Rukovoditeljka hora “Zima”, Varvara Lojko, gostujući u „Promenadi četvrtkom“, predstavila je muzički festival „Darovi Božića“, čiji je pokretač, i čije je treće, ovog puta međunarodno izdanje, u toku. Koncertna serija započeta je nastupom horova iz Budve i Podgorice, te iz Tirane, u konkatedrali Svetog Petra.

“Međunarodni hor iz Tirane čine članovi različitih nacionalnosti, mahom zaposleni u ambasadama, a vodi ga Bujar Aliju, profesor na Akademiji muzike u Tirani. Imaju kvalitetan i raznovrstan repertoar, naše prijateljstvo započelo je na festivalu u Ulcinju, gdje smo nedavno zajedno nastupali”, kaže Lojko.

Festival je nastavljen koncertom u crkvi Svetog Nikole na Biskupadi, poznatoj po izuzetnoj akustici, gdje je nastupila mecosopran Svetlana Zlobina uz klavirsku pratnju Aleksandra Fedorova.

“Iako je bilo hladno, publika je bila zagrijana toplinom božićnog repertoara”, dodala je sagovornica Radio Bara.

Uslijedili su koncerti dječijih horova u kripti konkatedrale, te nastup klavirskog dua Emerald iz Srbije, koji je izveo obrade božićnih pjesama. Festival se nastavlja u ponedjeljak, 29. decembra, kada u konkatedrali nastupa instrumentalni trio Arcus, a završetak je planiran za 15. januar naredne godine, uz gostovanje orguljaša iz Norveške i ženskog vokalnog sastava, sa izvođenjem tri mise (Delib, Rajnberger i Fore).

Prema riječima Lojko, sam naziv festivala jasno ukazuje na repertoarsko težište, božićne pjesme. Festival se realizuje uz podršku Barske nadbiskupije, Opštine Bar i nevladine organizacije Zima. Iako je fokus na božićnoj muzici, organizatori su se potrudili da uključe i značajan dio klasične muzike, jer ona ima univerzalnu vrijednost “i primjerena je i praznicima i svakodnevici”.

“Ideja za festival razvila se iz tradicionalnih božićnih koncerata koje su svake godine organizovali. Vremenom su se javljale kolege i ansambli sa željom da učestvuju, što je prirodno dovelo do prerastanja tih koncerata u festival. Zadovoljna sam odzivom publike; činjenica je da su koncerti van centra grada ponekad slabije posjećeni, ali centralni događaji redovno su vrlo posjećeni. Konkatedrala ima određene akustičke izazove zbog svoje savremene arhitekture i veličine, ali se oni značajno smanjuju kada je prostor ispunjen publikom. Prisustvo većeg broja ljudi direktno doprinosi boljoj akustici”, ukazuje Lojko.

Izvođače su, dodaje, u početku birali uglavnom među poznanicima i kolegama, zbog ograničenog budžeta. Međutim, festival je s vremenom stekao regionalnu prepoznatljivost, pa se izvođači sada i sami prijavljuju. Kao primjer, Lojko je navela klavirski duo Emerald i orguljaša iz Norveške, koji je prihvatio poziv jer ranije nije bio u Crnoj Gori i doživio je dolazak kao čast.

“Posebno bih istakla podršku administracije Kulturnog centra, koja je gostujućim horovima omogućila obilazak Starog grada, besplatan ulaz i stručno vođenje. Naši gosti na dan prvog koncerta slučajno su se zatekli na Maslinijadi, što je na njih ostavilo snažan utisak. Njihovi prvi susreti sa Barom, uz lijepo vrijeme i bogat kulturni sadržaj, ostavili su im izuzetno pozitivan dojam”, ukazuje gošća “Promenade četvrtkom”.

Varvara Lojko je hor “Zima” u Baru osnovala prije deset Godina. Kako je istakla, umjetnici često nemaju racionalno definisan cilj, već potrebu da stvaraju.

“Hor se prirodno formirao okupljanjem ljudi slične energije. Nakon posljednjeg koncerta pridružilo se sedam novih članova, svi iz Njemačke, što donosi i nove izazove, ali i radost. Ponosna sam zbog rasta hora i pozivam Barane i Crnogorce da nam se pridruže. Repertoar hora obuhvata duhovnu, klasičnu i narodnu muziku, a izvodimo pjesme na čak 16 jezika, uz ambiciju da taj broj dodatno povećamo. Fleksibilnost u izboru repertoara omogućava prilagođavanje sastavu hora i planiranim koncertima. “Zima” obično priprema novi program u periodu od tri do četiri mjeseca, što smatram optimalnim vremenom za kvalitetnu pripremu. Nakon toga, isti program se izvodi više puta, na različitim lokacijama, čime se produžava njegov umjetnički život i omogućava većem broju ljudi da ga čuju”, kaže naša sagovornica.

Govoreći o multinacionalnom sastavu hora, Lojko ističe da ne postoji problem oko izbora repertoara. Za razliku od nekih kolega, “nema rasprave sa članovima hora o repertoaru”, već ga sama bira, polazeći od profesionalnog uvjerenja šta je umjetnički i pedagoški vrijedno, dodajući da “Zima” nema striktne repertoarske granice, za razliku od mnogih drugih horova. Naglašava da bira kompozicije koje razvijaju hor i ostaju upotrebljive duži niz godina. Kao primjer navodi djela poput „Cantique de Jean Racine“ Gabriela Forea, koja se mogu zadržati u stalnom repertoaru, dok su božićne pjesme uglavnom sezonske.

Na pitanje o interesovanju ljudi za horsko pjevanje danas, odgovara da je to izuzetno teško, “gotovo nemoguće”.

“Sjećam se vremena kada su horovi postojali pri školama, fakultetima i institucijama, što je omogućavalo masovno učešće u horskom pjevanju. Danas taj sistem više ne postoji, zbog čega je bazen potencijalnih pjevača znatno manji. Većina članova hora “Zima” su ljudi srednje i starije dobi, dok mlađi dolaze uglavnom iz muzičke škole u Baru ili iz dječijeg hora koji sam ranije vodila. Tradicija horskog pjevanja se gubi i trebalo bi postojati mnogo više horova, jer se kvalitet može izgraditi tek iz široke baze. Da bi se formirao jedan dobar hor, potrebno je imati stotinu horova u državi”, ističe Lojko.

Varvara Lojko je rođena u Sovjetskom Savezu, a u Bar je došla prije 17 godina iz Rusije. Iako je po vokaciji magistar prava, ističe da je muzika prisutna u njenom životu od ranog djetinjstva. Odrasla je u porodici muzičara, majka je horski dirigent, a otac muzičar te je, paradoksalno, upravo zbog toga bila usmjeravana ka drugim profesijama: “stalno su mi govorili da budem sve drugo, samo ne muzičar”.

Završila je lingvistiku, a po dolasku u Crnu Goru započela studije prava, jer se profesionalno bavila pravnim poslovima. Tokom 16 od 17 godina boravka u Crnoj Gori radila je u pravnoj struci i magistrirala pravo, ali naglašava da njena muzička karijera nikada nije bila prekinuta.

“U Crnoj Gori sam učestvovala u značajnim muzičkim projektima, poput projekta Villanelle sa Željkom Milovićem. Važno mi je da budem prepoznata kao muzički umjetnik i dirigent, a možda jednog dana i kao pjevačica”, zaključila je Varvara Lojko.