Andora, šesta najmanja država u Evropi, smještena je u istočnim Pirinejima, između Španije i Francuske. Ova neobična kneževina bez izlaza na more, u kojoj živi oko 84.000 stanovnika, godišnje ugosti preko 10 miliona turista – što skijaša i planinara, što onih koji dolaze u posjetu privučeni izuzetno niskim poreskim stopama.
Nedavno je Andora ugostila i članove FK Mornar, koji su po prvi put u istoriji kluba igrali protiv jednog tima iz ove zanimljive planinske zemlje, u kojoj je fudbal uglavnom na amaterskom nivou, dok primat drže zimski sportovi.
Glavni grad je Andora la Velja, gdje smo bili smješteni. Sa blizu 21.000 stanovnika, ovo je najviša prijestonica u Evropi, smještena na nadmorskoj visini od 1.023 metra. Službeni jezik je katalonski, ali se na svakom koraku mogu čuti španski, francuski i portugalski. Iako Andora nije članica Evropske unije (članica UN-a je od 1993. godine), zvanična valuta je, baš kao i u Crnoj Gori – euro.
Tokom četvorodnevnog boravka, Andora nas je kupila na prvu loptu. Prvo što upada u oči jesu izuzetno ljubazni i gostoprimljivi ljudi, a odmah zatim i fascinantna arhitektura. Glavni grad, kao i cijela zemlja, neodoljivo podsjećaju na naš Kotor – okolo su gorostasne planine (samo bez mora), a u podnožju brižno izgrađeni sadržaji. Bukvalno svaki centimetar prostora je maksimalno i pametno iskorišćen.
Ono što nas je prilično iznenadilo bile su visoke dnevne temperature. Zbog specifičnog položaja, u glavnom gradu su žive na termometru tokom dana išle i do 40. podioka Celzijusove skale, ali su zato večeri bile izuzetno prijatne i svježe.
Iako Andora nije punopravna članica EU, sa njom ima posebne odnose, u šta smo se uvjerili tokom vožnje autobusom od Barselone prema krajnjem odredištu. Na administrativnom prelazu smo prošli bukvalno bez zadržavanja. Inače, u ovu zemlju se može ući samo kopnenim putem, modernim saobraćajnicama, dok se za avio ili željeznički prevoz morate osloniti na susjednu Španiju ili Francusku. Andora nema plovnih puteva, a najbliža velika morska luka je upravo Barselona, od koje vožnja kroz prelijepe planinske predjele traje oko tri do tri i po sata.
Na trgu u samom centru grada smještena je prelijepa skulptura Salvadora Dalija “Plemenitost vremena”, a nedaleko odatle je i Nacionalni fudbalski centar, bukvalno uklesan u planinski masiv. Od istorijskih građevina dominira crkva Sent Đoan de Kaseles, sagrađena u 11. ili 12. vijeku i obnovljena u prošlom vijeku, kao i crkva Sent Esteve u samom centru grada, tik uz jedan od glavnih trgova. Prostor je nevjerovatno funkcionalan – iz svake ulice ili trga vrlo lako stižete do željenog odredišta.
Čiste ulice i razdragani ljudi bez trunke grča na licu prve su asocijacije na ovaj grad. Tome u prilog govori i podatak da stopa kriminaliteta iznosi nevjerovatnih 0,05 odsto.
Za kraj, nezaobilazna tema je šoping. Porez na dodatu vrijednost (PDV) ovdje iznosi svega 4,5%, što je najniža stopa u Evropi. Zbog toga ljudi masovno dolaze po elektroniku, parfeme, kozmetiku, luksuznu garderobu, alkohol i duvanske proizvode, koji su znatno jeftiniji nego u susjednim zemljama. Uz prisustvo velikih svjetskih brendova ugođaj je potpun, a zanimljivo je da butici i radnje (osim onih u velikim tržnim centrima) uglavnom rade dvokratno.
