Milo Jovović (1866 – 1916) bio je pjesnik iz Gretve, na razmeđu dva vijeka. Pisao je rodoljubivu i dječju poeziju.

Radio je u Barskoj nadbiskupiji, pa u Monopolu duvana, bio je jedan od utemeljivača Barske narodne čitaonice, marta 1881. godine, i saradnik biologa i geografa dr Antonia Baldaccija 1895.u istraživanju flore i faune, zadužen za primorsku oblast. Bio je jedan od donatora za Dječju bolnicu na Cetinju, te jedan od prvih u Baru što su se odazvali na poziv Crnogorskog Crvenog krsta za skupljanje priloga, 1913. godine.

U svoje vrijeme slovio je kao vrlo plodan i cijenjen pjesnik, objavljivao je u časopisima na prostorima današenje Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine…

Shodno nacionalnom zanosu u to vrijeme, i ovaj pjesnik rimokatoličke vjeroispovjesti se osjećao Srbinom, te su mu i radovi na tom fonu. Govorio je francuski, italijanski i turski jezik. 

U posljednje vrijeme, njegovo je ime predmet politizacije, a stihovi se tumače shodno aktuelnom društvenom momentu. Tim povodom, njegov blizak srodnik – praunuk, mr Ivan Jovović, objavio je u “Matici” esej o takvim pojavama, objašnjavajući ličnost i djelo svog pretka.

“Njegov pjesnički iskaz je dominantno determinisalo vrijeme u kojem je stvarao, odnosno oficijelna ideološka matrica stvarana i njegovana u Knjaževini / Kraljevini Crnoj Gori. Iako je među prvima u Crnoj Gori započeo sa pisanjem dječije poezije, njegov opus je obilježila nacional-romantičarska, tj. rodoljubiva poezija, koju je pisao u zanosu, nošen idejom konačnog oslobođenja od Turaka, prihvatajući ideologiju srpstva kao modus operandi ove uzvišene istorijske misije njegove generacije.

Pripadnost katoličkoj vjeri Mila Jovovića nije ga omela u stavu 1878. godine, još dok je bio mladić, da se suprotstavi generalnom vikaru Barske nadbiskupije Josipu Koloviću, u pogledu pohađanja nastave katoličke djece u državnoj (knjaževskoj) školi, a taj događaj je očigledno dugoročno odredio njegove ideološke svjetonazore, ostajući do kraja života lojalan državi i dinastiji (preminuo je od zadobijenih rana prilikom austrougarskog bombardovanja Bara 1916. godine).

Da je pripadnost srpstvu Mila Jovovića proizlazila iz ideologije koju je kao mladić prihvatio, svjedoči čitav niz pjesama, odnosno stihova koji su direktno ili indirektno posvećeni majci, uključujući i stihove u njegovoj posljednjoj, za života, objavljenoj pjesmi ‘Crna internacionala’.

Motivacija za nastanak ovog članka prvenstveno se odnosi na nedovoljno obrađeno stvaralaštvo Mila Jovovića, koje sadržinski pripada istoriji crnogorske književnosti. Zbog takvog tretmana u stručnoj literaturi Mila Jovovića, njegovo pjesništvo možemo istovremeno da sagledamo kao case study u političkoj antropologiji zloupotrebe tradicije u javnom životu Crne Gore u proteklih desetak godina. Neophodno je poznavati političku tradiciju u Knjaževini / Kraljevini Crnoj Gori, kritički je sagledati, jer bez razumijevanja njene paradigme ne može se dobiti jasna predstava o idealima, tj. zanosu nacional-romantizma na kojima je počivala rodoljubiva poezija”, piše, pored ostalog, u eseju mr Ivana Jovovića.

Kompletan tekst možete pročitati downloadovanjem sa stranice lista “Matica”, od 313 do 324 strane – https://maticacrnogorska.me/casopis/matica-br-102-%E2%80%92-ljeto-2025/