Rezultati istraživanja objavljeni su u online monografiji “Znanje sportista o pravilnoj ishrani i suplementaciji” koja je inače planirana realizacijom projekta CEAZ-a “Sportom do zdravih stilova života” finansijski podržanog od strane Ministarstva sporta i mladih na konkursu iz 2019. godine. Monografija je postavljena na FB stranici CEAZ-a i dostupna je svim zainteresovanim.

Nosilac projekta doc. dr Snežana Barjaktarović Labović, specijalista higijene i uži specijalista dijetoterapije, kaže da je u istraživanju učestvovalo 249 ispitanika, 178 muškog i 71 ženskog pola iz pet crnogorskih gradova – Bara, Podgorice, Berana, Budve i Bijelog Polja. Najveći broj ispitanika je od 16 do 25 godina, a 19 sportista je bilo starosne dobi preko 30 godina. Više od trećine ispitivanih sportista se sportom bavi duže od deset godina. Istraživanje je potvrdilo da više problema sa težinom imaju sportistkinje.

“Poznavanje principa pravilne ishrane je od izuzetnog značaja za svakog, a posebno za sportsiste. Ohrabrujuće je da se 98% sportista izjasnilo da bi pohađali kurs o ishrani. Od ukupnog broja ispitanika 249, njih 117 (47%) sami brinu o svojoj ishrani, 62 (25 %) izjasnilo se da o njihovoj ishrani računa vode treneri, njih 31 (12% ) navodi da o tome vode računa koncioni treneri, 15 (6%) da je ljekar taj koji vodi računa, za sedam (2,8%) sportista roditelji brinu o ishrani, dok se 18 ili (7,2%) izjjasnilo da niko ne vodi računa o njihovoj ishrani”, kaže dr Barjaktarović Labović. Prema njenim rečima postoji statistički značajna razlika u odnosu na vrstu sporta koji treniraju. Odbojkaši, rukometaši i fudbaleri najviše brinu sami o ishrani, dok od košarkaša, o ishrani najviše brine trener.

“Posebno interesantno za ovo istraživanje je ponašanje sportista vezano za suplemente (dodatke ishrani). Iako je zastupljeno mišljenje da sportisti u velikoj mjeri koriste dodatke u ishrani, rezultati našeg istraživanja pokazuju da dodatke ishrani koristi 98 (39,4%), dok ne koristi 151 (60,6% ) sportista”, kaže dr Barjaktarović Labović, dodajući da suplementaciju koristi duplo više muškaraca, nego žena.

Istraživanje je pokazalo da posmatrano u odnosu na starosnu dob, suplemente najviše koriste u dobi od 16 do 20 godina, njih 71 (72,4%). Posmatrano u odnosu na rang takmičenja, suplementaciju najviše koriste oni koji učestvuju na državnim takmičenjima, njih 56, a najmanje koriste oni koji učestvuju na svjetskim takmičenjima, njih četiri, što se može povezati sa kontrolama koje postoje na raznim nivoima takmičenja, navodi dr Barjaktarović Labović ističući da među sportistima koji su se izjasnili da koriste dodatke ishrani, najveći broj njih 32 (32,7%) to čini na svoju ruku.

Istraživanja su pokazala da – kada je u pitanju unos vode, najveći broj sportista tokom dana popije sedam i više čaša vode, 141 (56,6%), dok jednu do dvije čaše vode pije njih deset (4%).

Najveći broj sportista koji su učestvovali u istraživanju, 92 (37 %) nikada ne drži dijetu.

“Svaka aktivnost je ispraćena medijski što je rezultiralo pozivima velikog broja klubova koji su htjeli da se priključe projektu. Svaku aktivnost je pratilo I predavanje sportistima o pravilnoj ishrani I suplementaciji, a i merenje tjelesne kompozicije”, kaže dr Barjaktarović Labović

Da bi sportisti dobili potrebno znanje o pravilnoj ishrani i da bi mogli da usvoje navike u ishrani važno je da ih edukuju stučnjaci iz oblasti ishrane.

The post CEAZ objavio online monografiju o pravilnoj ishrani sportista first appeared on BARinfo.

Slogan ovogodišnjeg (2020.) Svetskog dana zdravlja je “Podržite medicinske sestre i babice”.

Slogan glasi tako jer na svjetskom nivou postoji nedostatak svih profila zdravstvenih radnika, a više od 50% trenutnog nedostatka zdravstvenih radnika čine medicinske sestre i babice. Zato “Podrška svim medicinskim sestrama i babicama!” Onima koji su na svojim radnim mjestima i onima koji su u samoizolaciji i onima koji se liječe od bolesti COVID-19!!!

Podrška svim zdravstvenim radnicima!!!

U situaciji u kojoj se nalazimo, moramo svojim ponašanjem da pomognemo svim zdravstvenim radnicima.

Pomažemo tako što poštujemo propisane preventivne mjere!!!

Situacija u kojoj smo bi trebala da, najblaže rečeno, podsjeti da “gram prevencije vrijedi koliko kilogram lečenja” i da je neophodno u tom smislu praviti planove za budućnost zdravstvene zaštite.

Situacija u kojoj smo je posljedica globalnog nipodaštavanja preventivne medicine i svega u vezi sa prevencijom!!!

U situaciji u kojoj smo nije neophodno nadmetanje između kurative i preventive!!!

Sada moramo biti jedinstveni i disciplinovani da bismo sa što manje posljedica izašli iz ove faze postojanja naše vrste i civilizacije!!!

OSTANITE U SVOJIM KUĆAMA!!!

The post NVO CEAZ: Na Svjetski dan zdravlja podrška svim zdravstvenim radnicima first appeared on BARinfo.

“Sportisti bi trebalo da budu upoznati sa osnovnim principima sportske ishrane, da posjeduju znanje o vrstama hranjivih materija, količini i dnevnom rasporedu obroka. Prema većini istraživanja sprovedenih u svijetu, oni najviše informacija dobijaju od svojih trenera, posebno od stručnjaka koji se bave kondicijom”, navodi doktorka medicinskih nauka iz oblasti higijene, odnosno bezbjednosti hrane, specijalista higijene i uži specijalista dijetoterapije, Snežana Barjaktarović Labović.

Ona ističe da rezultati velikog broja istraživanja sprovedenih u Evropi i svijetu pokazuju različit stepen znanja sportista o pravilnoj sportskoj ishrani i suplementaciji. Projekat NVO “CEAZ” na čijem je čelu, bazira se na istraživanju nakon kojeg očekujuju da će, zahvaljući reprezentativnom uzorku i pravilnoj stratifikaciji, dobiti prve rezultate koji se odnose na način ishrane i suplementacije sportista i sportistkinja u našoj zemlji.

“Istraživanje ima za cilj da utvrdi nivo znanja sportista o ishrani, njihove dijetetske navike i međusoban odnos između znanja i navika. Takođe će se utvrditi razlike u znanju kao i navikama između različitih sportova, ali i sportista i sportistkinja. Radi dobijanja podataka o stanju uhranjenosti, svakom sportisti će se u okviru antropometrijskih mjerenja (vagom sa bioelektričnom imedancom) odrediti tjelesna kompozicija (procenat masti, mišića, vode)”, pojašnjava doktorka Barjaktarović Labović.

Praktični dio istraživanja započet je u Podgorici, gdje se radilo sa oko 50 karatista iz 17 klubova širom zemlje. Među njima je bilo reprezentativaca iz svih selekcija, takmičara koji su osvajali visoka odličja na takmičenjima širom svijeta, a imali su čast da ih podrži i najbolji sportista Crne Gore karatista Mario Hodžić. Kriterijume istraživanja je ispunilo 39 sportista i trenera. Nakon anketiranja, svima je određen i tjelesni sastav. S obzirom da se pokazalo da sportisti imaju dosta dilema u vezi sa unosom pojedinih makronutrijenata, izborom namirnica prije i poslije treninga, rehidracijom… Od stručnog tima „CEAZ-a“ dobili su korisne savjete i odgovore u vezi sa sportskom ishranom.

Istraživanje će biti nastavljeno među sportistima i sportistkinjama u Baru, Budvi, Beranama i Bijelom Polju. Planiran je obuhvat od najmanje 200 sportista, najavljuju iz ove NVO.

“Da bi sportisti zadovoljili svoje energetske potrebe i obezbijedili dovoljno hranjivih materija za funkciju organizma i izgradnju novih tkiva, adekvatna ishrana je jedan je od veoma značajnih elemenata kompletnog trenažnog procesa. Od kada postoje takmičenja, prisutno je pitanje šta jesti i piti da bi se poboljšao rezultat. Danas sigurno znamo da ishrana sportista utiče na njegovo zdravlje, sastav tijela i masu, iskoristivost energenata za vrijeme aktivnosti, oporavka i igre. Ishrana, odnosno edukacija o ishrani, bi trebala da bude sastavni dio treninga. Svaki sportista bi trebalo da ima elementarno znanje u vezi sa proračunom sopstvenih potreba u energiji, nutrijentima i vodi”, poručuje Barjaktarović Labović.

U razgovoru za naš portal ukazuje da je “nezaobilazan dio u priči o ishrani sportista suplementacija”. Pojašnjava da je to iz razloga što sportisti u želji za boljim plasmanom često odu dalje od treninga i uobičajene ishrane i posežu za suplementima. Upozorava, međutim da, iako je suplementacija u sportu široko prihvaćena, zna da bude nekontrolisana i neopravdana.

“Cilj sportske suplementacije bi trebalo da bude nadoknada nutrijenata čiji je deficit u organizmu nastao intenzivnom fizičkom aktivnošću. Međutim, često nije tako. Koliko je suplementacija prisutna u svijetu sporta, najbolje govore testiranja sportista na Olimpijskim igrama, gdje se uobičajeno utvrdi da više od 80% sportista koriste neke od suplemenata. Određivanjem antropometrijskih parametara sportiste, dobija se jasan uvid u njegov strukturalni morfološki status u određenom trenutku. Na osnovu tih parametara se dolazi do kvantitativnih podataka o uticaju treninga ili ishrane na organizam sportiste. Tjelesna kompozicija sportista predstavlja interes za svakog ljekara koji se bavi sportistima, trenera i samog sportistu, jer je poznato da je nizak procenat masti u strukturi sastava tijela poželjan u mnogim sportovima kako sa aspekta estetizacije i stvaranja tzv. “atletske kompozicije” (u sportovima kakvi su npr. “body-building” ili atletska gimnastika) ali i u sportovima povezanim sa pomjeranjem organizma nasuprot gravitaciji (trčanje, skakanje). Sa druge strane mišićna masa poboljšava sportski rezultat u aktivnostima koje zahtijevaju mišićnu snagu i izdržljivost, mada i u onima koje zahtijevaju zavidnu aerobnu sposobnost”,  objašnjava Barjaktarović Labović.

Stvaranje ujednačenih antropometrijskih protokola prilikom praćenja sportista i aktivne populacije na jednoj zajedničkoj teritoriji omogućilo bi, cijeni doktorka, stvaranje nacionalnih standarda u ovoj oblasti (prema polu, starosti, različitoj vrsti aktivnosti sportista) što je slučaj sa mnogim sredinama u okruženju, ali i na izvjestan način bilo uvod u definisanje optimalnog obrasca za morfo- funkcionalna testiranja u sportu, čiji su antropometrijska mjerenja segment koji je možda i najlakše standardizovati.

Doktorka kaže i da se određivanje tjelesne kompozicije u Crnoj Gori radi tek od nedavno, tokom redovnih sportskih pregleda.

“Indikatori kao što su tjelesna težina, indeks tjelesne mase ili odnos obima struka i kukova, ne uspevaju da diskriminišu tjelesne komponente organizma (mast, mišići, kosti) i znatno su manjeg značaja za predikciju faktora zdravlja i bolesti od vrijednosti sadržaja masti u strukturi sastava tijela. Trenutno u državi imamo četiri specijaliste sportske medicine i sedam specijalista higijene, dok imamo samo jednog subspecijalistu iz oblasti ishrane. Upravo nedostatak ovih kadrova rezultira time da je odnos prema ishrani sportista i antropometriji skoro zanemaren”, upozorava naša sagovornica.

Podsjeća da u Crnoj Gori postoji veliki broj sportskih klubova različitih takmičarskih nivoa i selekcija. Ono što je skoro svima zajedničko je nedostatak klupskih ljekara, a ako oni i postoje, najčešće nijesu odgovarajuće specijalnosti i nemaju dovoljno znanja o sportskoj ishrani i suplementaciji.

“To je veliki problem. Još je veći što se ishranom i suplementacijom bave nestručni ljudi, pa se dešava da umjesto poboljšanja sportskih performansi dođe do poremećaja zdravlja. Ovo istraživanje će sprovesti multidisciplinarni tim među kojima su ljekari- specijalista higijene i uži specijalista dijetoterapije, internista, ginekolog, psiholog, medicinske sestre, sanitarni tehničari, profesori fizičkog vaspitanja, diplomirani treneri košarke i profesionalni treneri i statističari”, kaže Barjaktarović Labović.

Realizacijom CEAZ- ovog kompleksnog programa, očekuju njegovi inicijatori, doći će se do višestruko korisnih saznanja koja bi mogla da posluže u daljem istraživačkom radu.

“Ukoliko se ishrani i detaljnoj antropometrijskoj obradi sportista ne prida odgovarajući značaj, moći ćemo da se nadamo prosječnim ili čak rezultatima ispod prosjeka na međunarodnoj sportskoj sceni, jer se svuda u svijetu tome pridaje ogromna pažnja, a sve u cilju što boljih plasmana. U cilju identifikovanja problema, nedostatka znanja sportista i sportistkinja, analize stvarne situacije, rezultati dobijeni istraživanjem će se primjeniti i u praktične svrhe za izradu priručnika o ishrani za sportiste i sportske trenere, sa posebnim naglaskom na uočene nedostatke u znanju kao i navikama sportista”, zaključuje doktorka Barjaktarović Labović.

The post Pravilnom ishranom i suplementacijom do boljih sportskih rezultata first appeared on BARinfo.

Radionica je realizovana u saradnji sa OŠ “Jugoslavija”, Domom zdravlja Bar i pekarom “Cezar”. Nakon predavanja dr Snežane Labović Barjaktarović, specijaliste higijene i dijetologa, djeci je ponuđena zdrava hrana-voće i peciva od integralnog brašna koja je spremila pekara “Cezar”.

Direktorka škole, Biljana Vukmanović, podsjetila je da je radionica organizovana povodom Svjetskog dana hrane, a zahvalila se dr Snežani Labović Barjaktarović, NVO CEAZ i Darku Nišaviću iz Doma zdravlja.

“Kada govorimo o zdravoj hrani i zdravoj ishrani, nekako se čini da iz generacije u generaciju postoji problem nezdrave hrane, a današnja radionica će vam dodatno rasvijetliti problem koji svi imamo”, istakla je Vukmanović.

Dr Labović je objasnila da se zdrava ishrana zasniva na uravnoteženom unosu hranljivih materija, te da se njome mogu spriječiti gojaznost, malokrvnost, bolesti srca i krvnih sudova, moždani udari, šećerna bolest – oboljenja koja su sve učestalija. Đacima je skrenula pažnju da vode računa o tome šta jedu, koliko jedu, kako je pripremljena hrana, kao i kada jedu. Oni su aktivno učestvovali u radionici, postavljajući pitanja i razgovarajući o pojedinim segmentima predavanja.

Ona poručuje da za sve važe ista pravila o ishrani, a istakla je da živimo na prostorima gdje u izobilju ima kvalitetne hrane.

“Samo treba da naučimo da njom upravljamo na pravi način i da je tokom pripreme i obrade ne napravimo manje kvalitetnom”, istakla je ona, dodajući da je potreban unos hrane iz svih grupa-žitarica, s forsiranjem cijelog zrna, povrća, voća, ribe. Iz grupe mesa, poručuje dr Labović, potrebno je forsirati živinu i ribu, kao i crveno meso koje, naravno, nije hrana za svaki dan. Ona ističe da je za odraslu populaciju važno da unose mliječne proizvode sa maksimalno smanjenim sadržajem masti, te da je potrebno piti najmanje 10 čaša vode svakog dana.

Labović edukaciju smatra za najefikasniju, ali nedovoljno eksploatisanu preventivnu mjeru.

“Često je korisno i kad ponovo čujemo nešto što već znamo, a kad čujemo nešto novo, a korisno, to je zaista veliki benefit”, ističe ona.

Usljed nedostatka stručnog kadra, u Crnoj Gori i okruženju nedostaje kvalitetnih edukatora. Dr Labović ističe da, kada je ishrana u pitanju, moramo slušati stručnjake koji su kompetentni i koji se bave isključivo medicinom, zasnovanom na dokazima i “koji nikada neće dati sebi za pravo da dovedu u zabludu bilo koga”.

The post Djeca učila o uravnoteženoj ishrani first appeared on BARinfo.