Knjiga “Džank art u Crnoj Gori”, istoričara umjetnosti i novinara Mladena Zadrime predstavljena je sinoć u Ministarstvu kulture i medija na Cetinju. U ovom djelu koje prvi put na jednom mjestu sistematizuje stvaralaštvo umjetnika i predstavlja njihova djela nastala upotrebom iskorištenih, odbačenih i nekonvencionalnih materijala i predmeta nalaze se i radovi četiri autora iz Bara: Dušan Brajović, Ina Martinović, te Marko i Maja Čakalović.  

Knjiga prati razvoj džank arta u Crnoj Gori od šezdesetih godina prošlog vijeka do danas, predstavljajući autore koji u odbačenim, neobičnim i svakodnevnim materijalima prepoznaju mogućnost za stvaranje umjetničkog djela.

Promociju je pratitila izložba odabranih radova umjetnika zastupljenih u knjizi, koja je publici omogućila neposredan susret sa ovim vidom umjetnosti.

Zadrima u svom istraživanju obuhvata širok raspon stvaralaca — od rano započetih eksperimenata Stevana Luketića sa automobilskim hladnjacima u ciklusu “Kileri”, preko radova velikana poput Miodraga Dada Đurića i Dimitrija Popovića, sve do savremenih vizuelnih umjetnika među kojima su Danilo Baletić, Ivana Radovanović, Siniša Radulović i Irena Lagator Pejović.

Prema riječima istoričarke umjetnosti Ane Ivanović, knjiga Mladena Zadrime predstavlja važan temelj za svako buduće istraživanje, a ujedno je i značajan doprinos crnogorskoj istoriji umjetnosti i kulturi.

O knjizi su, pored autora, govorili istoričar umjetnosti i teoretičar stripa dr Luka Rakojević i arhitekta i kritičar Borislav Vukićević.

“Knjiga je nastala kao magistarski rad na Fakultetu umjetnosti Univerziteta Donja Gorica, i u većini kroz direktnu komunikaciju sa umjetnicima. Za umjetnike koji nisu živi morao sam da se služim izvorima, odnosno literaturom, ali ona u ovom slučaju gotovo da nije postojala. Otkrio sam čitav jedan univerzum umjetnika koji se služio iskorišćenim odbačenim materijalima, i shvatio da se o tome pisalo sporadično, uglavnom u konktektu zaštite životne sredine, van organizovanog umjetničkog pokreta. Odlučio sam da sve do čega dođem sistematizujem na jednom mjestu kao korisnu građu za neka buduća umjetnička istraživanja.

Naziv ‘džank-art’ teško je prevodiv u crnogorski jezik, ali to je umjetnost koja je nastala od odbačenih i iskorištenih materijala koji su izgubili prvobitnu namjenu, a kroz umjetničku intervenciju dobili novi smisao, značenje i trajanje.

Jednako kao i u svijetu, džank-art u Crnoj Gori ima jasan početak, razvoj i trajanje. Odmah nakon Drugog svjetskog rata kroz eksperimente Stevana Luketića, preko generacija prvih školovanih umjetnika pa do onih koji izlaze sa cetinjske Akademije ili talentovanih pojedinaca bez akademskog obrazovanja, džank-art je većim ili manjem intenzitetom postojao. Doduše, daleko od galerijskih prostora i nezapaženo i nezabilježeno od oficijelne kritike umjetničkog establišmenta. Nikad nije organizovana neka izložba koja bi sveobuhvatno tretirala ovu umjetnost. Pred čitaocima je štivo nastalo kao potreba da se ova umjetnost sistematizuje i objasne umjetničke prakse koji se koriste nekonvencionalnim umjetničkim materijalima”, rekao je za Bar Info i Radio Bar Mladen Zadrima, uz nadu da će biti u prilici da knjigu prezentuje i u Baru.