CRNOGORSKI BARJAKTARI IZ CRMNICE
O crnogorskom barjaktarstvu i barjaktarima u našoj istoriografiji napisano je nekoliko naučnih rasprava/studija, priloga, članaka i drugih tekstova, kao i monografija istoričara dr Branka Babića, koja je uspjeli istraživački pokušaj istorijske sinteze o nastanku i razvoju barjaktarstva u Crnoj Gori i njenom viševjekovnom kontinuitetu.
Naravno, relevantno je istaći da su barjaktari bili istorijske značajne i zaslužne ličnosti za slobodu i državnost, nezavisnost Crne Gore, kroz njenu novovjekovnu istoriju, i oni bili iz raznih područja, odnosno, nahija, plemena, bratstava i opština, današnje države Crne Gore.
Mi ćemo se u ovom prilogu bazirati na popis crnogorskih barjaktara iz Crmničke nahije, koja je u postcrnojevićevkom periodu crnogorske prošlosti vjekovima pripadala staroj Crnoj Gori u političkom, administrativnom i teritorijalnom i potom državnom smislu, a koja, već dugo vremena pripada, današnjoj barskoj opštini.
Dakle, u nastavku ovog teksta citiramo iz znamenite knjige “Crnogorsko barjaktarstvo” istoričara dr Branka Babića, objavljene na Cetinju 2010. godine, popis barjaktara iz Crmničke nahije, kojeg je sintetizovao, sa pozivom na referentne istorijske izvore i literaturu, kao i djelimično na osnovu usmenih kazivanja (predanja). Spisak obuhvata barjaktare iz Crmničke nahije u vremenskom rasponu od 18 vijeka do prvih decenija 20 vijeka, odnosno, od vremena kada je faktički ustanovljeno vojno zvanje i institut crnogorskog barjakaktarstva i koje je trajalo u doba vladavine Crnom Gorom dinastije Petrović-Njegoš.
***
Na stranicama 110, 111 i 112 rečene knjige dr Branko Babić piše:
Crmnička nahija – barjaktari
Barjaktari iz Dupila – Đurovići: Marko Nikodimov “počasni barjaktar na Vragušu”; Andro Bogdov, poginuo na Rasinoj glavici 1862; Andro Ivov, poginuo na Ribarskoj Kamenici 1862; Mitar Stevanov, zatim Ilija Lukin, pa Savo i Belan Vučinić, gine u Orahovu.
Orahovo – Barjamovići: Komnen – po predanju barjaktar na Carevu Lazu, Savo Stankov i Kojica.
Sotonići – Pero Kralj, Belan Milov Belanović, junak sa Vraguše, pop Stanko Kojičić, Marko Kralj, zatim Staniša Markov.
Gluhi Do – Masoničići, barjaktar poginuo pod maslinom; pop Milo Vojvodić, barjaktar, a potvrdio ga i knjaz Danilo; Savo Ivov Jovović, barjaktar; Janko Masoničić; sinovac Janko Mali, zatim Ilija pa Rado Nikov, slijedi Mićo Radov, a zatim pop Stijepo.
Barjaktari Vujovići: Niko Dragov, ljubotinjski barjaktar, učesnik u borbama sa Turcima 1711-1713, gine u austro-turskom ratu 1736. Manojlo Neškov – Trnovo, barjaktar i četovođa, poginuo krajem XVIII vijeka. Pop Đukan Nikov, Trnovo, barjaktar u doba Petra I; Mihailo Pavićev, Trnovo, Pop Savo Lukin, Trnovo, barjaktar i četovođa, gine u Murićima 1861. godine. Vuksan Kojanov, naslijedio barjak popa Sava. Marko Vukanov, Komarno, Đuro Savov — Komarno, barjaktar u Balkanskom i I svjetskom ratu; Periša Bogdov, zastupnik – učestvovao u 16 bojeva Nikola Milov — Komarno, učesnik u borbama oko ujedinjenja.
Barjaktari Perazići: Barjaktarstvo u kući Perazića počinje u doba Petra I. Prvi barjaktar je Đuro Nikov. Nasljeđuje ga sin Peko. Knjaz Danilo, nazivajući kuću Perazića viteškom, potvrdio im nasljedno barjaktarstvo. Od Peka barjak nasljeđuje Jakov. Poslije Jakovove pogibije na Tarabošu, barjak preuzima sin Milo. Ranjen je u I svjetskom ratu.
Boljevićki barjaktari: Po nekim navodima rumelijski beglerbeg je 1768. g. pri prodoru u Crmnicu do Gluhog Dola izgubio “sedam velikih ratnih zastava”. Barjak Mahmud-paše “dospio je u Boljeviće”, a da ga je vladika Petar II poklonio Markiši Plamencu. Barjaktari su još Ivo Kostić, Joko Simov Bošković, barjaktar plemena Limljanskog. Godine 1860. gine barjaktar Ivo Kostićev Plamenac, u incidentu oko razoružanja Sutorine. Mato I. Vukić — Krnjice je bio barjaktar Garde. Andro B. Đurović, barjaktar, gine 1862. kod Spuža.
Evo još nekih barjaktara: Joko S. Bošković, barjaktar Limljani i barjaktar Luka M. Dabović. Mrgud I. Jakšić, gine na Rasinoj glavici. Jovo Nikolin Dragović, pop Milo Vojvodić.
Ostojići barjaktari: Risto, Ilija i Marko, Savo Ivov Jovović; Joko N. Masoničić, Ilija Knežević, bataljonski barjaktar, gine 1877. u Krajini, Đuro A. Đurković, gine 1806. protiv Francuza, Luka M. Bošković (Gornji Brčeli), Savo M. Leković.
Barjaktari iz Crmnice po dostavi Marka Ostojića – Bar: Vuksanović M. Ilija — Gluhi Do, Vuksanović P. Đuro – Gluhi Do; Knežević Joko – Orahovo, Knežević M. Ilija, Gluhi Do, poginuo 1877. u Krajini. Još su iz Gluhog Dola: Knežević M. Tomo, Masoničić P. Joko, Ostojić Đ. Risto (gine 1877 – Svrzigać) i Jovović Savo; Bošković Simov Joko – Limljani.
Boljevići: Plamenac Perov Tunjo; Plamenac Kostov Ivo; Plamenac: Turov Jovan, Luka Petrov, Mitar Milov, Niko, Ilija Ivov, Petar Nikolin, Turo Petrov. Iz Godinja su Leković Nikolin Jovo i Leković Ilijin Mrgud i Perazići Joko Pavićev i Milo Jokov; iz Seoca su: Orlandić Savov Luka i Orlandić Marko, zatim – Ivović Petar, Lekić Risto i Lekić Radov Drago. Iz Krnjica su Lukić M. Joko i Pekić Đurov Mićo. Iz Vučedabića Niković Joko, Niković Milov Mato i Niković Đuka Niko. Iz Krnjica su još i Vukić Ivov Mato i Đuro Savov. Iz Ovtočića Vujačić Dragov Garo. Iz Orahova Knežević Mihailo. Iz Brčela Gojnić Đuro i Subotić Vule. Đurović Stevanov Mitar iz Dupila. Iz Utrga Vukmanović S. Marko i Vukmanović Đurov Nikola.
Iz Crmnice su i ovi barjaktari: Garo Dragov Vujačić, barjaktar čete Ovtočićke, ranjen na Vučjem Dolu. Barjak preuze sin mu Petar od 17 godina i pogibe. Preuzeo (barjak) Đuro Markišin Vujačić, ali je vraćen Garovićima. Barjak nasljeđuje Lazar Garov.
Barjaktari iz Seoca: Ilija Markov Orlandić, Šuto Ivov Orlandić, Marko Ilijin Orlandić i Luka Savov Orlandić.
***
Naravno, proučavanje nastanka i razvoja crnogorskog barjaktarstva sa područja Crmnice i uopšte cijele Crne Gore zahtijeva dodatna istraživanja, ali ovaj spisak je veoma vrijedan, naučno relevantan i značajan, premda nije sasvim cjelovit, odnosno, sveobuhvatan.
