Početak nove školske godine u Crnoj Gori ponovo otvara staru i bolnu temu – ko kontroliše objekte koji se javno predstavljaju kao vrtići, a rade bez ikakve dozvole i nadzora Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija. Dok inspekcije međusobno prebacuju odgovornost i tvrde da „nisu nadležne“, stotine djece predškolskog uzrasta svakodnevno borave u prostorima koji su van zakona, izloženi nepoznatim standardima i upitnoj bezbjednosti.
“Pod okriljem Ministarstva prosvjete rade licencirane javne i privatne predškolske ustanove, čiji rad je jasno definisan zakonima i propisima. Njih kontrolišu prosvjetna, sanitarna, komunalna i druge inspekcije, čime se obezbjeđuje da svako dijete ima jednaka prava i da se poštuje Ustav Crne Gore. Iz resornog ministarstva poručuju da svi vrtići, bez izuzetka, moraju poštovati iste standarde i procedure.
Međutim, paralelno sa legalnim ustanovama, širom zemlje buja mreža neformalnih i neregistrovanih subjekata. Radi se o firmama, nevladinim organizacijama, igraonicama i ugostiteljskim objektima koji javno nude usluge vaspitno-obrazovnog rada, a pri tom nemaju licencu niti ispunjavaju zakonom propisane uslove. Dio njih se bez ustručavanja reklamira kao vrtić ili škola, nudeći ishranu, spavanje i „programe“ koji se predstavljaju kao obrazovni. Neki su čak u vlasništvu stranih državljana, a ne postoje ni u jednom zvaničnom registru.
Udruženje privatnih predškolskih ustanova Crne Gore, već je dostavilo spisak od preko 130 takvih subjekata Ministarstvu, Zavodu za školstvo i inspekcijama. Iako su u dokumentu jasno navedene adrese i nazivi, reakcije nema. “Najveći apsurd je što svaka inspekcija tvrdi da ti objekti nisu u njenoj nadležnosti. Ako nisu u njihovoj, u čijoj su onda”, pitaju se u saopštenju ovog Udruženja.
U Crnoj Gori ima svega 35 privatnih predškolskih ustanova, a broj neregistrovanih neprekidno raste, posebno tokom ljeta kada, kako kažu iz Udruženja, niču „kao pečurke poslije kiše“ u primorskim gradovima i u Podgorici.
Poseban primjer je Bar, gdje je situacija alarmantna. U našem gradu licencu za rad imaju javna predškolska ustanova “Vukosava Ivanović Mašanović” i dvije privatne: “Svetionik” i “Mala bajka”, što su podaci dostupni na sajtu MPNI. Pored njih, postoji još oko 40 neregistrovanih objekata koji se javno predstavljaju kao vrtići, škole ili produženi boravci. Većina je u vlasništvu stranih državljana, a posluju pod nazivima „centar“ ili „radionica“ ili čak bez ikakvog natpisa, dok otvoreno objavljuju cijene i nude usluge hrane, spavanja i obrazovnih programa.
Udruženje upozorava da ovakvi prostori ne ispunjavaju ni minimalne uslove bezbjednosti, da im kadrovi nisu stručni i da država na ovaj način dopušta da djeca budu izložena rizicima koji bi u uređenim sistemima bili nezamislivi. „Ako djeca svakodnevno borave u neregistrovanim objektima bez ikakvog nadzora, odgovornost nije samo na roditeljima koji ih tamo upisuju, već i na državi koja dopušta da sistem funkcioniše samo na papiru“, poručuje Udruženje privatnih predškolskih ustanova.
Rješenje, kažu, postoji i pokazalo se kao uspješno u susjednim državama i Evropi: država subvencioniše sve licencirane ustanove, bez obzira da li su javne ili privatne. Time se povećava obuhvat djece, olakšava roditeljima i podiže nivo bezbjednosti i kvaliteta, a diskriminacija se potpuno eliminiše.
“Ulaganje u predškolsko obrazovanje, nije trošak nego najvažnija investicija u sigurnu i obrazovanu budućnost Crne Gore. Dok se ta istina ne prihvati, nove generacije će odrastati u improvizovanim vrtićima, a pred problemom će biti zatvarane oči”, zaključili su iz Udruženja.
