, vrsta drveta, izgled i dimenzije profila, tipologija bravica, intervencije nastale tokom eksploatacije objekta i sl.), analize zatečenih i novootkrivenih podnih obloga iz poznijeg perioda (materijalizacija, dimenzije, slogovi). Važno je naglasiti da je najveći dio novih podataka otkriven tek kada se počelo sa radovima na restauraciji, odnosno skidanjem slojeva boje sa zidova i stolarije, odnosno slojeva podnih obloga”, kazali su iz Opštine.

Posebno su, navode, značajna saznanja vezana za otkrivanje boje nezidne dekoracije koja se prožima segmentno kroz sve spratove objekta. Zidovi prostorija su, uglavnom, bili geometrijski podijeljeni na polja, oivičena bordurama sa gornje i donje strane, kao i prema uglovima.

“U nekim slučajevima zid je širokom trakom odvojen od plafona. Primjetno je postojanje sokle, koja je kroz različite bojene slojeve mijenjala visinu i tonalitet. Tokom vremena upotrebljavale su se druge slikarsko-dekorativne tehnike. U nekim od kasnijih slojeva pronađen je papirni tapet, a u pojedinim prostorijama primjetno je šablonsko oslikavanje zidova, uz pomoć valjaka. Ostaci ovakvog dekorisanja zidova dobro su očuvani na pojedinim pozicijama.

Svi slikarsko-konzervatorsko-restauratorski radovi će se izvoditi u skladu sa savremenim principima zaštite, uz primjenu kvalitetnih, kompatibilnih materijala i tehnika, u skladu sa pravilima konzervatorske struke, uz angažovanje adekvatne stručne radne snage kako bi se obezbijedila autentičnost i očuvao integritet objekta/kulturnog dobra , uz primjenu svih konzervatorskih mjera propisanih i odobrenih od strane Uprave za zaštitu kulturnih dobara”, kaže se u saopštenju.

Napominju da su sve novootkrivene situacije “in situ” i ponuđena varijantna rješenja njihove konzervacije/restauracije (kroz pomenutih 15 stručnih elaborata) potrebno je da prođu analizu i razmatranje stručnih lica Uprave za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore, kako bi ovaj nadležni državni organ dao dalje smjernice i saglasnosti za sprovođenje konzervatorskih mjera na objektu.

“Imajući u vidu navedeno, neophodno je produžiti rok za izvođenje radova, kako bismo omogućili kvalitetnu i pažljivu sanaciju Dvorca, u kontekstu činjenice da se ovako kompleksni i obimni zahvati na ovom kulturnom dobru nisu obavljali nakon sanacije od posljedica katastrofalnog zemljotresa iz 1979.

Produženjem roka omogućiće se potrebno vrijeme za dodatnu analizu novootkrivenog stanja i određivanje adekvatnih konzervatorskih mjera, uz optimalno izvođenje radova, na najvišem nivou kvaliteta i uz potpuno poštovanje autentičnosti objekta”, zaključuju iz Opštine.

The post Opština: Zbog novootkrivenih nalaza produžen rok za završetak radova na Dvorcu first appeared on BARinfo.