Iako se nauka bavi ovim problemom desetinama godina, nije istorijski utvrđeno kada je grad Bar nastao. Da je života na ovome mjestu bilo još u praistoriji, potvrđuju arheološki nalazi iz faze starijeg neolita u naselju Čeluga, kao i sjekira iz bronzanog doba u Krajini i Spiču. Materijalnih ostataka iz ilirskog doba ima svuda u barskoj opštini, od Čanja do Krajine, od Crmnice do mora, a očigledno je da su se oni ukrštali sa Grcima, Rimljanima i Slovenima.

Prva naseobina drevnih stanovnika bila je u Barskom polju, raštrkana od podnožja brda Volujica do rijeke Željeznice. Rimljani su, nešto poslije zauzimanja ovih krajeva, djelimično već u drugoj polovini III, a potpuno u toku II vijeka stare ere, uspostavili pored mora vojnu posadu. Nije jasno gdje se tačno nalazio njihov kastrum, ali arheološki nalazi kod negdašnje pristanske željezničke ložionice (1958. god. otkriveni ostaci mozaičnog poda) ili na Topolici (2008. pronađena mermerna arhitravna greda antičkog hrama iz II-III vijeka), pokazuje da je u doba rimske dominacije život u ovome kraju bio u punom toku. Prvo obitavalište drevnih Barana bilo je, dakle, uz samo more, a centralni vjerski objekat je, pretpostavlja se, bio trikonhos (VI vij.), čijim je sveštenicima zapalo uvođenje Slovena u hrišćanstvo.

Nedaleko od obale, relativno lako osvojiv s mora, uz to pritisnut stalnim plavljenjima rijeke Rikavac koja je rušila sve pred sobom, Bar se, vjerovatno u VII-VIII vijeku nove ere, seli u svojevrsno planinsko sedlo ispod Buala, gdje se vremenom stvara monumentalna tvrđava. Bila je to njegova prva selidba.

Nije jasno kada je grad prvi put došao u ruke dukljanskih vladara, mada se može pretpostaviti da je to bilo već u IX vijeku. Mnogi od tadašnjih suverena morali su boraviti tu – Mihailo, recimo, prvi dukljanski kralj koji je u Baru dobio priznanje kraljevske titule; Bodin, koji je ustoličio Barsku nadbiskupiju; Gradihna je vodio bitke ispod tvrđave, a Grubeša je u Baru i sahranjen, u katedrali Svetog Đorđa.

U administrativnom i vojnom pogledu, Bar je pripadao Vizantiji, u sklopu provincije Prevalitane. Do potpunog oslobođenja Duklje od Vizantije došlo je u drugoj četvrtini XI vijeka, pri čemu je presudan momenat bila Barska bitka, 1042, u kojoj je vizantska vojska bila potučena od strane kneza Vojislava. Njegov sin, Mihailo, tražio je i dobio kraljevsku krunu iz Rima, 1077. godine, a nešto kasnije, na molbu Mihailovog sina, Bodina, 1089. Papa je ustoličio Barsku nadbiskupiju (danas najstariju “živu” instituciju u Crnoj Gori). Vizantija je uspjela 1166. da ponovo preuzme Bar, i držala ga sve do 1183, kada je uslijedio prodor vojske Stefana Nemanje, koja je silinom naleta razorila primorske gradove, uključujući i “slavni grad Bar”, kako ga naziva Stefan Prvovjenčani.

Pod vlašću Nemanjića bio je Bar do 1360. godine, kada ga uzimaju Balšići, a kraljica Jelena i Balša III tu smiještaju prijestonicu. Od 1405. do 1412. vladaju Mlečani, zatim ponovo Balšići, a osim njih i Stefan Lazarević i Đurađ Branković u prvoj polovini XV vijeka drže Bar u svojim rukama. U periodu 1442-43. god, Barom gospodari bosanski vojvoda Stjepan Vukčić Kosača, da bi potom uslijedilo više od sto ljeta dominacije Venecije, sve do 1571. godine.

Godine 1406. Mlečani, u cilju da zadovolje i pridobiju Barane, daju im privilegije, po kojima Bar postaje svojevrsni grad-država. Barani su imali svoj Statut komune, sami branili grad, imali sudsku vlast, kovali svoj novac, i u slučaju rata nisu bili obavezni ići u vojsku.

Turci su Bar zauzeli 1571. godine i njime vladali više od 300 godina, sve do 1878. Kada su Crnogorci ponovo osvojili tvrđavu, u njoj se zbog ratnih razaranja nije mogao više organizovati život. Stanovništvo je nakon oko 1300 godina življenja unutar slavnih zidina, prvo prešlo u Podgrađe (budući Podgrad) i okolna naselja, da bi se urbano jezgro početkom XX vijeka oformilo ispod brda Volujica, tik uz more. Naselje je nazvano Pristan (Novi Bar). Bila je to druga velika selidba Bara, ovoga puta u državi Crnoj Gori.

Pristan je bio prva crnogorska luka, početna stanica prve crnogorske pruge Bar – Vir (i jedno i drugo se odnosi na teritoriju tadašnje Crne Gore, na ne području koje danas obuhvata Crna Gora), dok je iznad grada podignuta prva radio-telegrafska stanica u ovom dijelu Evrope. Na Pristanu je radila električna centrala, druga u Crnoj Gori, otvoren hotel i aerodrom, bioskop… Stari Bar je ostao administrativno, obrazovno i trgovačko središte Sreza, ali je centar dešavanja pomjeren ka moru.

Nakon kratkotrajne vladavine Austro-Ugarske, Bar je 1918. postao dio Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (Kraljevine Jugoslavije), a u periodu od 1945. do 1990, bio je jedna od krucijalnih luka SFR Jugoslavije. U grad se ulagalo i postao je politički, industrijski, turistički, kulturni, sportski centar regiona. Ovome je naročito doprinijelo otvaranje željezničkih saobraćajnica Bar -Titograd 1959, Bar – Nikšić 1965. i Bar – Beograd 1976. godine, te dijela Jadranske magistrale Herceg Novi – Bar 1965. i magistralnog puta Bar – Ulcinj 1973. godine.

Sredinom sedamdesetih, uslijedila je treća selidba čitavog grada. Pristan (Novi Bar) je konačno srušen 1976. godine, što je bio jedinstveni slučaj na ovim prostorima – čitav grad je sravnjen sa zemljom da bi se na njegovom mjestu širila Luka. Stanovništvo je uglavnom preseljeno u Šušanj (naselje Novi Pristan) i na Topolicu (Pristanske lamele), na kojoj je do urbanizacije postojao samo kompleks Dvorca kralja Nikole.

Nakon katastrofalnog zemljotresa 1979. godine, naročito uslovljen uspješnim radom privrednih giganta “Luke Bar”, “Prekookeanske plovidbe”, “Primorke”… opštini Bar se desio demografski bum. Razuđenost naselja je bila sve očitija, te je tako Sutomore postalo turistički i hotelijerski centar, Stari Bar egzotično mjesto “za obavezno posjetiti”, Virpazar na žalost gotovo zaboravljen, no, Topolica se punom silinom pretvarala u urbano središte južnog Jadrana.

U novom milenijumu, Bar se rapidno širi iz Barskog polja ka okolini, tako da na teritoriji opštine sada funkcioniše nekoliko naselja (mini gradova) koja, po svojoj veličini, uveliko prevazilaze onu koju je bedemima opasani Bar imao više od hiljadu godina.

The post Selidba kao usud first appeared on BARinfo.

Sagovornica Radio Bara i Bar Infa, Anita, ističe da je govor mržnje izuzetno izražen na društvenim mrežama, i da tu najčešće možemo primijetiti da žena ženi zna da bude najveći neprijatelj, što je, kaže ona, poražavajuće.

“Kad bi mnogi rekli sebi ‘neću da uradim drugome, ono što ne bih volio da neko uradi meni’, izbjegli bi govor mržnje”.

Đina primjećuje da je govor mržnje među djecom i omladinom vrlo izražen, djeluje, kaže ona “kao da ne znaju što je to lijep i miran život”.

“Kada to primijetim u svojoj blizini, nemoćna sam da nekako odreagujem zbog svojih godina, a smatram da roditelji i najbliža rodbina moraju uočiti da se nešto lose dešava i pružiti pomoć”.

Naša sugrađanka, Vladana, misli da sam način prenošenja određenih vijesti i njihovo dalje komentarisanje “definitivno utiče na povećanje govora mržnje”.

“Najviše me pogodi što neke žrtve nasilja nemaju hrabrosti da nasilje prijave, ili da se izbore sa svojim problemom, zato što je javnost ta koja je osuđuje.”

Mitra smatra da se govor mržnje i pozivi na nasilje najčešće šire preko zvaničnih stranica medija na društvenim mrežama. Ona upozorava da su u Crnoj Gori mizogini i govor mržnje u porastu, a pojave koje se tiču etničke diskriminacije i vjerska netolerancija su produbljene.

“Govor mržnje rijetko se procesuira kao poseban oblik diskriminacije, pa samim tim pojedinci ne mogu suštinski promijeniti ništa. Ne vidim nikakve šanse da se takva vrsta komunikacije može promijeniti kod nas balkanaca.”

Naš sagovornik Luka naglašava da je govor mržnje vrlo primjetan na portalima i društvenim mrežama, i da je to jedan od razloga zbog kojih ih on ne koristi.

“Ranije sam reagovao i doticalo me, tačnije loše sam se osjećao. U jednom momentu sam odlučio da prestanem, jer sam shvatio da je najbolje zaobići tu temu i preći na neku drugu, vedriju.”

Savina se plaši da je govor mržnje prisutan u tolikoj mjeri da ćemo, nažalost, morati da ga prihvatimo kao sastavni dio života.

“S obzirom da sam radila u osnovnoj školi, imala sam direktan uvid u to koliko je govor mržnje rasprostranjen među djecom. I zaista je poražavajuće kad vidite koliko su djeca preplavljena mržnjom, bijesom i agresijom. Njihov ‘posao’ je da budu veseli, srećni i da odrastaju što je bezbrižnije moguće. Tako da me negativna energija, koja dolazi od strane djeteta, rastuži, i shvatam da kao roditelji, zajednica, društvo, negdje griješimo. Ne posvećujemo dovoljno pažnje problemu koji sve više uzima maha.”

The post Govor mržnje sve prisutniji, javnost zabrinjavajuće inertna – pokazuje anketa među Topoličanima first appeared on BARinfo.

Derbi začelja opravdao je očekivanja borbom i uzbuđenjima. Viđen je efikasan meč sa čak četiri gola.

Gosti su bolje otvorili meč i poveli već u osmom minutu golom Stefana Nikolića, da bi u nastavku Barani preuzeli inicijativu. Izjednačenje na 1:1 stiglo je u 25. minutu kada je ivice kaznenog prostora pogodio Petar Grbić i sa tim rezultatom se pošlo na odmor.

U nastavku još po gol na obje strane.

Dušan Živković je poslije polikontre po desnoj strani, uspio da savlada golmana Mornara za vođstvo Pljevljaka 2:1, da bi u sudijskoj nadoknadi, koja je iznosila sedam minuta, Boško Guzina donio bod Mornaru za konacnih 2:2. Bio je ovo treći remi Barana uz dva trijufma, šest poraza, dovoljno za deveti bod Mornara u šampionatu koji je ostao na dnu prvoligaške tabele.

U narednom kolu Barane očekuje teško gostovanje aktuelnom šampionu, ekipi Sutjeske u Nikšiću.

The post Mornar neriješeno sa Rudarom first appeared on BARinfo.

„Time stvaramo kvalitetnije uslove za život naših sugrađana i bolji ambijent za dalji razvoj turizma, privrede, usluga i drugih oblasti čiji razvoj zavisi od poboljšanja infrastrukture.

U danima pred nama predstavićemo vam projekte i investicije koje su u protekle četiri godine realizovane u Baru, kao i projekte čija je realizacija u toku, po svakoj mjesnoj zajednici naše opštine“, navodi se u saopštenju Opštine.

Mjesna zajednica Bar I – Topolica

“U mjesnoj zajednici Bar I u protekle četiri godine izvršena je rekonstrukcija i izgradnja atmosferske i fekalne kanalizacije u Makedonskom naselju, u ulicama Borska, Požarevačka, Makedonska u dužini 5.384m, od čega je 2.064m vodovoda, 966m atmosferske i 2.354m fekalne kanalizacije.

Rekonstruisane su gradske saobraćajnice, i to: ulice Rista Lekića, kod OŠ „Jugoslavija“, ulice učiteljice Milice Pejović Dedović, kod Gimnazije i Doma zdravlja, ulica Jovana Stojanovića i parking prostor sa novoizgrađenom javnom rasvjetom kod Kongrapovih zgrada. Izgrađen je novi most na Reni i uređene pješačke komunikacije u užem gradskom jezgru.

Izvršena je adaptacija sportskog terena na Madžarici, gdje je zamijenjen travnati busen, postavljena nova tartan podloga na atletskoj stazi i izgrađen sistem za navodnjavanje. Na stadionu su adaptirane i tribina sa ogradom i svlačionica.

U toku je izgradnja gradskog parka u zahvatu DUP-a Topolica III, sa 5000m² zelenih terena, dječijim igralištem, fontanom i preko 900 sadnica, a takođe je planirana i rekonstrukcija Trga Vladimira i Kosare”, stoji u saopštenju.

Podsjetnik: Pregled investicija u MZ Bar I – Topolica prvi je od 12 video pregleda koje će Opština Bar objavljivati tokom avgusta ove godine.

The post VIDEO: Opština predstavila realizovane projekte u MZ Bar I – Topolica first appeared on BARinfo.

Sagradio ga je za svoje potrebe knez Petar Karađorđević, zet knjaza Nikole, koji je od ženidbe sa Zorkom živio u Crnoj Gori, da bi ga crnogorski vladar poslije otkupio od njega. Dvorac se prvi put pominje u “Glasu Crnogorca” iz 1885. godine, pa se stoga ova godina smatra i godinom njegove izgradnje, koja se vezuje za ime tadašnjeg dvorskog arhitekte Josipa Sladea.

Vila „Topolica“, kako je bilo pravo ime Dvorca, došla je u dio knjazu Danilu, Nikolinom sinu, i mada danas zdanje nazivaju „Dvorcem kralja Nikole“, ono nikada nije pripadalo crnogorskom kralju, niti ga je ijedan putopisac, novinar ili državnik tako nazvao. Svuda je u štampanim dokumentima i knjigama vila nazivana „Dvorcem prijestolonasljednika Danila“.

Glavno zdanje kompleksa predstavlja tzv. Veliki dvorac. Zgrada je podignuta u duhu rezidencijalnih objekata tog vremena. Ima pravougaonu osnovu sa pročeljem okrenutim prema moru. Sastoji se od prizemlja, sprata i mansarde. U zemlji sa obje strane Velikog dvorca nalazili su se vinski podrumi, a još uvijek ima živih svjedoka postojanja podzemnog tunela koji je spajao podrum sa kulama-stražarama. Da li su to bili drenažni odvodi, ili je to tajni prolaz kakav imaju mnoge srednjevjekovne utvrde, ne može se reći bez arheoloških istraživanja.

Zidan je opekom u krečnom malteru, uz žute ravne površine koje se smjenjuju sa bijelim ukrasima i drvenarijom. Krov je od drveta, pokriven eternit pločama. Fasade zgrade su podijeljene po horizontali horizontalnim profilisanim vijencem. Prizemlje je obrađeno u duhu neoklasicizma imitacijom plitkih kvadera sa velikim prozorima, koji se polukružno završavaju.

Na zadnjoj strani formiran je sporedni ulaz sa velikim i strmim stepeništem koje vodi u dvorski park pun mediteranskog rastinja. Uz zapadnu fasadu 1910. godine dozidana je prostrana balska dvorana pravougaone osnove sa zaobljenim uglovima. Na uglovima ogradnog zida Velikog dvorca, prema moru, nalazi se po jedna šestostrana kula-stražara sa prozorima prelomljenih lukova.

Tzv. Mali dvorac znatno je skromnijih dimenzija u odnosu na Veliki. Zgrada je takođe pročeljem okrenuta prema moru. Podignuta je u obliku pravougaone osnove i sastoji se od prizemlja i sprata. Po načinu oblikovanja, Mali dvorac podsjeća na vile građene oko jezera u Sjevernoj Italiji.

Zimska bašta, poklon italijanskog kralja Vittoriaa Emanuela, naslanja se sa sjeveroistočne strane na dvorski park. Objekat je podignut od zastakljene metalne konstrukcije sa dekorativnim detaljima u vidu secesije, i jedini je takav spomenički objekat u Crnoj Gori.

Dvorska kapela nalazi se između Velikog i Malog dvorca. Zgrada predstavlja manji objekat pravougaone osnove sa trijemom na metalnim stubovima. Kapela je izgrađena od metalnih valovitih ploča i vjerovatno je osveštana u vrijeme Mitrofana Bana. U stepenište ovog objekta ugrađen je dio objekta sa grbom srednjevjekovne porodice Crampsi.

Kralj Nikola je posljednji put bio u Dvorcu 29. juna 1914. godine. Nakon Prvog svjetskog rata, kako piše list „Zetski glasnik”, Dvorac i okolno imanje „pretstavljali su izvjesnu pustoš i ruševinu”. Od 1933. godine u Dvorcu je počela da radi Specijalna poljoprivredna škola za južne kulture „Topolica“, jedina takva u zemlji. Od 1946. do septembra 1949. u Dvorcu je radila Srednja poljoprivredna škola, a podizanjem nove zgrade za ovu instituciju, pretvoren je u stambeni objekat za nekoliko porodica. Kao stambena zgrada funkcionisao je sve do 1960. godine, kada je u njega smješten Zavičajni muzej, a od 1965. do 1977. i gradska biblioteka koji sadrži mnogo korisnih materijala kao što je https://papertyper.net/. Danas je u Velikom dvorcu smješten Zavičajni muzej, a koristi se i za galerijsko-izložbene i muzičko-scenske potrebe. Ostali objekti dvorskog kompleksa u komercijalnoj su upotrebi.

The post Dvorac kralja Nikole, XIX vij, Bar – II kat. first appeared on BARinfo.

Otkriven je u arheološkim istraživanjima 1965. godine, na mjestu na kojem je, po narodnom predanju, postojala crkva “svetog kralja Vladimira”.

Očuvani zidovi ove vjerske građevine, mjestimično visoki i po jedan metar, omogućavaju da se sagleda kompletna osnova, zidana od tanjeg lomljenog i pritesanog kamena, utopljenog u klački malter. Po svojim arhitektonskim osobinama i stilskim koncepcijama, crkva je građena u vrijeme vizantijskog cara Justinijana (525 – 565 god), u doba njegove velike obnove carstva.

Crkva je prvo bila u funkciji memorijalne kapele neke veoma značajne ličnosti iz V vijeka, da bi tokom vjekova bila dograđena dodatna prostorija sa zvonikom sa južne strane, u kojoj je pronađen zasvođen grob. Oko Trikonhosa bilo je groblje sa crkvom. Grobovi su bili konstruisani od krovnih opeka, a među njima je bilo dosta dječijih grobova i grobova novorođenčadi.

Zanimljivo je da su, prilikom iskopavanja 1965. godine, u trikonhalnom dijelu crkve pronađeni zidovi građevine iz XVI vijeka, zabilježene na srednjovjekovnim gravirama kao casa (kuća) Darmasi ili casa Crampsi. Ostaci ove vile, pouzdano datirane na istom mjestu, morali su biti uklonjeni radi istraživanja drevne crkve.

The post Trikonhos, VI vijek, Bar – II kat. first appeared on BARinfo.