Model finansiranja usluge „Pomoć u kući“ koju Crveni krst obezbjeđuje za 1.340 korisnika u 18 crnogorskih opština, među kojima je i Bar, biće promijenjen od prvog januara naredne godine. Da li će OO Crvenog krsta Bar moći da i dalje obezbjeđuje ovu uslugu važnu za starija lica koja, uglavnom, žive sama sa minimalnim primanjima i problemima karakterističnim za starost i narušeno zdravlje, pitali smo Zoricu Crnčević, sekretarku ove humanitarne organizacije.
RB/BI: Od prvog januara mijenja se način finansiranja, dio sredstava obezbjeđivaće Ministarstvo socijalnog staranja, a ostatak lokalne samouprave. Šta to znači za OO Crvenog krsta Bar?
Crnčević: Izmjenama Zakona o socijalnoj i dječjoj zaštiti, predviđeno je da država učestvuje u finansiranju usluge podrške za život u zajednici i savjetodavnih usluga u opštinama do četvrtog stepena razvijenosti. Međutim, za peti i šesti stepen razvijenosti opština, nije predviđeno sufinansiranje od strane države, odnosno nadležnog ministarstva (Opština Bar spada u peti stepen razvijenosti, prim. aut.). Kako na to gledamo? Jako smo zabrinuti, s obzirom da se prelazi na novi model finansiranja i na utvrđivanje minimalne cijene zarada, što je za Crveni krst opterećujuće, jer smo mi organizacija koja ne prihoduje sredstva i koja je pružalac značajnih usluga.
Kada su u pitanju starije osobe i pružanje ove usluge, Crveni krst je od 2019. godine sertifikovan za uslugu „pomoć u kući“. Svjesni smo da ulazimo u proces koji je trenutno neizvjestan, jer je vrlo kratak rok od primjene ovog zakona do prelaska na novi model finansiranja, odnosno do prelaska na finansiranje i sufinansiranje po lokalnim samoupravama. Zajednica opština je petog oktobra imala sastanak na kome se govorilo o izmjenama i dopunama Zakona o socijalnoj i dječjoj zaštiti, konkretno o uslugama podrške u zajednici. Inicijativa sa skupa jeste da se primjena ovog zakona odloži za 2028. godinu, jer smo svi svjesni da je rok vrlo kratak, a da procedure donošenja godišnjih planova zahtijevaju izvjesno vrijeme.
Zakonom su predviđeni rokovi, potrebne su konsultacije i, naravno, usvajanje u lokalnim parlamentima. Mislim da u svim lokalnim samoupravama, naravno i u Baru, smatraju da je neophodna usluga „pomoć u kući“ za starija lica. Ali, vrijeme za izradu planova je zaista kratko i nisam sigurna da će se to desiti do kraja 2026. godine. Za nas je opterećujuća činjenica da će nastati vakuum kada prestane finansiranje od strane nadležnog ministarstva. Pitanje je šta će se desiti sa dvije značajne socijalne kategorije: korisnicima usluga, starijim licima i pružaocima usluga, odnosno gerontodomaćicama.
RB/BI: Koliko gerontodomaćica ima u Baru i o koliko starijih osoba se staraju?
Crnčević: U našoj opštinskoj organizaciji rade tri gerontodomaćice, koje su prošle sve obuke za uslugu „pomoć u kući“ i sve druge obuke kada su u pitanju starija lica. Imamo 30 korisnika. Riječ je o standardu od kojeg se ne može odstupati, svaka gerontodomaćica može da se stara o najviše deset korisnika. Svakodnevno dobijamo pozive i svakodnevno nam dolaze starije osobe ili neko iz njihovog bližeg okruženja. Već deset godina bilježimo značajnu potražnju za ovom vrstom usluge. Moram da naglasim da je i izuzetno jeftina, s obzirom što se pruža starijoj osobi, koliko joj se poboljšava kvalitet života. Usluge koje Crveni krst nudi su, zaista, na nivou porodične brige, jer sve što je starijoj osobi tokom ili mimo posjete potrebno, Crveni krst joj pruži.
RB/BI: U to se nedavno uvjerila koleginica Maja Tomović, koja je sa gerontodomaćicama bila na terenu.
Crnčević: Na našoj evidenciji su starija lica koja, uglavnom, žive sama ili sa bračnim drugom koji nije sposoban za rad. Većinom su to osobe sa minimalnim penzijama, negdje su to poljoprivredne penzije. Ovu uslugu pružamo na cijeloj teritoriji opštine, bez obzira da li je u piitanju centar grada, šira periferija ili udaljeno seosko područje. Za podršku starijim osobama potrebna je široka lepeza usluga i vjerujem da svako odgovorno društvo, kao i naša lokalna samouprava, imaju pozitivan odnos prema podršci za ovu uslugu i da će se ona realizovati onako kako je to propisano, kada se urade godišnji planovi i dobije odgovor od nadležnog ministarstva. Iz Ministarstva ističu da lokalne samouprave, u saradnji sa njima treba da utvrde cijenu usluga, s obzirom da od prvog januara naredne godine dolazi do značajnih izmjena cijene minimalne zarade.
