CRMNIČANI I BARANI U DRŽAVNOJ UPRAVI KNJAŽEVINE CRNE GORE 1907. GODINE (1)
Mi ćemo se u ovom prilogu koncentrisati na imena i prezimena ličnosti, uglednih i uticijalnih ljudi iz Crmnice, Bara i okoline, te pojedinih iz ulcinjskog kraja i iz drugih područja Crne Gore, koji su službovali na području Bara, Virpazara itd, u okviru državne uprave Knjaževine Crne Gore – dijelom 1906, a dominantno tokom 1907. godine.
U brojnim resorima, odnosno državnim organima i upravama, nalazio se značajan broj ličnosti. Za ovu temu koristimo podatke iz primarnog istorijskog izvora, „Državnog kalendara Knjaževine Crne Gore“ za prostu 1907. godinu, službenog zvaničnog izdanja crnogorskih vlasti, štampanog na Cetinju, u izdanju i pečatnji Državne štamparije Knjaževine Crne Gore.
Prema navedenom izvoru, narodni poslanici Crnogorske narodne skupštine 1906. godine (tokom 1907. biće održani naredni izbori) sa područja Bara i okoline bili su: Jovan S. Plamenac, školski nadzornik, za Kapetaniju donjo-crmničku; hodža Murteza Karađuzović, za Kapetaniju mrkojevićku; Labud Gojnić, član Velikog Suda, za Kapetaniju gornjo-crmničku; Lazo Jovović, upravnik poštansko-telegrafske štacije u Nikšiću, za Kapetaniju šestansko-selačku; Marko Petrović, oblasni upravitelj u ostavci, za varoš Bar; Šimun Milinović, arcibiskup barski i primas srpski; serdar Savo Plamenac, predsjednik Glavne državne kontrole, za varoš Ulcinj.
(Državni kalendar Knjaževine Crne Gore za 1907, Cetinje, 1907. str. 27-28).
Parlamentarni izbori u Crnoj Gori za sastav nove Crnogorske narodne skupštine na cijeloj njenoj teritoriji održani su 18/31. oktobra 1907. godine i na njima je ispred varoši Bar (grada Bara), gdje se kandidovao, za narodnog poslanika izabran hodža Murteza Karađuzović, kadija (koji je na skupštinskim izborima 1906, samo godinu dana ranije, bio poslanik ispred Kapetanije mrkojevićke); za narodnog poslanika u Kapetaniji barskoj Jakov Vreteničić, zemljoradnik, u Kapetaniji mrkojevićkoj izabran za četvorogodišnji mandat zemljoradnik, posjednik Hasan (Asan) Andrić, koji je bio domicilni, autohtoni Mrkojević; u Kapetaniji krajinskoj Adem Kolić, trgovac i bivši narodni poslanik; u Kapetniji šestansko-selačkoj vojvoda Mašo Đurović, brigadir u penziji; u Kapetaniji donjocrmničkoj Jovan S. Plamenac, školski nadzornik, te ministar prosvjete i crkvenih poslova i bivši narodni poslanik; u Kapetaniji gornjocrmničkoj Labud Gojnić, velikosudija i bivši narodni poslanik.
Narodna skupština Crne Gore je obavljala meritornu, zakonsku i ustavnu dužnost i njen mandat je, nakon održanih izbora 1907. godine, po prvi put, u parlamentarnoj praksi i iskustvu, trajao u gotovo punom četvorogodišnjem mandatu.
U organu državne uprave – Glavna Državna Kontrola Knjaževine Crne Gore – njen predsjednik je bio serdar Savo Plamenac iz Crmnice, a sekretar Jovan Hajduković, takođe iz Crmnice.
(Državni kalendar Knjaževine Crne Gore za 1907, Cetinje, 1907. str. 30).
U okviru Ministarstva unutrašnjih djela postojala su odjeljenja: Upravno, Privredno, Sanitetsko i Uprava pomorstva. Šef Privrednog odjeljenja bio je u rangu sekretara prve klase Petar Plamenac, iz Boljevića (Crmnica), koji je bio potom narodni poslanik, diplomata, konzul i ministar inostranih poslova Crne Gore. Upravu Pomorstva su sačinjavali: kapetan luka A. Zambela, pomoćnik barske luke L. Zaharija, upravitelj ulcnjske luke Vicko Damjanović, pomoćnik kapetan Boro Đurašković, te upravitelj luke Sv. Nikola Alfredo Trceta.
(Državni kalendar Knjaževine Crne Gore za 1907, Cetinje, 1907. str. 31).
U sastavu Ministarstva unutrašnjih djela Knjaževine Crne Gore pravno, strukturno, organizaciono, administrativno, nalazile su se i Oblasne uprave i Plemenski – kapetanski Sudovi. Između ostalih, tada je postojala i Primorsko-crmnička oblasna uprava, kao i primorsko-crmnički Plemenski kapetanski sudovi.
Primorsko-Crmnička oblast imala je sljedeći rukovodni kadar: upravitelj komandir Ivo Đurović; sekretar I. klase Marko Dragović; pisar 1. klase Dušan Jovović; šef policije Novica Nikolić; oblasni ljekar dr Josif Pera; fizikus ulcinjski dr Stevan Džamanja, oblasni ekonom Ivo Kaluđerović.
U istoj oblasti, plemensko kapetanski sudovi imali su za svaku kapetaniju plemnskog kapetana i pisara. To su bili: Kapetanija barska: kapetan Ivo Vreteničić; pisar Nikola Marđonović; Kapetanija mrkojevićka: kapetan Nikola Vučinić; pisar Mihail Beratović; Kapetanija ulcinjska: kapetan Marko Đurašković; pisar Marko Čejović; Kapetanija krajinska: kapetan Adem Alija Odžić; pisar Krsto Pekić; Kaptetanija šestansko-selačka: kapetan Ljuc P. Marđonović; pisar Luka Lekić; Kapetanija gornjo-crmnička: Miloš Vukmanović; pisar Stevan Đonović; Kapetanija donjo-crmnička: kapetan Lazo Plamenac. Ime pisara se ne navodi.
Takođe, u ondašnjim crnogorskim gradovima i varošima postojale su i opštinske uprave. Tada je na čelu opštinske uprave u Baru bio kapetan Petro Vukmirović, a na čelu opštinske uprave u Virpazaru kapetan Milan Popović.
(Državni kalendar Knjaževine Crne Gore za 1907, Cetinje, 1907. str. 33-34).
