Govoreći o knjizi, prof. dr Lidija Tomić je istakla kako u poeziji Jovovića “dominira srpski nacionalni identitet koji pjesnik skoro u svakoj pjesmi naglašava pripadnošću srpskom narodu, njegovoj istoriji i tradiciji. Njegova katolička vjera i srpski identitet nijesu suprostavljeni, naprotiv, oni nijesu dva odvojena svojstva. Milo Jovović je katolik s izraženom sviješću o pripadnosti srpskom narodu i svojoj porodici koja je njegovala značaj srpske istorije i tradicije“.

Na promociji je istaknuto da je autor ponosan na “svoje srpsko porijeklo, srpsko ime, srpski rod, istorijske ličnosti srpske istorije, na nacionalno biće i sve što je srpsko”.

Prof. dr Tomić je navela da “u Jovovićevoj poeziji pulsira etički ili moralistički estetizam, izražen emocijama prema vrlinama srpskog roda”, te se “kritički odnosi na podjele i mržnju, veličajući ljubav i bratimstvo”., kao i da “patriotski duh i ton njegove poezije upućuju na životvorni agon njegovog pjevanja i neprekidno poetsko svjedočenje da je viši smisao postojanja očuvati i odbraniti srpski jezik, narod i tradiciju“.

“Pjesme Mila Jovovića odslikavaju jedan period, ideje koje su bile dominantne u našoj sredini i imaju važan kulturnoistorijski značaj”, kazao je doc. dr Goran Radonjić.

U svom izlaganju on se osvrnuo na formalno-tematske osobine Jovovićeve poezije i društveni kontekst u kojem je ta poezija nastajala, ali i na to “šta Jovovićeve pjesme danas govore o srpskom identitetu i kulturi”.

***

Milo Jovović (1866 – 1916) bio je pjesnik iz Gretve, na razmeđu dva vijeka. Pisao je rodoljubivu i dječju poeziju.

Radio je u Barskoj nadbiskupiji, pa u Monopolu duvana, bio je jedan od utemeljivača Barske narodne čitaonice, marta 1881. godine, i saradnik biologa i geografa dr Antonia Baldaccija 1895. u istraživanju flore i faune, zadužen za primorsku oblast. Bio je jedan od donatora za Dječju bolnicu na Cetinju, te jedan od prvih u Baru što su se odazvali na poziv Crnogorskog Crvenog krsta za skupljanje priloga, 1913. godine.

U svoje vrijeme slovio je kao vrlo plodan i cijenjen pjesnik, objavljivao je u časopisima na prostorima današnje Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine…

Shodno nacionalnom zanosu u to vrijeme, i ovaj pjesnik rimokatoličke vjeroispovjesti se osjećao Srbinom, te su mu i radovi na tom fonu. Govorio je francuski, italijanski i turski jezik. 

The post Promovisana u Matici srpskoj knjiga pjesama Mila Jovovića first appeared on BARinfo.

Radio je u Barskoj nadbiskupiji, pa u Monopolu duvana, bio je jedan od utemeljivača Barske narodne čitaonice, marta 1881. godine, i saradnik biologa i geografa dr Antonia Baldaccija 1895.u istraživanju flore i faune, zadužen za primorsku oblast. Bio je jedan od donatora za Dječju bolnicu na Cetinju, te jedan od prvih u Baru što su se odazvali na poziv Crnogorskog Crvenog krsta za skupljanje priloga, 1913. godine.

U svoje vrijeme slovio je kao vrlo plodan i cijenjen pjesnik, objavljivao je u časopisima na prostorima današenje Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine…

Shodno nacionalnom zanosu u to vrijeme, i ovaj pjesnik rimokatoličke vjeroispovjesti se osjećao Srbinom, te su mu i radovi na tom fonu. Govorio je francuski, italijanski i turski jezik. 

U posljednje vrijeme, njegovo je ime predmet politizacije, a stihovi se tumače shodno aktuelnom društvenom momentu. Tim povodom, njegov blizak srodnik – praunuk, mr Ivan Jovović, objavio je u “Matici” esej o takvim pojavama, objašnjavajući ličnost i djelo svog pretka.

“Njegov pjesnički iskaz je dominantno determinisalo vrijeme u kojem je stvarao, odnosno oficijelna ideološka matrica stvarana i njegovana u Knjaževini / Kraljevini Crnoj Gori. Iako je među prvima u Crnoj Gori započeo sa pisanjem dječije poezije, njegov opus je obilježila nacional-romantičarska, tj. rodoljubiva poezija, koju je pisao u zanosu, nošen idejom konačnog oslobođenja od Turaka, prihvatajući ideologiju srpstva kao modus operandi ove uzvišene istorijske misije njegove generacije.

Pripadnost katoličkoj vjeri Mila Jovovića nije ga omela u stavu 1878. godine, još dok je bio mladić, da se suprotstavi generalnom vikaru Barske nadbiskupije Josipu Koloviću, u pogledu pohađanja nastave katoličke djece u državnoj (knjaževskoj) školi, a taj događaj je očigledno dugoročno odredio njegove ideološke svjetonazore, ostajući do kraja života lojalan državi i dinastiji (preminuo je od zadobijenih rana prilikom austrougarskog bombardovanja Bara 1916. godine).

Da je pripadnost srpstvu Mila Jovovića proizlazila iz ideologije koju je kao mladić prihvatio, svjedoči čitav niz pjesama, odnosno stihova koji su direktno ili indirektno posvećeni majci, uključujući i stihove u njegovoj posljednjoj, za života, objavljenoj pjesmi ‘Crna internacionala’.

Motivacija za nastanak ovog članka prvenstveno se odnosi na nedovoljno obrađeno stvaralaštvo Mila Jovovića, koje sadržinski pripada istoriji crnogorske književnosti. Zbog takvog tretmana u stručnoj literaturi Mila Jovovića, njegovo pjesništvo možemo istovremeno da sagledamo kao case study u političkoj antropologiji zloupotrebe tradicije u javnom životu Crne Gore u proteklih desetak godina. Neophodno je poznavati političku tradiciju u Knjaževini / Kraljevini Crnoj Gori, kritički je sagledati, jer bez razumijevanja njene paradigme ne može se dobiti jasna predstava o idealima, tj. zanosu nacional-romantizma na kojima je počivala rodoljubiva poezija”, piše, pored ostalog, u eseju mr Ivana Jovovića.

Kompletan tekst možete pročitati downloadovanjem sa stranice lista “Matica”, od 313 do 324 strane – https://maticacrnogorska.me/casopis/matica-br-102-%E2%80%92-ljeto-2025/

The post Mr Ivan Jovović: Zloupotrijebljeni stihovi Mila Jovovića first appeared on BARinfo.

Ove godine, kada se obilježava 120. godišnjica Ilindenskog ustanka (1903-2023), lično nam je uručena pjesma pod naslovom “Maćedoniji 1903.”, koju je napisao začetnik crnogorske dječje poezije Milo Jovović (Stari Bar, Crna Gora, 1866-1916). Pjesmu smo dobili od jednog od pjesnikovih potomaka, gospodina Ivana Jovovića – sadašnjeg predsjednika Matice Crnogorske, koji nam je zajedno sa glavnim sekretarom Ivanom Ivanovićem poslao zapis kultne pjesme o Ilindenskoj Makedoniji 1903. godine. Zapis s pjesmom smo 2. avgusta ove godine objavili na našem Facebook profilu kao čestitku za 120. godišnjicu Ilindenskog ustanka, što je izazvalo izuzetno pozitivno zanimanje šire makedonske javnosti. Na društvenim mrežama pjesma je doživjela masovna praćenja, komentare i dijeljenja, jer je preuzeta preko portala “Makedonska poezija” i preko nekih od makedonskih elektronskih portala. O nekoliko hiljada pozitivnih reakcija u Makedoniji izvijestili su crnogorski štampani i elektronski mediji, poput “Pobjede” i Bar Infa – Radio Bara.

Crnogorski pjesnik Milo Jovović poticao je iz stare poznate barske porodice koja se vjekovima spominje u sačuvanim pisanim izvorima. Već 1881. godine, sa svojih 15 godina, postao je jedan od najmlađih osnivača i članova Barske čitaonice, koja je obuhvatala 63 građana Bara iz sve tri vjerske konfesije – rimokatoličke, pravoslavne i muslimanske. Iskustva činovnika stekao je u Barskoj nadbiskupiji, što mu je omogućilo da se izdigne u vrsnog intelektualca koji je govorio više jezika: francuski, italijanski, turski i južnoslovenske. Osim književnim radom, bavio se proučavanjem flore i faune u primorju, a vršio je i etnološka istraživanja tog dijela Crne Gore. Najveći dio svog književnog rada posvetio je čitateljskoj publici, kojoj se humanitarno posvetio i kao darodavac za izgradnju dječje bolnice na Cetinju 1908. godine. Za svoju istaknutu djelatnost odlikovan je Ordenom, a i danas u gradu Baru postoji ulica posvećena ovom pjesniku.

Milo Jovović je već u posljednjoj deceniji 19. vijeka bio poznat po pisanju didaktične i rodoljubne poezije, kao odjeka aktuelnih preporodno-prosvjetiteljskih i romantičarskih nacionalnih tendencija primorja i šireg Balkana. Takvog nadahnutog duha pisao je i prigodne pjesme u čast posljednjeg crnogorskog knjaza i kralja Nikole I Petrovića (knjaz 1860-1910; kralj 1910-1918), koji je bio i pjesnik. Objavljivao je u više listova i časopisa, među kojima su: „Golub“, „Bosanska vila“, „Omladina“, „Slavjanski svet“, „Gradina“, „Luča“, „Nevesinje“, „Književni list“ i drugi. No, uprkos tome, najveći dio Jovovićevog rada ostao je neobjavljen u obliku rukopisne građe među nekim njegovim potomcima koji sada ne žive u Crnoj Gori.

Pjesma Mila Jovovića u rukopisu pod naslovom “Maćedoniji (1903)” otkrio je novinar i publicista Željko Milović tokom istraživanja prosvjetnih ustanova u gradu Baru, pri čemu je prvi put objavljena u gradskom školskom listu “Primorac” br. 2 za novembar 1978. No, zbog objave u lokalnom listu gradske osnovne škole, ovo pjesničko djelo nije pobudilo širi interes čitalačke publike, pa je tako ostalo u zaboravu.

Zapanjujuće je da i nakon 120 godina otkako je Milo Jovović napisao pjesničko djelo “Maćedoniji (1903)”, ono i dalje ima poseban značaj za makedonski kulturno-istorijski i nacionalni identitet, pa se čita i doživljava kao da je pisana o savremenoj situaciji u Makedoniji. Starobaranin je napisao pjesmu 1903. godine kao inspiraciju nedavnim porazom Ilindenskog ustanka, šaljući poetski proglas savjesti Evrope za očuvanje i zaštitu Makedonije. Ovaj nesumnjivo veliki poštovalac Makedonije i Makedonaca poetski je izlio svoje najdublje osjećaje prema zemlji i narodu koje je doživljavao kao vrlo bliske Crnoj Gori i Crnogorcima. Gledajući Makedoniju, nemoćnu i prepuštenu samoj sebi nakon sloma narodnooslobodilačkog ustanka 1903. godine, crnogorski pjesnik je suptilno i elegično opjevava kao “tužnu”, “sirotu” i “jadnu”. Valja naglasiti da pjesma predstavlja Mila Jovovića kao izuzetno iskusnog pjesnika za mlade sa zavidnim nivoom odrasle poetike, inspirativnog doživljaja i vješte versifikacije.

Naše objavljivanje ove kultne pjesme o Ilindenskoj Makedoniji od prije 120 godina u savremenoj makedonskoj kulturnoj javnosti predstavlja dosad neotkrivenu pjesničku zvijezdu, koja je u tekućoj 2023. godini uspjela osvijetliti jubilarni svemakedonski Ilinden. Sačuvano djelo Mila Jovovića dirljivo je pjesničko svjedočanstvo za Makedoniju 1903. godine, da se i među narodima u balkanskom okruženju Ilindenski ustanak smatrao makedonskim – i nikako drukčije! Kao živi svjedok vremena, prije 120 godina pjesnik nije ni vidio ni slutio bugarski revolucionarni ulog u Ilindenskoj Makedoniji – i stoga nadahnuto i bratski samo pjeva o teškoj makedonskoj sudbini.

Dirljivi poetski poziv crnogorskog pjesnika 1903. godine da se zaštiti postojanje Makedonije i da se sačuva sjećanje na revolucionarnu ilindensku epopeju, kao izvorno doživljeno svjedočanstvo prošlosti, suprotstavlja se današnjem bugarskom hegemonističkom diktatu na najdirektniji način – političkim terorom i cenzurisanom diktaturom pokušava se falsifikovati i asimilizovati makedonska istorija i identitet. Istovremeno, nedavno smo bili svjedoci kako je čak i najviša državna hijerarhija u Bugarskoj na čelu s predsjednikom pokušavala političkim pritiscima nadopuniti bugarsku nemoć da porazi makedonsku istoriografiju i kulturnu posebnost. Uz dozu žestokih političkih demonstracija u Bugarskoj je 19. avgusta, na praznik Preobraženja, ponovljena jubilarna kalendarska “proslava” makedonskog Ilindenskog ustanka – s namjerom da se “opravda” krivotvoreno dodatno pripisivanje tzv. ustanak kao preobraženje (u smislu kao “bugarski”). Apelujemo da se na ovaj način neće moći “transformisati” (asimilirati) makedonska nacionalna istorija u bugarsku, već će se političkim terorom samo potaknuti anahroni antagonizmi među narodima na širem području Balkana. Istovremeno, makedonski karakter Ilindenskog ustanka i jedinstvenost makedonskog istorijskog, duhovnog, kulturnog i nacionalnog identiteta ne treba štititi političkim proklamacijama ili deklaracijama s makedonske strane. Uostalom, čemu bi služila makedonska politička deklaracija u parlamentu mjesec dana nakon proslave jubileja, kad u čast svečane nacionalne prigode nisu finansirani nikakvi oblici dostojne komemoracije: središnji naučni skup, prigodna monografija ili zbornik, dokumentarni film, izložbe itd. Već sada postaje krajnje alarmantno shvatiti: makedonska istoriografija i makedonistika moći će se štititi, razvijati i međunarodno afirmisati samo kroz akademske, naučne i kulturne institucije, čija autonomija u stručnom radu neće biti ugrožena politički prisilnim pritiscima, uticajima ili deklaracijama. U Makedoniji je konačno došlo vrijeme da diktat politike digne ruke od istoriografije, nauke i kulture.

Iz takvih beskrupuloznih razloga sve do danas spomenuto dirljivo pjesničko svjedočanstvo o Ilindenskoj Makedoniji od prije 120 godina uzvisuje retoričke stihove: “A dužna li si nekome i nevažna, tužna Makedonijo”.

The post Dr Ilija Velev: Pjesma Mila Jovovića ima poseban značaj za makedonski kulturno-istorijski i nacionalni identitet first appeared on BARinfo.

Pjesmu su nakon Veleva prenijeli i brojni makedonski onlajn mediji (Denešen vesnik, Express.mk), ali i veb-stranice koje plasiraju poeziju makedonskih autora i autora koji pišu o Makedoniji.

„Crnogorski pjesnik je bio inspirisan Makedonijom i Ilindenskim ustankom kada je napisao pjesmu 1903. godine. Pjesma pjeva o težini koja je pala na Makedoniju poslije Ilindena. Poetskim jezikom Jovović upućuje apel savjesti Evrope da Makedoniju i Makedonce ne prepusti na milost i nemilost“, navodi se u tekstu iz Denešen vesnika u tekstu naslovljenom: „PJESMA IZ 1903: Crnogorski pjesnik Milo Jovović napisao je pjesmu o Makedoniji poslije Ilindenskog ustanka koja je i danas aktuelna“.

Prema prvom tomu „Građe za crnogorski biografski leksikon“ (autori: mr Dragica Lompar i Branislav Borilović), Jovović je potomak stare barske porodice koja se u pisanim izvorima pominje još 1722. godine. Osnovnu školu je završio u Starom Baru, a sa svojom braćom je krajem 70-ih godina 19. vijeka boravio u Carigradu, gdje su se bavili trgovinom. Po povratku je radio kao činovnik Barske nadbiskupije i Monopola duvana.

Jedan je od najmlađih osnivača i članova Barske čitaonice 1881, zajedno sa još 63 Barana sve tri vjeroispovijesti. U djelu „Il Montenegro, memorie di un botanico“ poznati biolog Antonio Baldači pominje ga kao svog saradnika u istraživanju flore i faune primorske oblasti.

Pisao je poeziju vaspitnog i rodoljubivog karaktera, a, prema nekim autorima, smatra se prvim dječjim pjesnikom u Crnoj Gori. Bio je zadivljen kraljem Nikolom, pa mu je često posvećivao prigodne stihove. Sarađivao je sa brojnim listovima i časopisima kao što su „Golub“, „Bosanska vila“, „Omladina“, „Slavjanski svet“, „Gradina“, „Luča“, „Nevesinje“ i „Književni list“. Njegov članak na temu etnologije „Iz Bara i barske okolice u primorskoj nahiji“ objavila je Jugoslovenska akademija znanosti i umjetnosti 1896. godine. Bio je jedan od donatora za podizanje dječje bolnice na Cetinju1908. godine.

Govorio je francuski, italijanski i turski jezik. Odlikovan je Ordenom za revnost. Danas jedna ulica u Baru nosi njegovo ime.

Jovović u svojoj pjesmi Makedoniju opisuje kao tužnu, jadnu i bijednu, ističe da je ostavljena sebi i svojim građanima, bez podrške i pomoći da se izbori protiv neprijatelja, „Osmanlijeske vojske“. Vođen je za oslobođenje Makedonije i istočne Trakije i za stvaranje autonomne makedonsko-odrinske države.

Iako se radilo o upečatljivom zamahu, ustanak nije postigao željene rezultate („ljudska krvca potokom lije“), a pjesma upravo upire na činjenicu da su svi koji su mogli da pomognu vojsci ove države („Jevropa mirno s daleka gleda“) bili okrenuti leđima, „srca tvrda i ledna“, kako je to Jovović naglasio u trećoj strofi.

Pjesmu „Maćedoniji“ je pronašao barski novinar, publicista Željko Milović, prilikom istraživanja periodike barskih prosvjetnih ustanova. Objavljena je u novembru 1978. godine u listu „Primorac“ i od tada je pala u zaborav. Najveći dio rukopisne građe pjesnika Mila Jovovića je ostao u rukopisnoj zaostavštini potomaka, pa je ponovno podsjećanje na ovu pjesmu, osim što je Makedoncima bio svojevrstan poklon za godišnjicu ustanka, značajno i za dopunu opusa ovog autora.

The post Zaboravljena pjesma Mila Jovovića obradovala makedonsku javnost za Ilinden first appeared on BARinfo.