Gostovanje makedonskog umjetnika Milana Džinga u emisiji “Mozaik” Radio Bara otvorilo je priču o umjetnosti koja nadilazi formu i ulazi u prostor simbolike, identiteta i trajanja. Njegov višedecenijski rad, uz stručni osvrt kustoskinje Zavičajnog muzeja Draginje Radonjić, potvrđen je i nedavnom izložbom u barskoj galeriji, kao primjer uspješne saradnje kulturnih institucija.
U središtu razgovora našlo se stvaralaštvo Milana Džinga, koje traje više od pet decenija i obuhvata širok spektar tema, od arheoloških nalazišta, fresaka i ikona, do pejzaža i kulturnog nasljeđa Makedonije. Njegov autorski pristup zasniva se na spoju dokumentarnog i umjetničkog izraza, pri čemu fotografija postaje sredstvo tumačenja, a ne samo bilježenja stvarnosti.
Posebno mjesto u njegovom opusu zauzima ciklus posvećen krstu, nastao kao rezultat dugogodišnjeg istraživanja i rada sa bogatim arheološkim materijalom. Taj proces rezultirao je i monografijom „Krstovi iz Makedonije“, koja se smatra jedinstvenom u svijetu. “To je jedina knjiga u potpunosti posvećena ovoj temi kroz umjetničku fotografiju”, istakao je Džingo.
Važan segment tog rada odnosi se i na međunarodno priznanje koje je monografija dobila. Nakon objavljivanja, knjiga je dostavljena u Vatikan i Carigrad, odakle su stigle zvanične reakcije. Tom prilikom, Džingu su upućeni telegrami podrške i priznanja iz Vatikana, od tadašnjeg pape Jovana Pavla II, kao i iz Carigrada, od strane vaseljenskog patrijarha Vartolomeja.
U tim porukama naglašena je simbolička vrijednost projekta, koji je prepoznat kao most između različitih hrišćanskih tradicija, ali i kao značajan doprinos razumijevanju kulturnog i duhovnog nasljeđa. Posebno je istaknuto žaljenje pape što zbog zdravstvenih razloga nije mogao prisustvovati promociji u Skoplju, kao i značaj same činjenice da je tema krsta, kroz ovu monografiju, dobila jedinstvenu umjetničku interpretaciju.
Iz te obimne zbirke nastao je i izbor fotografija za izložbu, koji predstavlja sažetu vizuelnu cjelinu složenog simboličkog narativa.
Govoreći o svom radu, Džingo je pojasnio da su fotografije nastajale u analognom periodu, rađene su na filmu, uz zahtjevan proces obrade u studiju, sa pažljivo građenom i osmišljavanom kompozicijom, donošenjem materijala, stvaranjem ambijentalnog pejzaža.
Mali predmeti, često jedva vidljivi golim okom, kroz njegov objektiv dobijaju monumentalnost i novo značenje, otkrivajući slojeve istorije i ljudskog iskustva.
U tumačenju tog simboličkog sloja značajan prikaz u programu Radio Bara dala je kustoskinja Zavičajnog muzeja Draginja Radonjić, koja je dodatno osvijetlila širi kontekst izložbe i samog projekta. Ona je ukazala da krst u ovom slučaju ne treba posmatrati isključivo kroz religijsku prizmu, već kao univerzalni znak koji prati čovječanstvo od najranijih civilizacija. “Riječ je o simbolu života, trajanja i stradanja, koji u sebi objedinjuje različite slojeve značenja i svjedoči o kontinuitetu kulture i identiteta”.
Poseban akcenat u njenom izlaganju stavljen je na institucionalni okvir u kojem je izložba realizovana. Ona je naglasila značaj saradnje između Umjetničke galerije „Velimir A. Leković“ i Zavičajnog muzeja Bar, koje djeluju u okviru Kulturnog centra Bar. Upravo ta unutarinstitucionalna povezanost, kako je istakla, omogućava kvalitetnije i sadržajnije kulturne programe.
„Važno je da institucije koje dijele isti prostor i slične ciljeve djeluju zajednički. Na taj način smo u mogućnosti da predstavimo cjelovit kulturni događaj“, naglasila je Radonjić, dodajući da ova saradnja predstavlja kontinuitet koji se iznova potvrđuje kroz nove projekte.
“U tom smislu, izložba i prateći programi ne predstavljaju samo umjetnički događaj, već i rezultat promišljenog kustoskog i institucionalnog rada, koji ima za cilj da publici približi složene teme na pristupačan i angažovan način. Saradnja galerije i muzeja omogućava povezivanje različitih pristupa: umjetničkog, istorijskog i dokumentarnog, čime se dodatno obogaćuje interpretacija izložbe”.
Sve ove teze dobile su svoju konkretnu potvrdu kroz izložbu „Krst na tlu Makedonije“, koja je nedavno predstavljena u Umjetničkoj galeriji „Velimir A. Leković“. Izbor od 22 fotografije iz šireg ciklusa ne predstavlja samo umjetnički doživljaj jednog motiva, već rezultat višedecenijskog istraživanja i posvećenog rada autora.
Gostovanje u Baru za Milana Džinga, kako je istakao, ima i ličnu dimenziju, budući da naš grad doživljava kao svoj drugi dom, što dodatno doprinosi bliskosti između autora i publike.
